Meest recent

    Zuhal Demir: "Als het gevoel er is, kun je moeder zijn in eender welke functie"

    Ze is geboren in Genk en komt uit een "typisch Turks-Koerdisch" gezin. Ze groeide met bitter weinig luxe op, maar kreeg veel liefde en merkte van de armoede niets. Ze waren zelf een buitenbeentje te midden van de multiculturele samenleving, want droegen geen hoofddoek en gingen niet naar de moskee. Haar vader hield voet bij stuk en wilde dat zijn vijf kinderen het beter zouden hebben dan hij. Zij - een begenadigd kantklosser begot en als kind playbackende Madonna - schopte het tot advocate en werd dit voorjaar staatssecretaris. Zuhal Demir (N-VA) legde in het Radio 2-programma "Tracktocht" haar ziel bloot. Over haar fijne doch strenge jeugd, haar eerste stappen in de politiek dankzij Jan Jambon en - helaas- de echtscheiding die ermee gepaard ging, en ook een beetje over de toekomst.

    Demir omschrijft het Genkse nest waarin ze geboren werd als een "typisch Turks-Koerdisch gezin" waar de familie centraal stond. Best ook een groot gezin  (vijf kinderen), met een vader die mijnwerker was en een moeder die het huishouden beredderde.

    Zelf weet de staatssecretaris wat het is om het niet breed te hebben, want het gezin leefde van één loon. Moeder breidde vaak kleren en Demir kreeg "de afdankertjes", zoals een boekentas, van haar zus. Op restaurant gaan zat er niet in, laat staan een vakantie boeken.

    Ze woonde in een mijnwerkerswoning waar er geen warm water was en de badkamer gewoon in de keuken was. "Maar als kind sta je daar niet bij stil. Ik heb nooit het gevoel gehad dat ik iets tekort kwam. Ik heb thuis veel warmte en liefde gekregen. We gingen wel eens naar een park in de buurt en onze moeder maakte dan een picknickmand klaar."

    Demir herinnert zich het beeld van een hardwerkende vader die (steenkool)zwart naar huis kwam. En een moeder die héél veel met de kinderen bezig was. "Ze hadden het beste voor ogen met de weinige middelen die ze voor handen hadden." Als kind bleek Demir een rustige baby, zowaar een stil kind. Later is dat veranderd. De 37-jarige Demir staat nu bekend als een pittige, emotionele dame. "In zo'n groot gezin moet je leren opkomen voor jezelf", legt ze die evolutie uit.

    "In de mijnen zijn we allemaal gelijk: we zijn allemaal zwart"

    Demir woonde in een wijk met allemaal verschillende nationaliteiten samen. Dat gaf geen problemen. "Mijn vader zei altijd: 'In de mijnen zijn we allemaal gelijk: we zijn allemaal zwart'", verwoordt Demir het. "We gingen allemaal bij elkaar thuis, de moeders spraken veel af. Was het nu ook maar zo, denk ik dan."

    Wat wél opviel was dat het gezin alevitisch (een liberale stroming binnen de islam, red.) was. "We droegen geen hoofddoek. We droegen blousejes met korte mouwen en kortere rokken. We namen niet deel aan de ramadam of gingen niet naar de moskee. In die zin vielen we op: we waren wat anders." Vader Demir werd daar soms op aangesproken. "Chapeau van hem dat hij erop stond dat we dat allemaal niet deden." Maar problematisch was dat toen niet: het was zó en er werd verder niet op ingegaan. "Dat waren eigenlijk goede tijden", lacht Demir.

    Zuhal Demir als kind (helemaal links op de foto):

    Demir als kantklosser van de familie, en als... popzangeres Madonna

    In de jaren 80 waren playbackshows schering en inslag. Demir ontsnapte er niet aan.

    Zij imiteerde popicoon Madonna. "Ik had foto's van Madonna en mijn moeder moest dan die kleren namaken. Ze zat uren aan een stuk kleedjes te maken aan haar Singer-naaimachine. Ik stond dan in vol ornaat te playbacken met mijn broer die Michael Jackson was. Ik wilde winnen."

    Demir ziet het in de toekomst nog gebeuren dat ze zelf begint te naaien. "Het zal je verbazen maar ik heb vroeger nog geklost. Als 12-jarige was ik een goede klosser. Ik lag in het ziekenhuis met een longontsteking. Een verpleegster heeft het me geleerd om me bezig te houden. Ik kloste de kragen voor aan onze truien en kloste geschenken."

    Van deur tot deur aanbellen in blanke buurt om vooroordelen weg te nemen

    In 1990 sloot de mijn in Limburg. Een sociaal drama. Demirs vader wilde terug naar Turkije, maar haar moeder niet. Zij was bezorgd om de kinderen die niet fatsoenlijk Turks spraken. Het gezin verhuisde wel naar een "blanke" buurt.

    "Dat was een kleine aanpassing. Er waren vooroordelen. Mijn ouders gingen bij de buren aanbellen om te zeggen dat ze het goed bedoelden. Toen waren de vooroordelen volledig weg. We werden opgenomen in het sociale leven." Demir heeft daaruit geleerd dat praten vrij essentieel is, want "onbekend is onbemind".

    Over een zware tweede zit in Leuven en de dualiteit van wetten

    Demir genoot een strenge opvoeding. "Goed was niet altijd goed genoeg. Mijn vader werd kwaad bij een 7/10. We moesten de lat altijd hoger leggen." Ze was ook altijd klasverantwoordelijke en op de katholieke school organiseerde ze de "Schrijf-ze-vrij(dagen)" van Amnesty International.  "Het engagement zat er toen al in."

    Demir studeerde rechten aan de universiteit in Leuven, eerder uit een soort van rechtvaardigheidsgevoel. "Ik vind dat nog altijd belangrijk. Jammer genoeg stel je op de rechtbank vast dat het vonnis niet altijd rechtvaardig is. Wetten moeten worden nageleefd, maar in de praktijk heeft dat soms wel rare gevolgen. Dat is een dualiteit waarmee ik het moeilijk heb."

    Als student had Demir een zwaar eerste jaar. Er werd natuurlijk gefeest -"ik bleef plakken"- en dat had zo zijn gevolgen. Ze moest acht van de negen vakken in tweede zit opnieuw doen. In juli deed ze een vakantiejob bij een hamburgerketen om in augustus achter haar boeken te kruipen. Voor de studenten die nu in de examens zitten, heeft ze één tip: "Niet opgeven, kijk maar naar mij."

    Een jaar geleden onder de echtscheiding van Jan

    Demir leerde haar latere echtgenoot Jan kennen in het studentenleven. "We zijn 10 tot 12 jaar samen geweest en hadden een heel leven uitgestippeld. Spijtig genoeg zijn we uit elkaar gegroeid. Hij was piloot en veel weg van thuis, ik had net de stap in de politiek gezet en had mijn agenda niet meer onder controle. Op de duur had hij zijn leven, en ik het mijne", zegt Demir.

    De breuk kwam hard aan. "Op mijn 31e - onder meer een cruciaal punt voor kinderen - gingen we uit elkaar. Ik heb toch 16 maanden afgezien. Ik heb het geluk gehad dat ik goed omringd was door mijn ouders en vriendinnen. Zij hielpen met de verhuizing, terug naar buiten komen en terug leven."

    Demir was advocate en hoopte op termijn eigenlijk rechter te worden. "En dan kruiste Jan Jambon, mijn politieke vader, mijn pad. Ik heb met hem veel gesprekken gehad. Hij overtuigde mij de stap te zetten naar de politiek. Mijn vrees was: 'Kan ik iets betekenen?'." Jambon deed Demir inzien dat je in het parlement problemen op de agenda kan zetten.

    Over vrienden is ze duidelijk: "Ik ben niet in de politiek gestapt om vrienden te maken. Ik heb collega's waarmee ik goed overeenkom. Mijn weekends of vakanties spendeer ik niet met hen. Je bent gewoon iets meer op je hoede. Mijn vrienden zitten niet in de politiek. Vriendschap is niet evident. Je moet er écht in investeren. Al een geluk dat mijn vriendinnen mij erop wijzen."

    Wat brengt de toekomst? "Een kind combineren met een carrière"

    Demir is sinds februari staatssecretaris voor Gelijke Kansen en Armoedebestrijding. Wat brengt de toekomst? "Ik ben 37 en heb de man van mijn leven leren kennen. Ik ben heel gelukkig momenteel, professioneel ben ik tevreden", legt Demir uit. Ze steekt niet onder stoelen of banken dat ze graag moeder zou worden. "Ik wil een kind opvoeden en liefde geven. Het is niet omdat ik nu staatssecretaris ben dat ik dat on hold moet zetten. Het is mijn boodschap aan álle hardwerkende carrièrevrouwen: als het gevoel er is, kun je best mama zijn in eender welke functie."

    Radio 2 - Tracktocht - met Benjamien Schollaert - elke zaterdag van 8 tot 10 uur