Meest recent

    Onze reporter op Sicilië: "Migratie is big business voor de maffia"

    Het grootste opvangkamp voor asielzoekers in Europa ligt in het onooglijke stadje Mineo, in de heuvels van het binnenland van Sicilië. Dat wil zeggen, het kamp ligt ver buiten het stadje, tussen de sinaasappelboomgaarden – ooit het goud van Sicilië. In Mineo wonen 5.000 mensen, in het asielcentrum bijna evenveel, mannen, vrouwen en kinderen, een dorp naast het stadje. Het is een CARA – Centro di Accoglienza per i Richiedenti Asilo – opvangcentrum voor asielzoekers.

    Als ik de weg vraag in Mineo, zeggen ze mij “Op de weg naar Caltagirone, u zult de wegwijzers zien. Niet CARA Mineo, maar Residenze degli Aranci.” Sinaasappelresidentie. Als was het een vakantiedorp.

    Het kamp is inderdaad een dorp. Met echte huizen en straten, en speeltuintjes voor de kinderen. Alleen staat er een hek rond, en wordt de ingang bewaakt door soldaten en carabinieri. Er staat zelfs een gepantserd voertuig bij de slagbomen.

    Officieel is Mineo dus een centrum voor asielzoekers. Maar in de praktijk is het een migratie-hub. Er zitten ook mensen die wellicht geen enkele kans maken op asiel, en die eigenlijk volgens de procedures in een terugkeercentrum thuishoren.

    "Ik kan niet terug"

    Op de weg naar het centrum kom ik heel wat bewoners van het kamp tegen. Ze fietsen door de omliggende straten – gevaarlijke verbindingswegen tussen de Siciliaanse stadjes. De hielen op de pedalen, de knieën wijd open. Ik zie enkele vrouwen naast de weg, onder een parasol. Ze wachten op klanten. Ik heb de verhalen over prostitutie gehoord.

    Bij het begin van de straat die naar het kamp leidt, kom ik een groepje mannen tegen. Ze komen uit Gambia, Bangladesh, Mali en Senegal. Eén van de Gambianen – een lange gespierde man - voert het hoge woord. Maar hij wil niet zeggen hoe hij heet en waarom hij zijn land ontvlucht is. “Als ik daaraan denk, kan ik huilen,” zegt hij. "Ik kan niet terug", zegt hij nog. "Ik ben naar Europa gekomen om rust in mijn hoofd te vinden."

    De mannen uit Mali zijn gevlucht voor terreurgroep Boko Haram. Eén van hen wil uitdrukkelijk de Europese Unie bedanken, omdat hij op zee is gered en in veiligheid is gebracht, en omdat hij hier het tegendeel vindt van de wetteloosheid en het banditisme van zijn thuisland.

    2,5 euro per dag in sigaretten

    Mineo is berucht, omdat twee jaar geleden is gebleken dat het beheer van het kamp in handen was gevallen van de maffia. In Italië kan letterlijk iedereen zich opgeven voor de opvang van asielzoekers. Per persoon die je opvangt, krijg je ongeveer 40 euro per dag van de staat. Daar moet je dan huisvesting, onderwijs, psychologische en medische hulp, voeding, àlles mee betalen.

    In Rome loopt op dit moment een proces tegen de hoofdstedelijke maffia, beter bekend als “maffiacapitale”. Ze wordt er onder meer van verdacht het aantal asielzoekers in Mineo op papier te hebben opgedreven, en zo minstens 1 miljoen euro van de staat en de Europese Unie te hebben verdonkeremaand. In werkelijkheid gaat het wellicht om veel meer geld. Migratie is big business geworden voor de maffia.

    De asielzoekers zelf krijgen in principe 2,5 euro per dag. Maar in Mineo krijgen ze dat onder de vorm van sigaretten. Die fungeren als betaalmiddel in het kamp. Een sigaret is 5,50 euro waard. Maar voor alles wat je buiten het kamp wil kopen – kleren, eten, een cola – heb je echt geld nodig. En dus verkoopt iedereen zijn sigaretten – onder de prijs. Wie daarvan profiteert, is mij niet duidelijk geworden. Maar elke inwoner van Mineo krijgt dus in plaats van 75 euro per maand (toch al bijzonder weinig) maar 50 euro of minder. "Als je een telefoonkaart kunt kopen, heb je net genoeg belminuten om “hallo” te zeggen", zegt de praatgrage Gambiaan.

    Uitbuiting en corruptie

    Iedereen in het kamp verveelt zich. Allemaal willen ze graag werken, om iets te doen te hebben, en om op eigen benen te kunnen staan. Maar werken mag niet. Toch worden de asielzoekers en migranten uitgebuit. Boeren uit de streek stellen ze een volle dag te werk voor de bodemprijs van 20 euro per dag. Niemand kan klagen of iets ondernemen, want niemand heeft papieren, en daar profiteren de boeren van.

    Mineo zelf is de grootste werkgever van de streek. Het kamp bezorgt 400 mensen werk. In een streek als Sicilië betekent dat ook dat politici het kamp kunnen misbruiken om aan verregaand dienstbetoon te doen. Corruptie, en dus maffia-infiltratie, is dan altijd een risico.

    Geen papieren

    Geen enkele asielzoeker of migrant die ik sprak, had enig benul van wat asiel betekent. Iedereen zei me wel dat hun grootste probleem is dat ze geen papieren hebben. Om de zoveel tijd – om de zes maanden als ik de verhalen goed heb begrepen – moeten ze voor een commissie verschijnen. Ik vermoed dat dat over hun asielaanvraag gaat, maar zeker weet ik het niet.

    In ieder geval is het antwoord altijd “negatief”. Iedereen die ik sprak zei: "Négatif, négatif, tout le monde est toujours négatif, everyone is always negative". "Je comprends pas", zei een Senegalees. Iedereen die ik sprak was al minstens 7 à 8 maanden in het kamp, de meesten langer dan een jaar, een man uit Guinée-Bissau zelfs al twee jaar en negen maanden, hij had inmiddels Italiaans geleerd. Het leven als een doodlopende straat.

    Prostitutie

    Kinderen heb ik niet kunnen spreken. Uiteraard mocht ik het kamp zelf niet in. Maar zoals altijd, zijn de grootste slachtoffers de vrouwen. Ik zag één Nigeriaanse vrouw – een prachtmeid van 22 die al een zoontje van 7 had, hij was in Nigeria achtergebleven. Ze moest haar tranen verbijten toen ze zei dat ze hem zo miste.

    Ze vertelde dat veel vrouwen in het kamp zich prostitueren, binnen en buiten het kamp. Hulpverleners die anoniem wilden blijven, vertelden mij dat er echte bordelen zijn in het kamp, zoals er ook mensensmokkelaars zijn. Blessing, de mooie Nigeriaanse, zat in een bestelwagen met alleen mannen rondom haar. Ze zei dat ze geen sekswerk deed, dat ze dat niet wou. Maar helemaal zeker of ik haar kon geloven was ik niet.