Meest recent

    Builenpest in New Mexico: "Vrees voor nieuwe zwarte dood is ongegrond"

    In de Amerikaanse staat New Mexico zijn dit jaar al drie gevallen van de builenpest vastgesteld, vorig jaar waren het er vier. Alle patiënten zijn met succes behandeld. We associëren de pest vooral met de gevreesde "zwarte dood" tijdens de middeleeuwen. Het lijkt vreemd dat de ziekte anno 2017 nog altijd voorkomt, zeker in de westerse wereld, maar dat is het niet. De pest zal altijd blijven bestaan, maar een pandemie zoals in de middeleeuwen hoeven we echt niet te vrezen, zegt professor Katrien Lagrou.

    De pest is een infectieziekte die veroorzaakt wordt een bacterie, Yersinia pestis. Ze wordt typisch geassocieerd met ratten, al zijn die niet de primaire veroorzakers. Dat zijn insecten, voornamelijk die vlooiensoorten die voorkomen in de buurt van knaagdieren. Besmette vlooien dragen de bacterie over op dieren én mensen, besmette knaagdieren kunnen op hun beurt ook mensen besmetten door een beet.

    Er bestaan verschillende vormen van de pest, waarvan de builenpest de bekendste is. De ziekte wordt in een eerste fase gekenmerkt door koorts, spierpijn, hoofdpijn en vermoeidheid. Vervolgens ontstaan pijnlijke, opgezwollen lymfeklieren die kunnen etteren. Als de ziekte niet behandeld wordt, krijgt de patiënt hartritmestoornissen, raakt hij verward en geagiteerd en belandt hij in een delirium. Zonder een behandeling sterft 60 procent van de patiënten.

    Wie aan "de pest" denkt, denkt aan "de zwarte dood": een pandemische uitbraak van de builenpest die in de middeleeuwen naar schatting 50 miljoen doden maakte in Europa, Azië en Afrika. Om een en ander in perspectief te plaatsen: een derde van de toenmalige bevolking in Europa liet toen het leven.

    "Gebrek aan hygiëne nu niet voornaamste oorzaak"

    Het lijkt alsof de pest anno 2017 niet meer bestaat, maar dat is niet juist. "Jaarlijks zijn er nog een paar honderd gevallen, vooral in Afrika, maar dus ook in de Verenigde Staten", zegt Katrien Lagrou, hoofd van het laboratorium Klinische Bacteriologie aan de KU Leuven, in "De ochtend" op Radio 1.

    In de staat New Mexico zijn dit jaar al 3 besmettingen gerapporteerd: bij een 63-jarige man, een 62-jarige vrouw en een 52-jarige vrouw. Vorig jaar ging het om 4 gevallen: bij een 16-jarige jongen, een 21-jarige, een 67-jarige en een 77-jarige man. Ze zijn allemaal met succes behandeld.

    Een gebrek aan hygiëne is een van de redenen waarom de ziekte in de middeleeuwen zo dramatisch om zich heen greep, maar is dat nu niet de voornaamste oorzaak, zegt Lagrou, toch zeker niet in de Verenigde Staten. "We zien dat de meeste besmettingen daar niet ontstaan in de steden, maar wel als mensen bijvoorbeeld gaan wandelen in de vrije natuur, en daar gebeten worden door besmette vlooien of knaagdieren."

    "De pest zal nooit uitgeroeid kunnen worden"

    Het lijkt alsof we anno 2017 niet meer met de builenpest zouden moeten bezig zijn. Volgens Lagrou zal de pest nooit helemaal verdwijnen. "Het is een typische ziekte die knaagdieren aantast, het is onmogelijk om ervoor te zorgen dat de ziekte onder knaagdieren uitgeroeid wordt, en de knaagdieren zelf uitroeien, dat is natuurlijk ook onmogelijk."

    Voor een epidemie of een pandemie zoals in de middeleeuwen hoeven we echt niet te vrezen, zegt de professor. "Onze leefomstandigheden zijn anders, onze gezondheidszorg is anders. Er bestaat vandaag een relatief eenvoudige behandeling met antibiotica. Bovendien worden alle gevallen nauwlettend in het oog gehouden. De WHO houdt het aantal pestgevallen bij, er bestaat een meldingsplicht, ook in ons land."