Meest recent

    Een bestand in het zuiden van Syrië: hoop voor elders?

    Vanmiddag gaat in het zuidwesten van Syrië het bestand in dat was aangekondigd op de top tussen VS-president Donald Trump en zijn Russische collega Vladimir Poetin in Hamburg. Het is niet te voorspellen hoe lang het schieten zal stoppen, maar beide partijen zouden hun invloed in dat zuidwesten aanwenden om het te doen lukken.

    Het akkoord dat vrijdag door Trump en Poetin was aangekondigd op hun eerste ontmoeting in Hamburg, was eerder voorbereid op een vredesconferentie in Kazachstan en bij geheime onderhandelingen tussen de VS, Rusland en Jordanië. Trump en Poetin kregen het voorgeschoteld om hun kennismaking op te fleuren.

    Voor wat het waard is: het bestand in het zuidwesten van Syrië is om elf uur ingegaan zijn. Volgens de eerste berichten is het "relatief kalm" in het afgesproken gebied, wat hoopvol stemt. Zowat iedereen zit daar op zijn tandvlees en Assad kan zijn troepen beter gebruiken aan meer belangrijke fronten.

    Het conflict in Syrië heeft een lange geschiedenis van akkoorden over een staakt-het-vuren die in het beste geval slechts tijdelijk worden nageleefd of beperkt zijn tot een bepaald gebied. Dat komt omdat er in Syrië tegelijk verschillende oorlogen worden uitgevochten, waar buitenlandse machten rechtstreeks en onrechtstreeks een grote rol in spelen. De versnippering van de rebellengroepen in steeds wisselende allianties maakt afspraken dan ook erg moeilijk.

    Niet de frontlijn waar "het" gebeurt

    Dit akkoord dat nu ingaat, is dus beperkt tot het zuidwesten van Syrië. Dat is niet het belangrijkste front in dat land en dat verhoogt dan weer de kansen dat het bestand slaagt. Bovendien zullen zowel de VS als Rusland hun bondgenoten in de strijd fors onder druk zetten om zich aan de afspraken te houden.

    Rusland steunt daar het Syrische regeringsleger van Bashar al-Assad en diens sjiitische bondgenoten van de Hezbollah-militie uit Libanon en Iraanse revolutionaire wachten of pasdaran.

    Aan de andere kant staat het "Zuidelijke Front", een losse coalitie van 54 rebellengroepen, zowel seculier als religieus. Dat front wordt financieel en materieel gesteund door de VS, Groot-Brittannië en de Verenigde Arabische Emiraten en vecht zowel tegen het leger van Assad als tegen de terreurgroep IS.

    Het Zuidelijke Front controleert delen van het zuidwesten van Syrië -waar het bestand nu ingaat- en daarbij zijn de districten van Quneitra, Suweida en Deraa.

    Die laatste naam kent u misschien. In Deraa is in maart 2011 het volksprotest tegen Assad uitgebroken nadat zijn geheime politie daar kinderen had opgepakt en gemarteld omdat die slogans tegen het regime op een muur hadden geschilderd. Bij het protest tegen die arrestaties heeft de politie dan het vuur geopend en zijn de eerste doden van de Syrische burgeroorlog gevallen. Al heel snel heeft dat protest zich uitgebreid tot elders in Syrië. 

    Ook Israël en Jordanië spelen een rol, tegen Iran

    Het huidige bestand is dus beperkt tot het zuidwesten van Syrië dat grenst aan Israël en Jordanië. Dat laatste land was nauw betrokken bij de onderhandelingen over het bestand en heeft er groot belang bij. Zo vangt Jordanië meer dan een miljoen Syrische vluchtelingen op en zijn af en toe raketten vanuit Syrië over de grens in het koninkrijk beland.

    Dat laatste was ook het geval voor Israël of tenminste voor het Golanplateau dat dat land in 1967 veroverd heeft op Syrië en nadien aangehecht heeft. Aan de bestandslijn in Quneitra slaan af en toe ook granaten en raketten in op gebied dat Israël in handen heeft en dat land schiet dan steevast terug.

    Israël en Jordanië zijn echter niet zozeer beducht voor occasioneel vuurwerk van rebellen aan de grens, maar willen wel voorkomen dat Assad daar Iraanse revolutionaire wachten zou ontplooien. Dat zou een "game changer" in de regio zijn en potentieel een bron van een nieuw gewapend conflict. Als dit staakt-het-vuren stand houdt, wordt dat scenario voorkomen en dat bevalt die twee buurlanden dan ook. 

    Of het bestand navolging krijgt in de rest van Syrië, is te betwijfelen. De meeste aandacht gaat nu uit naar een prowesterse coalitie met Syrische Koerden die op het punt staat de terreurgroep IS te verslaan in het oosten.