Meest recent

    Van nipsters en junk food vegans tot verstandige idealisten: de ene veganist is de andere niet

    Verschillende experten waarschuwden de afgelopen dagen voor de gevaren vanveganisme bij kinderen. Maar wat is “veganisme” nu eigenlijk en is het sowieso gevaarlijk?Niet alle veganisten zijn roekeloos, maar ook niet alle veganisten gaan vrijuit als het overde gezondheid van hun jonge kinderen gaat. We zetten voor u één en ander op een rij.

    Veganistische neonazi’s

    Het zijn vreemde filmpjes, op het Youtube-kanaal ‘Balaclava Küche’. Twee mannen inbivakmutsen staan achter het fornuis van een goed uitgeruste keuken. Trendyjoggingpakken, hippe tattoos, afgetrainde lichamen. De mannen zijn ‘nipsters’,aanhangers van een subcultuur die neonazistisch gedachtengoed combineert methipster-elementen. In de filmpjes koken ze veganistische gerechten met veel versegroentjes en zonder melkproducten of vlees. Dagelijkse Kost, zeg maar, maar dan voorextremisten.

    De filmpjes zijn vooral lachwekkend, maar ze illustreren wel hoe populair veganismegeworden is. Tien jaar geleden was het nog een zeldzaamheid, nu vind je veganistischevoedingsmiddelen in de supermarkt om de hoek. Volgens één peiling zijn zo’n 20.000Vlamingen op dit moment veganist. En hun aantal stijgt.

    Eén ding hebben al die veganisten gemeen: ze eten geen dierlijke producten. Geen melkof eieren, bijvoorbeeld, en zeker geen vis of vlees. Veel veganisten gebruiken daarnaastook geen producten die gemaakt zijn van dierlijke materialen. Geen leer, geen bont, geen wol.

    Maar de ene veganist is de andere niet. “Veganisten vind je in alle maten en soorten,” zegtTobias Leenaert, oprichter van het Ethisch Vegetarisch Alternatief (EVA). “En ook demotieven zijn heel uiteenlopend. Sommigen doen het uit bekommernis om het welzijn vande dieren, anderen voor hun gezondheid of om religieuze redenen. Er is echt geen lijn inte trekken.”

    De idealist-veganist

    Regisseur Bob Dejongh eet sinds dertien maanden veganistisch. Uit principe, omdat hijniet wil dat dieren lijden om zijn maag te vullen. En ook omdat hij gelooft dat hetgezonder is. Minder risico op hart- en vaatziektes, minder overgewicht, zelfs minder risicoop diabetes type-2. “ Wist je dat wij het enige zoogdier zijn dat op volwassen leeftijd melkconsumeert? Andere zoogdieren drinken enkel melk tijdens de prille kinderjaren. Wijmensen zijn een uitzondering.

    ”Bob ergert zich aan het beeld dat veel mensen hebben van de doorsnee-veganist. “Alsofalle veganisten boekweitpannenkoeken-etende linkse rakkers zijn, met een bakfiets eneen opgeheven vingertje. Met de hand op het hart: ik heb nog nooit iemand gezegd dathij geen vlees mag eten. En dat terwijl ik zelf dagelijks opmerkingen krijg over wat er opmijn bord ligt.”

    Veganisten zoals Bob moeten zich vaak verdedigen. Ze zouden te weinig voedingsstoffenbinnenkrijgen, wat dan weer voor gezondheidsproblemen kan zorgen. Vooral calcium envitamine B12 zijn soms een probleem, want die vind je vooral in dierlijke producten. “Maarcalcium kan je even goed uit groenten halen,” zegt Bob. “Uit groenten als broccolibijvoorbeeld. Daar heb je echt geen melk voor nodig.”Er zijn ook voedingsmiddelen die versterkt zijn met vitamine B12 of met calcium. En wieop zeker wil spelen, kan ook altijd een voedingsssupplement slikken. Tekorten hoeven dusgeen probleem te zijn.

    Is veganisme dus veilig?  Experts verschillen - zoals altijd, wanneer het over voeding gaat -van mening. Sommige diëtisten zeggen dat een veganistisch dieet perfect gezond kanzijn, ook voor kinderen en zwangere vrouwen. Andere experts geloven dat kinderen enzwangere vrouwen beter niét veganistisch eten. En nog andere geloven dat het kàn, maarenkel onder professionele begeleiding.

    “Weet je, ik heb al 14 Ironman triatlons gelopen,” zegt Bob. “En ik laat dan altijd veelvleeseters achter me. Als je het slim uitbalanceert, is veganisme net heel gezond.”

    Flexi vegans & junk food vegans

    Niet iedereen neemt het trouwens even nauw met de veganistische principes. Sommigeneten wel eieren maar geen melk, anderen drinken wél melk maar vermijden eieren. Er zijnook veganisten die overdag veganistisch eten, maar die ’s avonds al eens een hapje vleeslusten. Het ‘Raw Till Four’ dieet werd populair dankzij het Youtube-kanaal van Freelee theBana Girl. De spelregels: rauw en veganistisch tot de late namiddag, daarna mag het wat losser.

    Zo’n dieet dat het niet zo nauw neemt de veganistische principes wordt in het Engels ookwel eens ‘vegan-ish’ genoemd: veganistisch, maar toch niet helemaal. ‘Vegan-achtig’, zegmaar.Veganisten zijn ook niet per definitie begaan met hun gezondheid. Er zijn zelfs ‘junk foodveganisten’, die - what’s in a name? - vooral veel junk food eten. Zij kunnen kiezen uit eenenorm gamma aan snacks en frisdranken, van Skittles en Fruittella-snoepjes tot Coca-Colaen Oreo’s. Zolang in die snacks geen dierlijke producten verwerkt worden, zijn zeveganistisch. Ongezond, dat wel, maar er zijn tenminste geen dieren voor gesneuveld.

    “Sommige veganisten slaan alle gezondheidsadviezen in de wind,” zegt Leenaert. “Ze zijnpassioneel begaan met het welzijn van de dieren, maar ze verliezen daarbij hun eigenwelzijn uit het oog. Maar zij zijn wel de uitzondering. De meeste veganisten denken echtwel aan hun gezondheid. Ze zijn vaak zelfs verrassend goed geïnformeerd overgezondheid en voeding.”

    Extreme gevallen

    Maar er zijn ook altijd extreme gevallen. In juni 2014 brachten Peter S. en Sandrina V. uitBeveren hun zeven maanden oude zoontje Lucas naar de spoedafdeling van eenziekenhuis in Hasselt. Het jongetje woog op dat moment nog 4,3 kilogram en wascompleet gedehydrateerd. Wekenlang had het kind geleefd op een dieet vanplantaardige dranken gemaakt van soja, haver en quinoa. Bij aankomst in het ziekenhuisbleek Lucas overleden.

    De ouders van Lucas werden in juni veroordeeld tot zes maanden met uitstel. “Julliehebben systematisch voeding gegeven die niet geschikt was,” oordeelde de rechtbank.“Omdat jullie de traditionele geneeskunde wantrouwden, weigerden jullie een dokter teraadplegen voor de voedingsproblemen van jullie zoon. Dat is hem fataal geworden.”Na het vonnis waarschuwden experts voor de gevaren van veganisme bij jonge kinderen.“Kinderen zijn niet gebaat bij dit soort zottigheden,” verkondigde Yvan Vandenplas van hetUZ Brussel. Een andere experte vertelde in een krant over kinderen die de urine van hunveganistische moeder moesten drinken “om op die manier voldoende vitamines binnen tekrijgen.”

    Veganisten, zo lijkt het soms, zijn wereldvreemde idealisten. Volgens sommigen moetenwe kinderen beschermen tegen dit soort onzin, zoals in Italië gebeurt. Daar kunnenouders tot zes jaar cel krijgen als hun kind overlijdt na een extreem dieet. Eén veganistischkoppel verloor er ook al het hoederecht over zijn kind.

    De discussie over de pro’s en de contra’s van veganisme laaide dit weekend opnieuwhoog op. Deze keer begon het met een interview met Serge Pieters, een Waalse diëtist, inLa Libre Belgique. Pieters gaf toe dat veganisme gezond kan zijn voor volwassenen, maarhij waarschuwde voor de gevaren bij jonge kinderen. “Elk jaar zijn er overlijdens ofgevallen met zware complicaties. In universitaire kinderziekenhuizen zien we regelmatiggevallen van kinderen die even ondervoed zijn als kinderen in ontwikkelingslanden.”Tobias Leenaert nuanceert. “Die extreme gevallen krijgen altijd veel aandacht in de pers,”zegt hij. “Helaas worden ze vaak totaal uit de context gerukt. De zaak van het overleden jongentje uit Beveren, bijvoorbeeld, had op zich niks te maken met veganisme. Toch wordthet zo voorgesteld in de pers. Bij die extreme gevallen spelen nochtans vaak heel anderefactoren een rol. Religie, bijvoorbeeld, of ideologie.”

    Veganisme boomt

    Maar veganisme zit in de lift, zoveel is duidelijk. En het verkoopt. Delhaize meldde vorigjaar nog een stijging van 20% in zijn gamma vegetaristische en veganistischevoedingswaren. Zelfs meer en meer restaurants serveren veganistische gerechten. Ookdat was ooit anders. Topchef Anthony Bourdain haalde in 2011 nog uit naar “vegetariërsen hun Hezbollah-achtige splinterfractie, de veganisten.” Zoveel vitriool is vandaagondenkbaar.