Meest recent

    Is Emmanuel Macron straks ook "god" in Frankrijk? - Rony Van Gastel

    Vandaag alweer spannende verkiezingen die niet alleen in Frankrijk maar ook in Europa het politieke gebeuren bepalen. De Fransen starten met de eerste ronde van parlementsverkiezingen en het ziet er naar uit dat de pas verkozen president ook nu de Franse politiek grondig overhoop haalt.
    analyse
    Analyse
    AFP or Licensors

    Rony Van Gastel is journalist bij VRT Nieuws met een bijzondere belangstelling voor Frankrijk.

    Vandaag trekken de Fransen opnieuw naar de stembus, deze keer om een nieuw parlement te kiezen. Als de Franse peilingen (alweer!) kloppen dan wordt La République en Marche de grote winnaar. De partij van president Macron wint nu vrijwel zeker ook de parlementsverkiezingen, de ‘derde ronde’ van de presidentsverkiezingen. Of hoe Macron er in een jaar tijd in geslaagd is het politieke landschap helemaal op zijn kop te zetten.

    De man die twee maanden geleden nog nooit aan een verkiezing had deelgenomen haalt nu allicht vier overwinningen op een rij binnen. Een onwaarschijnlijk verhaal, iets wat niemand hem heeft voorgedaan.

    Carte blanche

    Eerst kiezen de Fransen een nieuwe president, een maand later een nieuw parlement. Vervelend zou je denken, op korte tijd vier van je vrije zondagen ‘opofferen’. Voor de modale kiezer misschien wel, maar politiek gezien heeft het systeem zijn voordelen. Na zo’n megaverkiezing sluiten de Fransen hun nieuwe president vrijwel altijd in de armen. Hij krijgt het voordeel van de twijfel, ‘carte blanche’ om zijn beleid uit te voeren.

    Pas volgende week zondag 18 juni weten we hoe het Franse parlement er echt gaat uitzien. Want ook nu weer gaat het in twee stemronden. Frankrijk is voor de gelegenheid opgedeeld in 577 lokale kiesdistricten. Die sturen allemaal één parlementslid naar Parijs. In elk kiesdistrict geldt een systeem van ‘the winner takes all’, zoals in Groot-Brittannië.

    Wie in de eerste ronde al meer dan de helft van de stemmen krijgt is meteen verkozen. Dat zal maar voor een kleine groep het geval zijn. De grote meerderheid moet naar de tweede ronde. Daar mogen alle kandidaten meedoen die meer dan 12,5 procent van de ingeschreven kiezers halen. Omdat er nogal wat kiezers hun kat sturen moet je in de praktijk dus zo’n 20 procent van de uitgebrachte stemmen halen.

    De thuisblijvers: grootste partij van Frankrijk

    In die tweede ronde staan in de meeste kiesdistricten dus twee overblijvers tegen elkaar, al kunnen het er soms ook drie of zelfs vier zijn. Wie de hoogste score haalt is verkozen. Vaak zal dat de kandidaat van Macron zijn.

    Waarom?

    Niet alleen omdat de kiezers hun nieuwe president zoals gezegd een kans willen geven, ook omdat er veel mensen gewoon thuisblijven. Naar schatting 40 procent zal zondag niet gaan stemmen, de onverschilligen worden met voorsprong de grootste partij van Frankrijk.

    Mensen die beseffen dat de kandidaat van hun voorkeur toch weinig kans maakt doen de moeite niet om zich nog maar eens naar het stemlokaal te slepen. Maar de kiezers van Macron, die gaan natuurlijk hun kampioen wél steunen.

    Make France great again

    En dan is er nog de slimme communicatiestrategie van Emmanuel Macron. De eerste weken van zijn presidentschap heeft Macron echt wel indruk gemaakt. Niet door doortastende binnenlandse plannen, wel door de show te stelen op het internationale forum.

    Macron is de man die Poetin in Versailles is ware kasteelstijl verwelkomt, maar tegelijk de Russische president openlijk de les leest.

    Hij is de man die op de NAVO-top in Brussel als allerlaatste toekomt, een eer die normaal de Amerikaanse president te beurt valt.

    Macron is ook de man die voor de ogen van de hele wereld ‘make this planet great again’ zegt, wanneer Trump uit het klimaatakkoord stapt.

    Kortom, een sans-faute op het internationale vlak. Dat is electoraal veilig, met internationale allure stuit je niet één Fransman of Fransvrouw voor het hoofd. Frankrijk speelt internationaal weer mee, die boodschap horen ze graag horen van Metz tot Marseille.

    De Golf van de politiek?

    Binnenlands is het andere koek. Daar zullen harde keuzes moeten worden gemaakt. Macron wil de starre arbeidsmarkt versoepelen en de sociale stelsels zoals de pensioenen en uitkeringen drastisch hervormen. Hij wil de terreur bestrijden door een soort van permanente noodtoestand in het leven roepen en dus wat in te boeten op democratische vrijheden.

    Maar dat is allemaal voor later, lees: na de parlementsverkiezingen. Voorlopig is hij vooral bezig met niemand voor het hoofd te stoten.

    Neem nu de regering die hij op de been heeft gebracht. Een premier die van rechts komt, een paar ministers van links. Een paar oudgedienden en een flinke dosis nieuwelingen. En niet te vergeten: evenveel vrouwen als mannen. Kortom een ploeg die niet zozeer enthousiasme oproept, maar vooral niemand afschrikt. Macron is voor de politiek wat de VW Golf is voor de automarkt. Een soort van solide en (voorlopig) neutrale referentie.

    Vloedgolf Macron

    Gewoonlijk wordt er tussen de twee ronden door nog flink gekonkelfoesd, partijen sluiten ruilovereenkomsten of tijdelijke coalities. Maar deze keer zal er niet veel onderhandeld worden.

    Voor Macron hoeft het niet, zijn partij redt het op eigen kracht ook wel. In de peilingen haalt La République en Marche (samen met centrumpartij MoDem) ruim dertig procent van de stemmen. Dat lijkt niet veel. Maar als je overal nipt de grootste bent, dan win je ook in elk kiesdistrict die begeerde parlementszetel. Op die manier zal Macrons’ partij naar verwachting zo’n 400 zetels op 577 binnenhalen

    De centrumrechtse Les Républicains – de partij van Fillon, Sarkozy en co – haalt zo’n 22 procent. Goed voor 100 tot 120 parlementsleden. De rest moet het met peanuts doen.

    Het extreemrechtse Front National mag dan overal wel redelijk goed scoren – met gemiddeld 18 procent van de stemmen zal de partij van Marine Le Pen toch niet meer dan 20 zitjes binnenhalen.

    De uiterst linkse Mélenchon en zijn France Insoumise wordt de grootste partij op links, met naar verwachting 12 procent en 15 zetels. De grootste pandoering is voor de PS.

    De socialisten van presidentskandidaat Hamon zitten gekneld tussen het centrum van Macron en de radicale linksen van Mélenchon. De PS zou uitkomen op geen 9 procent en mag blij zijn als 25 zetels overhouden. Dat is tien keer minder dan in het vorige parlement, een historisch dieptepunt ook.

    Le Pen en veel nobele onbekenden

    Het nieuwe Franse parlement wordt dus in meer dan één opzicht ongezien. De helft van de kandidaat-parlementsleden van La République en Marche is nieuw in de politiek, neemt voor het eerst deel aan de verkiezingen. Het nadeel is dat ze onervaren zijn, het voordeel is dat Macron de nieuwelingen allicht makkelijker in de hand kan houden.

    Meer dan de helft van de Macron-boys zijn overigens Macron-girls. Want 51 procent is vrouw. Met een gemiddelde leeftijd van 47 zijn ze ook wat jonger dan gebruikelijk in Frankrijk.

    Opvallend ook dat er veel nobele onbekenden bijzitten. Onbekenden die louter en alleen met hun etiket ‘Macron-proof’ befaamde toppolitici uit het parlement zullen houden. Zo is het helemaal niet zeker dat in Parijs er een zitje zal zijn voor Nathalie Kosciusko-Morizet. Nochtans een toppolitica van Les Républicains.

    De socialistische partijvoorzitter Cambadélis mag zo goed als zeker thuis blijven en zelfs ex-premier Valls is niet zeker van zijn zitje.

    Zullen er dan helemaal geen bekende namen verkozen worden?

    Zeker wel, maar dan vooral bij de oppositie. Marine Le Pen bijvoorbeeld maakt veel kans in haar kiesdistrict in het noorden. En de uiterst linkse Jean-Luc Mélenchon haalt ongetwijfeld zijn zetel binnen in Marseille.

    God in Frankrijk?

    Maar dat is allemaal gemorrel in de marge. Zoals het er nu naar uitziet kan Emmanuel Macron vanaf 19 juni met het echte werk beginnen. Hij start zijn presidentschap bovendien onder een gunstig gesternte, nu de Europese economie eindelijk weer aantrekt.

    Tegelijk heeft Macron geen enkel excuus meer, hij heeft hoge verwachtingen gewekt en moet die nu ook inlossen. Dat hij er op zijn 39ste bijna in zijn eentje in geslaagd is om president te worden is een wonder. Dat hij allicht een grote meerderheid krijgt met een partij die nog maar net bestaat is een mirakel.

    Mocht hij er nu ook nog in slagen om Frankrijk straks echt te hervormen dan schieten woorden tekort. "De man die over water kan lopen", grapte het magazine l’Express. Is Macron straks echt God in Frankrijk?