Meest recent

    Nobelprijswinnaar en Chinees dissident Liu Xiaobo is overleden

    In China is Nobelprijswinnaar voor de Vrede en dissident Liu Xiaobo overleden. Hij was 61. Liu had in 2010 de Nobelprijs gekregen omdat hij ijverde voor vrijheid en democratie in China. Hij was een van de initiatiefnemers van het manifest Charta 08 waarin 300 voorstaande Chinezen opriepen om hun land een democratische basis te geven.
    2014 Ragnar Singsaas

    De 61-jarige Liu zat in China een gevangenisstraf uit van elf jaar wegens zijn kritiek op het machtsmonopolie van de Chinese communistische partij. Hij was onlangs om medische redenen vrijgelaten en bleek terminaal ziek. Sindsdien werd hij verzorgd in een ziekenhuis in het noorden van China, waar hij nu overleden is. Het regime had geweigerd om hem te laten behandelen in het buitenland. Liu werd dan maar verzorgd door zijn vrouw Xia (foto in tekst).

    Liu Xiaobo was al decennia lang een uitgesproken criticus van het communistische bewind in de Volksrepubliek. Toen begin 1989 het studentenprotest losbrak op het Tiananmen-plein in Peking, keerde hij speciaal terug van een studiereis in de Verenigde Staten.

    Na het bloedbad waarmee dat protest in juni 1989 werd neergeslagen, werd Liu anderhalf jaar opgesloten. Na zijn vrijlating weigerde hij politiek asiel in Australië. In 1995 werd hij nog eens gearresteerd en een jaar later werd hij veroordeeld tot drie jaar werkkamp.

    Bij zijn vrijlating in 1999 was hij erg verheugd over het internet dat intussen in zijn land was doorgedrongen. Volgens hem was dat "een geschenk van god aan China" en hij maakte er dankbaar gebruik van om zijn strijd voor de mensenrechten in de Volksrepubliek te voeren.

    Het protest op het Tiananmenplein in Peking in 1989 was een inspiratiebron voor Liu Xiaobo.

    Charta 08, een democratisch charter voor China

    Liu werd buiten zijn land bekend toen hij in 2003 voorzitter werd van de Chinese afdeling van de internationale schrijversorganisatie PEN. In 2008 was hij één van de initiatiefnemers van Charta 08. 

    Dat document was geïnspireerd door Charta 77, een gelijkaardig manifest dat in 1977 was ondertekend door dissidenten in het toen nog communistische Tsjechoslowakije, bekend van de schrijver Vaclav Havel.

    Met Charta 08 riepen 300 academici, schrijvers, rechters en andere vooraanstaanden -onder hen ook leden van de KP- op om China een democratische grondwet te geven die vrijheid en respect voor de mensenrechten moest verzekeren. Liu hield overigens niet op om de Chinese regering eraan te herinneren dat mensenrechten ook vervat zitten in de huidige grondwet en dat de staat haar eigen wetten dus niet naleeft. 

    Nog voor Charta 08 gepubliceerd werd, werd Liu gearresteerd en veroordeeld tot elf jaar opsluiting.  Zijn vrouw Liu Xia kon hij slechts een uur per maand zien. Beiden hadden een erg nauwe band, want Liu schreef de meeste van zijn gedichten voor haar. 

    In 2010 kreeg Liu Xiaobo de Nobelprijs voor de Vrede wegens zijn inzet voor vrijheid in China. Peking reageerde daarop erg boos en dreigde met sancties tegen Noorwegen. Liu kon uiteraard zijn Nobelprijs niet zelf in ontvangst nemen in Oslo, zijn vrouw Xia stond onder huisarrest en ook niemand anders kreeg toestemming om die prijs te gaan ophalen. Bij de uitreiking werd de oorkonde van de Nobelprijs dan maar op een lege stoel gelegd (foto in tekst)

    "Niets houdt de vrijheid tegen"

    Omdat er bij de uitreiking van de Nobelprijs voor de Vrede in 2010 niemand was om Liu Xiaobo te vertegenwoordigen, werd toen een tekst voorgelezen die geldt als zijn politiek testament. Het was één van de laatste teksten die hij in China had kunnen publiceren.

    "Ik ben er absoluut van overtuigd dat de politieke vooruitgang in China niet zal stoppen en vol optimisme, maar ook vol ongeduld, wacht ik op een vrij China. Dat zal uiteindelijk een rechtsstaat worden, waar mensenrechten gerespecteerd zullen worden". 

    Aan zijn vrouw Liu Xia zei hij dat hij geen spijt had van zijn keuzes. "Ik wacht met ongeduld tot wanneer mijn land vrijheid van meningsuiting zal hebben, waar elke burger zijn politieke overtuiging zonder angst kan uiten en waar niemand voor afwijkende meningen vervolgd zal worden. Ik hoop dat ik het laatste slachtoffer van de literaire inquisitie in China zal zijn en dat niemand nog vervolgd zal worden voor woorden", aldus Liu Xiaobo.

    In China wordt protest steevast onderdrukt, maar burgers in Hongkong kunnen nog wel hun steun uitspreken voor Liu Xiaobo.