Meest recent

    Een foto voor Isaura - Filip Keymeulen

    De auteur beschrijft in deze tekst toestanden die dagelijkse kost zijn in de straten van Brussel en alle andere grootsteden. Hij wil hiermee de doorgedreven bureaucratie in de sociale sector hekelen.
    opinie
    Opinie

    Filip Keymeulen is straathoekwerker bij de Brusselse vzw Diogenes. Dit verhaal is zodanig aangepast dat de betrokken vrouw niet herkenbaar is.

    3 juli, de geboortedag van Kafka en de dag dat de Bende van de Paarse Krokodil wil uitroepen als dag tegen de bureaucratie. Deze bende is een club verontwaardigden die vinden dat het genoeg is geweest. Kafkaiaanse toestanden in onze sociale sector en in onze maatschappij in het algemeen, moeten stoppen.

    Elk initiatief dat halt wil roepen aan een te doorgedreven bureaucratie, krijgt mijn sympathie. In tijden van schaalvergroting, fusies, automatiseringen, gekruid met doorgedreven registraties, kan er niet genoeg tegenbeweging zijn. Is het trouwens net geen of net wel een kerntaak van de sociale en de culturele sector om als een luis in de pels te zijn, om maatschappelijke tendensen kritisch te bekijken? Verontwaardiging is daarvoor een schitterende voedingsbodem. Indignez-vous!

    Deze avond komt de Bende van de Paarse Krokodil samen. Naast ruimte voor film en debat zullen er ook genomineerden zijn. Mensen die zich openlijk verzetten tegen kafkaiaanse toestanden, die de bureaucratie naar hun hand zetten en toveren in plaats van zich erachter te verstoppen. Ze worden deze avond in de bloemetjes gezet!

    Gigantisch verschil gemaakt in het leven van Isaura

    Ik ken de man niet persoonlijk, enkel van zien, achter glas dan nog wel. Maar ik zou een loketbediende van de dienst bevolking van een Brusselse gemeente willen nomineren. Meneer wist het waarschijnlijk niet, maar hij heeft vorige week een gigantisch verschil gemaakt in het leven van Isaura. Hij heeft mevrouw plots heel dicht bij een uitkering gebracht, gemaakt dat we niet meer in het ijle moeten dromen over huisvesting, maar er heel concreet werk van kunnen maken. (Lees verder onder de foto.)

    Isaura is 52 jaar, is mentaal heel beperkt, heeft Angolese roots, woont al 36 jaar in België. Toen 8 jaar terug haar mama kwam te overlijden, bleef er niemand over om zorg te dragen voor haar. Zo goed haar mama voor haar zorgde, zo weinig was er voorbereid voor wanneer de mama zou wegvallen.

    Acht jaar terug werd Isaura dakloos. Ze nestelde zich in een volkse wijk op de hoek van een straat op een bank. Ze veroorzaakte geen overlast, bleef haar lieve zelve, maar nam geen initiatief om iets aan haar situatie te doen. Ze leefde van wat ze kreeg van de buren en voorbijgangers. Zij zou zeggen “Grace au Bon Dieu”.

    Het duurde heel lang voor ze met ons op stap wou naar andere diensten om iets aan haar situatie te doen. Aangezien mevrouw ambtshalve geschrapt was en haar verblijfsstatuut afhankelijk was van een adres, was het niet simpel om haar situatie weer in orde te brengen. Uiteindelijk hebben we met de hulp van “Droit sans Toit” via gerechtelijke weg, een referentieadres bekomen.

    “Te donker” meldt de pasfoto-automaat

    Afgelopen donderdag was het de grote dag. We hadden afgesproken om samen naar de gemeente te gaan om haar identiteitskaart aan te vragen. We hadden al een paar keer voordien geprobeerd, maar het was nooit het goede moment. “Si je ne suis pas là et le Bon Dieu me cherche, il ne me trouvera pas.” We hadden nog net geen priester nodig om Isaura ervan te overtuigen dat le Bon Dieu iedereen een beetje overal weet te vinden. Afgelopen donderdag wou mevrouw mee.

    We nemen een wachtnummer en zien dat er 36 mensen voor ons zijn. In de wachtzaal staat een pasfoto-automaat. Mevrouw neemt plaats en we duwen op het knopje. Flits! Er verschijnt in het rood “Te donker” op het scherm. Te donker! I-kid-you-not! We proberen opnieuw en weer was de foto te donker.

    Nochtans ze stond er mooi op, flatterend eigenlijk. We proberen nog enkele keren, maar kregen telkens dezelfde opmerking. We kiezen er toch voor om deze foto’s af te printen. In plaats van pasfoto’s omringd door een wit kader, is het dit keer een rood kader. Nog 35 mensen voor ons. Ik installeer Isaura op een bank met een flesje water en haar paternoster. Ik vertel haar dat ik haar daar anderhalf uur later terug zal zien. Ze sliep toen ik terug was. Nog 22 mensen voor ons. We gaan een koffie drinken. We wachten nadien nog een half uur voordat het aan ons was.

    De man achter het loket was direct fantastisch met Isaura. Ze was door het lange wachten opgedraaid. Hij was vol geduld en maakte grapjes om haar af te leiden. Echter, hij probeerde de foto in te scannen, maar dat lukte niet. Computer said no… werkelijk te donker.

    Veel geluk

    We mogen terug naar de photomatic. We proberen en proberen. We laten het gordijntje open, ik schijn bij met mijn gsm: “Te donker”! Telkens duwen we op de “back”-toets om opnieuw een foto te mogen maken. Ik zet me in de plaats van Isaura en de foto voldoet, Isaura zet zich en weeral is de foto te donker. Ik vermoedde bijna een verborgen camera.

    Achter ons zwelt de rij wachtenden voor pasfoto’s aan. Maar zoals veelal in Brussel, gezapig en met geduld. Een laatste keer proberen en weeral hetzelfde, maar, de “back”-toets is verdwenen. We willen er iemand van de gemeente bij roepen om ons te helpen, maar dan verschijnt er plots “Time-Out” op het scherm en worden de foto’s geprint. “Bonne chance” zeggen de mensen die achter ons aan het wachten waren. Welgemeend, misschien een klein beetje cynisch, toch zeker met enige ironie. Brusselaars.

    Een beetje moedeloos ga ik met de foto’s terug naar de loketbediende. Hij werkt de mensen af die hij ondertussen aan het verderhelpen was en dan overhandigen we hem de foto’s. Weeral weigert de machine de foto’s wegens te donker. Echt. Zeg nu nog eens dat onze maatschappij niet “wit”-georiënteerd is. Zelfs het pasfoto-apparaat sluit uit.

    Maar nu komt het. De loketbediende verdwijnt even en komt terug met een fotokopie van de foto’s. Hij had ze iets lichter gescand en geprint. Hij scant deze in en een groene OK verschijnt op zijn scherm! Isaura content en ik content. Meneer had de procedure kunnen volgen, schouders ophalen en overgaan naar de volgende, maar dat deed hij niet.

    Hij zag in dat het document dat hij zou afleveren belangrijk was en deed iets buiten zijn protocol. Isaura slaapt hierdoor nog niet in een eigen logement, maar dankzij hem hebben we toch weer een stap in die richting gezet. En dat verdient een nominatie!

    Lichtpunten in de bureaucratie

    Als straathoekwerker kan ik vloeken op systemen, diensten… OCMW’s, ziekenhuizen, gevangenissen, CAW’s… het is allemaal zo procedureel geworden dat ik er soms net niet agressief van word. Maar toch kom ik daar collega’s tegen die toveren, die glijden door de procedures en die creëren. Die instituten omtoveren tot poorten, deuren tot een oplossing. Die procedures gebruiken om zijn patiënt/cliënt van punt A naar punt B te krijgen… ook al valt die niet helemaal in de criteria zoals vooropgesteld door het instituut.

    Het zijn lichtpunten, momenten waar ik me aan optrek. Ik ben dan bijna ontroerd en vol bewondering voor de werker of werkster. Momenten die me meer goesting geven om oplossingen te zoeken voor wie het ogenschijnlijk niet mogelijk is, voor diegene er zelf nog niet aan denkt dat er eventueel een oplossing is…

    Daarom ook wou ik in het kader van de dag tegen de bureaucratie, de dag dat de Bende van de Krokodil een Gala organiseert iets positiefs brengen. Kafkaiaans tegengif. Negatieve verhalen die Kafka en bureaucratie bevestigen zijn talrijk, mooie voorbeelden om er tegen in te gaan kostbaar. Moge ze een voorbeeldfunctie krijgen.

    Diogenes vzw

    Diogenes is een Brusselse vzw die aan straathoekwerk doet. Straathoekwerk is een heel eigen manier van werken. Dat is uit je kot komen, op het terrein in contact gaan met mensen om uiteindelijk concrete dingen aan hun situatie te veranderen. De mensen voor wie we dit werk doen, zijn straatbewoners of mensen die de publieke en semipublieke ruimte als privéruimte gebruiken, en dan nog vaak op een voor hen of voor anderen problematische manier.

    Diogenes-vzw, Ninoofseplein 10, 1000 Brussel, 02/502.19.35, https://www.facebook.com/diogenesbxl, asbldiogenesvzw@hotmail.com, http://diogenes.wikeo.be/

    VRT Nieuws wil op deredactie.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.