Meest recent

    VRT

    Goedkoop vliegen? Iemand betaalt de prijs

    De stilaan traditionele zomerstaking van een bagageafhandelaar op Brussels Airport zit erop, het lijkt wachten op de volgende protestactie. De situatie bij Swissport en Aviapartner, de twee bedrijven die verantwoordelijk zijn voor de bagageafhandeling op de nationale luchthaven, is al jaren zo precair dat een duurzame oplossing zich meer dan ooit opdringt.  

    analyse
    Steven Victor Decraene
    Steven Victor Decraene is journalist voor VRT NWS en volgt al jarenlang de luchtvaartsector.

    In een sector waar passagiers vaak voor een prikje naar overal ter wereld vliegen, betaalt iemand de prijs. En de werknemers van de afhandelingsbedrijven zijn ervan overtuigd dat zij de spreekwoordelijke dupe zijn. Vakbonden klagen over een te hoge werkdruk, lage vergoedingen en slecht materieel. De luchtvaartmaatschappijen die klant zijn, hekelen op hun beurt de slechte service in Brussel.   

    Bodemprijzen

    Vijf jaar geleden brak in Zaventem onder de toenmalige afhandelaars een strijd los om de grootste te zijn. Belangrijk daarvoor was het binnenhalen van het contract met Brussels Airlines, de luchtvaartmaatschappij die daar zijn thuisbasis heeft. In die strijd zakten de offertes voor dienstenlevering naar bodemprijzen. Om toch maar wat marge te halen op die bagage-activiteiten, probeerden managers te besparen op vaste kosten. Investeringen in rollend materieel uitstellen, het aantal werknemers per ploeg verminderen die vliegtuigen afhandelen, minder vaste arbeidscontracten afsluiten…

    Tot op vandaag betalen de passagiers daar een prijs voor want de stakingsbereidheid bij de afhandelaars is groot. Frustratie uit zich snel in stakingen, en soms zelfs, zoals gisteren, in wilde stakingen. De werkdruk bij de afhandelingsbedrijven ligt inderdaad hoog. Koffers in- en uitladen is een fysiek zware arbeid en ondanks de flexibele uren zijn de vergoedingen bescheiden. In zekere zin zijn deze arbeiders vandaag ook het slachtoffer van fouten door hun oversten uit het verleden.

    Aan de andere kant zijn de luchtvaartmaatschappijen niet altijd te spreken over de kwaliteit van het werk door de afhandelaars. Bovendien vormt de sociale achtergrond van veel arbeiders in Brussel een uitdaging. Er heerst een hoge afwezigheidsgraad, er zijn veel spontane werkonderbrekingen en in de weken van de ramadan ligt de efficiëntie lager. Kortom, een gebrek aan werkethos fluisteren enkele managers.

    Licentieprocedure

    Bagageafhandelaars sluiten contracten rechtstreeks af met hun klanten, de luchtvaartmaatschappijen. Maar het is de luchthavenuitbater Brussels Airport die de voorwaarden bepaalt waaraan bedrijven moeten voldoen om op de tarmac in Zaventem te kunnen werken. Om aan de ene kant wildgroei te voorkomen, maar aan de kant geen monopolie-situaties te scheppen, voorzien Europese richtlijnen hoeveel afhandelaars er op een luchthaven actief mogen zijn. Voor Brussel zijn er op dit moment twee afhandelaars die een licentie hebben, maar die licenties lopen volgend jaar af. Brussels Airport is volop bezig met een marktonderzoek om de licentieprocedure tegen oktober 2018 af te ronden.

    De luchtvaartsector is internationaal georganiseerd en ook de toeleveranciers zijn vaak onderdeel van een internationaal moederbedrijf. Swissport telt in Zaventem zo’n 1850 werknemers, maar heeft contracten in bijna 50 landen. En vaak worden die contracten ook globaal afgesloten. Met andere woorden, Brussels Airlines werkt niet alleen in Brussel met Swissport, maar ook in New York, Barcelona, enz… Andere landen, een andere sociale wetgeving of een ander luchthavenbeleid, het kan er allemaal voor zorgen dat hetzelfde afhandelingsbedrijf verschillende prestaties en winstmarges kan voorleggen voor eenzelfde activiteit op een andere plaats.

    Dure erfenis

    Concreet over gisteren: Swissport erfde in 2012 het afhandelingscontract met Brussels Airlines door afhandelaar Flightcare over te nemen. Met stijgende passagiersaantallen woog het al niet winstgevende contract van Swissport steeds zwaarder rond de nek van het bedrijf. Pogingen om het personeel nog flexibeler en efficiënter te laten werken, bereiken op een bepaald moment ook hun grens. Stilaan raak je dus in een soort vicieuze cirkel die alleen doorbroken kan worden als alle partijen hun goede wil tonen om een gezonder werkklimaat te scheppen.

    Jasper Jacobs

    De luchthavenuitbater zou tijdens de licentieprocedure scherpere financiële voorwaarden en solvabiliteitseisen kunnen stellen aan de potentiële afhandelingsbedrijven. Vakbonden wijzen erop dat Brussels Airport ook een deel van de winst zou kunnen aanwenden om meer te investeren bij de afhandelaars door bijvoorbeeld rollend materieel te helpen aankopen. Aan de andere kant moeten de afhandelaars, vakbonden en werknemers samen, ervan bewust zijn dat wilde stakingen en spontane werkonderbrekingen alleen maar kwaad bloed zullen zetten bij hun klanten. En de luchtvaartmaatschappijen zullen beseffen dat ze op lange termijn meer frustratie dan goede service oogsten als hun afhandelaars geen winst halen uit het contract.

    Als de oplossing erin bestaat dat wij, vliegtuigpassagiers, straks iets meer moeten betalen voor ons ticket, dan is dat een prijs die we misschien moeten overwegen.