Meest recent

    5 vragen en 5 antwoorden over de chaos in Venezuela

    Het uitschrijven van verkiezingen voor een nieuwe grondwetgevende vergadering heeft alles behalve de "verzoening en vrede" in de hand gewerkt die de Venezolaanse president Nicolas Maduro had beloofd. Het land staat op breken en het geweld en het aantal slachtoffers nemen hand over hand toe. Toch zat die crisis er al een tijd aan te komen en om verschillende redenen.
    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    Niet Saudi-Arabië, maar Venezuela heeft volgens internationale statistieken de grootste bewezen reserves aan olie. Met iets meer dan 30 miljoen inwoners is het ook een van de grootste landen in Zuid-Amerika, op de vijfde plaats inzake bevolkingsaantal.

    Als het daar dan uit de hand dreigt te lopen -en daar lijkt nu veel kans toe- kan dat niet anders dan gevolgen hebben. 

    1. Van democratisch voorbeeld naar de crisis

    De botsing tussen president en oppositie weerspiegelt een diepe verscheurdheid in Venezuela. Dat was niet altijd zo. Na 1958 -toen de militairen het bewind uit handen gaven- heeft Venezuela een lange periode van democratie en stabiliteit gekend. Lange tijd was het land de positieve uitzondering in een continent dat vooral militaire dictaturen kende.

    De uitzondering was 1992 toen de linkse militair Hugo Chavez een mislukte staatsgreep pleegde. Hij ging toen een tijdje de gevangenis in, maar werd in 1998 tot president verkozen. Chavez lanceerde wat hij een "linkse, bolivaraanse revolutie" noemde en haalde de vroegere onafhankelijkheidsstrijder Simon Bolivar en de Cubaanse communistische leider Fidel Castro als zijn voorbeelden aan.

    Chavez kon steunen op de grote arme bevolking die voorheen genegeerd was en waarvoor hij onderwijs en medische zorg ging verstrekken, onder meer  via artsen uit Cuba. In 2013 overleed hij en werd hij opgevolgd door zijn medestander Nicolas Maduro.

    2. Een diep verscheurd land

    Maduro beweert de socialistische erfenis van Chavez te behouden, maar is steeds meer onder vuur gekomen. Anders dan het arme Cuba kon Chavez zijn links-populistisch regime financieel ondersteunen dankzij de hoge inkomsten uit de olie-export.

    De oppositie -veelal conservatieve en liberale partijen- hadden het al die tijd erg moeilijk met dat "chavizme", maar slaagden er nooit echt in om een vuist te maken. Dat veranderde in 2013 toen Maduro slechts nipt tot president werd verkozen. Sinds 2015 heeft de centrumrechtse oppositie een tweederdemeerderheid in het parlement en heeft Maduro niet langer het monopolie van de macht.

    Wat nu speelt, is een rechtstreekse confrontatie tussen de links-populistische president en zijn centrumrechts parlement, die alsmaar scherper wordt en  nu naar een hoogtepunt stijgt.

    3. Geen voedsel, medicijnen of toiletpapier

    Het politieke conflict wordt bovendien aangewakkerd door de quasi ineenstorting van de economie van Venezuela. Kromp de groei in 2014 nog met 3,8%, dan was dat vorig jaar al bijna 10%.

    Het land wordt meegesleurd in een steeds dieper wordende recessie. De koers van de munt, de bolivar, keldert en dus wordt alles wat ingevoerd moet worden, te duur voor de bevolking. Er is dus al jaren een tekort aan zowat alles: van voeding tot medicijnen en zelfs toiletpapier. Dat zelfs benzine nog moeilijk te krijgen is in een groot olieland, spreekt boekdelen. Een totale mislukking van het socialistische experiment, zegt de oppositie. Hoe dan ook is vooral de arme bevolking, die Maduro pretendeert te beschermen, zoals steeds de dupe van de crisis.

    De regering heeft daar geen antwoord op en is blijven geld uitgeven om de aanhangers tevreden te houden. De financiële reserves zijn bijna opgebruikt en China -dat een tijdje miljardenleningen heeft verstrekt aan de ideologische bondgenoot in Latijns-Amerika- is daarmee gestopt. De nood wordt groot en dus trekken veel Venezolanen naar de buurlanden in de hoop daar een leven op te bouwen.

    4. Veel olie, maar dat brengt niks meer op

    De tijden dat grote oliereserves garant stonden voor macht op het wereldtoneel en rijkdom, zijn voorbij. Sinds 2014 zijn de prijzen op de internationale markt gekelderd. Landen als Saudi-Arabië kunnen teren op erg grote reserves, landen als Qatar op een kleine bevolking.

    Voor olielanden met een grote bevolking zoals Venezuela is de lage olieprijs rampzalig, te meer daar de regering de economie nooit echt gediversifieerd heeft. Het land is voor 95% van zijn inkomsten afhankelijk van de uitvoer van olie. Dat verklaart ook de zware economische crisis waarmee Maduro zich geen raad weet. 

    Het ziet er ook niet naar uit dat die prijzen snel gaan stijgen. Door het klimaatbeleid schuiven veel gebruikers weg van fossiele brandstoffen en de productie van schaliegas in Canada en de Verenigde Staten zetten de markt nog meer onder druk.

    5. Venezuela heeft nog weinig vrienden meer

    Een decennium geleden wierp Chavez zich nog op als het linkse antwoord tegen "de hegemonie en neokolonialistische Verenigde Staten" onder George W. Bush. Dat verschafte hem wat sympathie in linkse kringen, vooral omdat links in Latijns-Amerika ook aan de macht was in Cuba, Nicaragua en Ecuador, maar ook in grote landen zoals in Argentinië, Brazilië en Chili.

    Tegen het charisma van Barack Obama kon Chavez echter niet op en intussen vielen de bondgenoten weg in vrijwel alle landen in de regio. Enkel met Cuba, Ecuador en het Nicaragua van de sandinisten is er nog een ideologische band. Dat zijn landen die eerder rekenden op steun van Venezuela, maar er zelf nauwelijks kunnen geven.

    De Verenigde Staten van Trump hebben opnieuw sancties afgekondigd, niet tegen Venezuela, maar tegen toplui van het Maduro-regime. Toch keren ook de meeste Latijns-Amerikaanse landen zich nu tegen de pogingen van Maduro om de grondwet naar zijn hand te zetten.

    Internationaal lijkt het Venezuela van Maduro dus geïsoleerd, ook ideologisch is hij door de totale economische chaos geen voorbeeld meer. De kansen om in eigen land een verzoening tot stand te brengen en een meer pragmatische koers te varen, lijken verkeken. Wat de toekomst brengt, is dan ook erg onduidelijk, maar leuk gaat het wellicht niet zijn.