Meest recent

    Kaplan: "Trump is de sloopkogel van de elite"

    Onze Amerikacorrespondent Björn Soenens heeft schrijver, journalist en befaamd geostrateeg  Robert D. Kaplan kunnen strikken voor een interview.  We zetten hier zijn opvallendste uitspraken op een rij over Donald Trump, de elite versus de achterblijvers,  eenzaamheid en  de toekomst van Europa. 

    expert
    Björn Soenens
    Björn Soenens is de Amerikacorrespondent van VRT NWS. Hij woont in Brooklyn, New York City.

    Robert D. Kaplan wordt beschouwd als een van de 100 invloedrijkste denkers van deze tijd. Hij is een specialist in geopolitiek en buitenlandse zaken en adviseerde in het verleden al verschillende presidenten. Hij is de auteur van magistrale boeken zoals “De wraak van de geografie”  en “De verovering van de Rockies”, zijn laatste boek. Hij is zelf een gematigde conservatief, en publiceert als journalist in The Atlantic, The Wall Street Journal, The Washington Post en The New York Times. Hij was als journalist actief in de Balkan, Afghanistan en Irak. Hij was twintig jaar geleden min of meer omstreden door zijn stelling dat de wereld een strijd is tussen primitivisme en beschaving. Hij is een veelgevraagde spreker en commentator bij de televisie.

    Over president Donald Trump

    Volgens Kaplan is de Amerikaanse president Donald Trump de eerste digitale president. Hij leest geen boeken, heeft nooit gestudeerd of een degelijke opleiding gehad. “Hij vergaart zijn kennis via de cyberwereld. Dat is een wereld van karaktermoord, van niet-gecheckte beweringen, zonder context. En als je geen historische context hebt, dan weet je niet waarom Amerika’s bondgenoten onze bondgenoten zijn. Vandaar dat hij geen beslissingen neemt, die een verantwoordelijke president zou moeten nemen.” 

    Kaplan denkt dat Trump zeker nog kan herkozen worden, ook als hij niets gedaan kan krijgen. “Veel mensen hebben niet voor hem gestemd omdat ze hem graag hadden, maar omdat ze hem zagen als een sloopkogel. Iemand die de macht van de elite zou kunnen slopen in Washington en New York. Vanuit het standpunt van de ploeterende Amerikanen, heeft de elite gefaald.” 

    Of Trump het eerste jaar van zijn presidentschap overleeft, zal de komende maanden vooral afhangen van het succes of falen van stafchef John Kelly. Volgens Kaplan heeft de oud-marinegeneraal alle capaciteiten in huis om van het Witte Huis opnieuw een geoliede machine te maken, maar als hem dat niet lukt, dan zal dit het einde betekenen van het presidentschap van Trump.   

    Over de stilstand in de Verenigde Staten

    Kaplan ziet een nieuwe tweedeling in de Amerikaanse maatschappij. Enerzijds heb je meer en meer wereldburgers die het erg goed hebben en anderzijds heb je ook meer en meer mensen die afglijden in de armoede. De middenklasse verdwijnt stilaan en dat brengt ook de politieke stabiliteit van het land in gevaar. “Het is de middenklasse op wie de grote machtsstructuur van de natie gebouwd is en die het enorme Amerikaanse defensiebudget draagt.”

    Hij stelt ook dat verkiezingen vooruitgang tegenhouden, omdat kortetermijnbelangen primeren. Politici weten wat er gedaan moet worden, maar ze kunnen de politieke wil niet opbrengen om het te doen. Ze zijn bang om weggestemd te worden.  

    Over de tol van de globalisering

    Eenzaamheid is een vruchtbare voedingsbodem voor nieuwe ideologieën, nieuwe utopieën. En er is niets zo gevaarlijk als utopische ideologieën.

    De globalisering werkt volgens Kaplan populisme in de hand. Wereldwijd is er een klasse ontstaan van rijke kosmopolieten die meer met elkaar gemeen hebben, dan met hun eigen landgenoten die niet mee kunnen.

    “Slechts erg weinig mensen kunnen echt slagen en kunnen zich totaal bevredigd voelen door het leven. Veel mensen kunnen wegens gezondheidsproblemen of uiterlijk of intelligentie niet concurreren op topniveau”, zegt Kaplan. Die achterblijvers voelen zich eenzaam en onbegrepen. “Eenzaamheid is een vruchtbare voedingsbodem voor nieuwe ideologieën, nieuwe utopieën. En er is niets zo gevaarlijk als utopische ideologieën.”

    “Om de spanningen te verminderen, zal de elite zich moeten aanpassen. Ze zal manieren moeten vinden om mensen die achtergelaten zijn economisch op te tillen”, zegt Kaplan. Maar ook cultureel zal de elite zich moeten aanpassen, als ze opnieuw de taal van het volk wil spreken. 

    Volgens Kaplan heeft de wereld al donkerdere tijden meegemaakt. “Voor de Tweede Wereldoorlog hadden we absolute monsters aan de macht. Hitler in Duitsland, Stalin in Rusland, Mao in China. Nu hebben we niet dat soort mensen aan de macht in een groot land. Als ik naar China kijk onder Xi Jinping, als ik naar het Rusland kijk van Poetin, dan zie ik geen Hitler of Stalin, of iets wat zelfs in de buurt komt.”

    Over de terugkeer van de Democraten

    Kaplan ziet zeker nog kansen voor een terugkeer van de Democratische Partij in de Verenigde Staten. “Er is een groot gat, waar iemand van de Democratische Partij zal inspringen.”

    De partij moet een agenda kiezen radicaal in het centrum: een sterke Amerikaanse defensie, het promoten van de liberale wereldorde en vrij ondernemerschap, maar ook een sterke gezondheidszorg en sterke pensioenen. 

    Het Amerikaanse merk wordt internationaal serieus beschadigd onder president Trump

    Over de Verenigde Staten in Azië

    Kaplan vindt het fout dat Trump uit het Trans Pacific Partnership (TPP) gestapt is. Maleisië en Myanmar lopen weer in de armen van China en ook Amerikaanse bondgenoten als Vietnam, Singapore en Japan zijn in stilte gedegouteerd. “Het Amerikaanse merk wordt internationaal serieus beschadigd onder president Trump”, zegt hij. 

    Over de toekomst van Europa

     Macron zal zijn echte uitdaging vinden in de vakbonden. 

    Volgens Kaplan is Frankrijk het sleutelland in Europa, omdat Frankrijk elementen combineert uit het zuiden en het noorden van Europa. “Macron zal zijn echte uitdaging vinden in de vakbonden. Daar zal hij de Franse manier van leven moeten veranderen.” Wat er gaat gebeuren met de arbeidsverhoudingen in Frankrijk zal impact hebben op de rest van Europa.

     

    _
    Eerder werd al een deel van dit interview uitgezonden in "Terzake". Kaplan uit er zijn bezorgdheid over de toenemende spanningen tussen de VS en Noord-Korea. "Ik denk niet dat een oorlog nakend is, maar de kans is wel toegenomen. Al zijn we nog niet op het niveau van 50 procent." Klik hiernaast voor het volledige artikel.