Meest recent

    100 jaar geleden: tegenslag voor Britten bij Ieper

    In deze reeks brengen we grote en kleine verhalen uit de Eerste Wereldoorlog, deze week honderd jaar geleden. Bij Ieper loopt het Britse offensief weer vast, de Canadezen boeken terreinwinst bij Lens, in de VS muiten zwarte soldaten, protest in Canada tegen de invoering van de dienstplicht, ...

    Vier weken na het begin van het Britse offensief bij Ieper lijkt er weinig te zijn bereikt. Intussen stapelen de verliezen zich op: meer dan 60.000 man.

    In de richting van Poelkapelle werd een nieuwe aanval ingezet met tanks. Maar de stalen tuigen raakten vast of werden uitgeschakeld door Duitse kanonnen.

    Een paar tanks bereikten de Keerselare, het kruispunt bij Sint-Juliaan waar de Canadezen in 1915 al zware verliezen leden.

    Op de weg Menen-Ieper voerden de Britten opnieuw aanvallen uit richting Geluveld. Ze kwamen tot de rand van een kreupelbosje naast de weg (bekend als ‘Inverness Copse”) maar werden teruggeslagen.

    Veldmaarschalk Haig heeft de leiding van de operaties gegeven aan generaal Sir Herbert Plumer, die eerder de succesvolle slag bij Mesen leidde. Hij vervangt generaal Hubert Gough, die het offensief tot nu zonder veel succes leidde.

    Britse soldaten trekken langs een vastgelopen tank in de omgeving van Zillebeke (IWM, Q 6430)

    Canadezen boeken vooruitgang bij Lens

    Nabij de Noord-Franse mijnstad Lens heeft Canadees legerkorps een zware aanval uitgevoerd. Die was vooral bedoeld om de Duitsers te beletten een deel van hun divisies aldaar naar het front in Ieper te sturen.

    De Canadezen, die eerder dit jaar in die streek de heuvelrug van Vimy hadden veroverd, concentreerden zich nu op de verovering van een heuvel bij Lens, bekend als ‘Hill 70’. En dat werd een succes. 

    Canadese militairen in een op de Duitsers veroverde loopgraaf bij Lens (Canadian Libraries and Archives)

    De Duitsers voerden zware tegenaanvallen uit. Daarbij werden zowat 20.000 gasgranaten afgevuurd, voornamelijk met mosterdgas. Dit hinderde vooral de Canadese artillerie, die met succes precisiebeschietingen uitvoerde. Veel kanonniers werden het slachtoffer van het gas toen ze hun maskers afdeden, omdat ze door de glazen van de maskers niet konden zien.

    De Canadezen konden standhouden op Hill 70, maar verdere aanvallen in de richting van Lens mislukten.

    In tien dagen strijd verloren de Canadezen bijna 10.000 man. De Duitsers telden meer dan 25.000 slachtoffers. 

    Franse meisjes verkopen fruit aan Canadezen die terugkeren van het front

    Zwarte soldaten in de VS muiten

    In de Amerikaanse stad Houston in Texas zijn er bloedige onlusten uitgebroken met zwarte soldaten. 

    Het ging om een zwart bataljon (met blanke officieren) dat naar Houston was gezonden om daar een kamp op te richten.  

    Net als bijna overal in het zuiden van de VS is er in Houston veel racisme, ook bij de politie. De meeste zwarte Amerikanen zijn dit helaas gewend, maar als militairen menen ze wel op meer respect te mogen rekenen. Veel blanken koesteren dan weer argwaan voor zwarten in legeruniform.

    Op 23 augustus zag een soldaat van het bataljon hoe twee blanke politieagenten op straat hardhandig een zwarte vrouw meenamen. Toen hij tussenbeide kwam, werd hij zelf door de agenten gearresteerd. Kort daarna kwam een zwarte korporaal van de militaire politie de twee politiemannen vragen wat er gebeurd was. Hij werd toen door hen beschoten, geslagen en gearresteerd. 

    Zwarte soldaten van de 23e Infanterie en de ingang van hun kamp

    Toen in het kamp het nieuws circuleerde dat de gerespecteerde korporaal in de gevangenis zou zitten, barstte de muiterij uit.  Zowat 150 zwarte militairen grepen hun wapens en stapten woedend de stad binnen, waarbij ze er op los schoten.

    In totaal doodden ze twintig mensen, waaronder vijf politiemensen. Vier zwarte soldaten stierven in de chaos door de kogels van hun collega’s. 

    Een zwarte sergeant die zelf was meegegaan, wist de muiters na twee uur te overtuigen naar het kamp terug te keren. Daarop schoot de sergeant zichzelf dood.  

    In Houston is de krijgswet afgekondigd. Twee dagen later werd het bataljon weggezonden naar New Mexico. Daar zijn honderden arrestaties verricht. 

    Doordat het oorlog was, werden de muiters, hier op de foto voor de krijgsraad, bijzonder streng gestraft. 19 onder hen werden opgehangen, 63 kregen levenslange opsluiting. Er kwam veel kritiek op de wijze waarop de veroordeelden waren berecht. Daarop werden de regels voor militaire rechtspraak aangepast.

    Als gevolg van die rellen zouden de meeste zwarte Amerikaanse soldaten tijdens de oorlog enkel worden ingezet voor ongewapende taken. Slechts twee “zwarte” divisies namen aan gevechten deel (Foto NARA)

    Staatsconferentie in Moskou

    In het Bolsjojtheater in Moskou een is een grote “Russische staatsconferentie”gehouden.

    Het ging om een vergadering van meer dan 2000 vertegenwoordigers van de Russische samenleving: alle leden van het vroegere parlement, afgevaardigden van de sovjets van arbeiders en soldaten, de boerensovjets, vakbonden, industriëlen, coöperaties, plaatselijke besturen, het leger, de nationale minderheden en de orthodoxe geestelijkheid.

    Premier Kerenski leidde zelf de conferentie, die dan ook vooral bedoeld was als steun voor zijn voorlopige regering.

    De oude Russische hoofdstad Moskou werd als vergaderplaats gekozen omdat ze als veiliger werd beschouwd dan het roerige Petrograd, waar de bolsjewieken steeds meer invloed krijgen. 

    Kerenski bij zijn aankomst in Moskou en tekening van de man tijdens zijn toespraak

    De bolsjewieken, die als de voornaamste bedreiging van Kerenski worden beschouwd, mochten niet aan de conferentie deelnemen. De dag van de opening organiseerden ze een grote staking in Moskou en omgeving.

    Kerenski riep in zijn toespraak op tot verzoening en nationale eendracht, maar toen hij trouw aan de Geallieerden zwoer, applaudisseerde niet iedereen.

    De socialistische woordvoerders zeiden de regering te steunen, maar waarschuwden tegelijk voor een contrarevolutie, terwijl vanuit de rechtervleugel gepleit werd voor het herstel van orde en gezag. 

    Officieren hijsen Kornilov op de schouder

    Opvallend was het optreden van generaal Kornilov, de nieuwe opperbevelhebber. Hij werd bij zijn aankomst in Moskou toegejuicht als de redder van Rusland. Vrouwen vielen voor hem op de knieën, officieren droegen hem op hun schouders.

    Kornilov wil drastische hervormingen invoeren, zoals een veralgemening van de doodstraf en een stakingsverbod bij de spoorwegen en de wapenindustrie. Dat maakt hem bij de burgerij populair, maar de arbeiders zien in hem een potentiële dictator.

    Daarmee zette Kornilov als man van de daad de breedsprakerige, theatrale Kerenski in de schaduw. 

    Aanschuiven voor voedsel in Moskou. Sinds de revolutie is de bevoorrading van de steden in Rusland er niet op verbeterd.

    Omstreden invoering dienstplicht in Canada

    Op 28 augustus is in Canada de dienstplichtwet van kracht geworden.    

    Meteen zijn er in de overwegend Franstalige stad Montréal rellen uitgebroken. Vensters werden ingeslagen en tramsporen opengebroken. In gevechten met de politie vielen verscheidene gewonden. Eén demonstrant werd gedood.

    De regering besliste in mei de dienstplicht in te voeren omdat er onvoldoende vrijwilligers waren om het Canadese legerkorps in Europa aan te vullen. Premier Borden kwam daarmee terug op een eerdere belofte. 

    Betoging tegen de dienstplicht in Montréal

    De katholieke aartsbisschop van Montréal waarschuwde Borden voor een revolte in de provincie Québec als de dienstplicht er zou komen.

    Het Canadese Lagerhuis keurde op 24 juni de dienstplichtwet goed. Dat gebeurde met een meerderheid van bijna alle Engelstalige leden, terwijl bijna alle Franstalige leden tegenstemden.

    De meeste Franstaligen willen niet vechten voor de Britten, die zij als vreemde overheersers beschouwen. Dat ze ook aan de kant van Frankrijk meevechten, verandert daar weinig aan, ondanks propaganda van de regering. De zeer katholieke Franstalige Canadezen voelen weinig sympathie voor de antiklerikale Franse Republiek. 

    Op de Franstalige Canadezen gerichte rekruteringsposters

    Belgische socialisten willen niet naar Stockholm

    De Belgische Werkliedenpartij (BWP) gaat niet deelnemen aan de internationale socialistische conferentie in Stockholm.

    Op een vergadering in het Brusselse Volkshuis verwierp de algemene raad van de BWP met 70 stemmen tegen 5 een voorstel om toch aanwezig te zijn op deze conferentie, waar socialisten van alle landen zouden moeten praten over vrede. De drijvende kracht achter die bijeenkomst is de Belgische socialist Camille Huysmans, maar dat lijkt geen rol te spelen voor de Belgen.

    De weinige voorstemmers zeiden dat ze alleen voor deelname zijn om te beletten dat de Duitse en Oostenrijkse socialisten de conferentie zouden domineren.

    De hoofdredacteur van de partijkrant ‘Le Peuple', Joseph Wauters, heeft uitvoerig de weigering toegelicht.  De BWP doet niet mee aan een conferentie waar ook de Duitse “meerderheidssocialisten” aanwezig zijn. 

    Het Nederlands-Scandinavisch comité dat de conferentie voorbereidt. Aan het uiteinde van de tafel rechts, Camille Huysmans, links naast hem de Nederlandse socialist Troelstra.

    De Duitse sociaaldemocraten hebben vanaf het begin de Duitse inval in België goedgekeurd. Hun partijleiding heeft nooit de Duitse wreedheden in België willen veroordelen, sommigen hebben ze zelfs vergoelijkt, zo merkt Wauters op. Een aantal sociaaldemocraten hebben zich intussen afgescheiden en een kritisch standpunt ingenomen, maar de meerderheid blijft de politiek van de “Duitse imperialisten” steunen, aldus Wauters.

    Wauters neemt het ook niet dat de Nederlandse socialist Troelstra, die het organiserend comité in Stockholm leidt, gesprekken had met “vermeende socialistische flamingante activisten”, die “niet het minste mandaat of gezag” hebben.

    De algemene raad van de BWP mocht van de Duitse overheid over die kwestie vergaderen, wat zou aantonen dat de Duitsers eerder positief staan tegenover “Stockholm”. Wel waren de meeste leden uit Oost- en West-Vlaanderen afwezig, omdat ze geen toestemming kregen  om het “Etappegebied” te verlaten. Onder hen de prominente Gentse socialist Eduard Anseele, die eerder voorstander van Stockholm is. 

    Betoging voor vrede door de Zweedse sociaal-democraten in Stockholm