Meest recent

    NINA LARSON

    Noorwegen: groene ridder of oliebaron?

    Noorwegen trekt miljoenen toeristen met zijn blauwe fjorden en ongerepte berglandschappen. Het is ook de op één na grootste olie- en gasexporteur in Europa, na Rusland. De parlementsverkiezingen van volgende week, op 11 september, zijn bepalend voor de toekomst van de Noorse olie-industrie. Zal de volgende regering nieuwe gebieden vrijgeven voor olieboring? Of zal ze vooral inzetten op Noorwegens groene imago?

    opinie
    Elisabeth Lannoo
    Elisabeth Lannoo is journaliste en woont en werkt in Noorwegen.

    Vooral de Lofoten staan ter discussie. De eilandengroep in het Noorden, met zijn spitse bergtoppen die recht uit zee opstijgen en pittoreske visserdorpjes, is een postkaartje van de Noorse natuur. De Lofoten trekken zo’n half miljoen toeristen per jaar. Hier wordt ook al eeuwenlang skrei gevangen, wellicht één van de lekkerste vissen.

    De inkomsten uit visserij en toerisme zijn echter slechts een fractie van wat hier aan olie en gas zou kunnen worden verdiend, aldus de petroleumindustrie. De industrie wil dat de regering toestemming geeft om de olie- en gasreserves in het gebied in kaart te brengen. Eerdere schattingen van het Noorse ministerie voor olie en energie gaan ervan uit dat hier ruim 1,2 miljard vaten olie onder de zeebodem zouden kunnen liggen.

    Maar de lokale bevolking en natuurbeschermers willen geen impactstudies. Zij vrezen dat de olie-industrie de kwetsbare natuur kapot zal maken. Al sinds de eerste oliebronnen werden ontdekt in Noorwegen, in de jaren 1970, is er protest tegen olie-activiteiten op de Lofoten. Ook nu, in de aanloop naar de verkiezingen, werden er tal van protestacties georganiseerd.

    Elisabeth Lannoo

    Nooit eerder zoveel nieuwe oliebronnen

    Hoe ver naar het Noorden er naar olie en gas geboord mag worden, is al decennialang onderwerp van discussie. De huidige conservatieve regering beloofde vier jaar geleden bij haar aantreden niet te zullen raken aan de Lofoten en de naburige eilanden Senja en Vesterålen. Maar ze heeft wel een groot, nieuw stuk van de Barentszee vrijgegeven voor olie-activiteiten, voor het eerst sinds twintig jaar. Nooit zijn er meer nieuwe oliebronnen aangeboord in het Arctische gebied als onder deze regering.

    Olie en gas zijn immers een belangrijke bron van rijkdom, goed voor bijna de helft van de Noorse exportinkomsten en 300.000 jobs. Maar de productie heeft zijn piek bereikt en bovendien zijn de prijzen de afgelopen jaren ook fors gedaald. Dat resulteerde in 50.000 ontslagen in 2015. De olieindustrie wil nieuwe oliebronnen aanboren in het Arctische gebied om de leefbaarheid van de sector te verzekeren. Anders kan Noorwegen de toekomstige gasleveranties aan Europa niet verzekeren, waarschuwt de sector.

    NINA LARSON

    Vis of olie?

    De oliereserves rond de Lofoten lonken dus. Als de conservatieven aan de macht blijven, willen ze na de verkiezingen een nieuwe haalbaarheidsstudie laten uitvoeren. “De olie-activiteit zou de regio andere, hoogopgeleide jobs brengen,” zei premier Solberg in een interview met de Britse krant The Financial Times. Voor haar vormen de olie-activiteiten geen bedreiging voor het toerisme of de visserij in het gebied. Noorwegen is namelijk specialist in ondergronds olieboren.

    Ook oppositieleider Jonas Gahr Støre, een sociaal-democraat die goed op schema ligt om de macht over te nemen na de verkiezingen, wil het gebied bestuderen. Maar de kleinere partijen op rechts and links willen het gebied rond de Lofoten vrijwaren.  De vraag of er hier al dan niet naar olie mag worden gezocht wordt wellicht pasmunt in de regeringsonderhandelingen, net zoals vier jaar geleden en bij de regeringen daarvoor.

    Elisabeth Lannoo

    In strijd met het Klimaatakkoord

    Intussen gaat Noorwegen ook prat op zijn internationale leiderrol in de strijd tegen de klimaatverandering. In 2007 reikte het de Nobelprijs voor de vrede uit aan Al Gore en de klimaatwetenschappers van de IPCC. Nergens rijden meer elektrische auto’s dan in Noorwegen, dankzij de gulle belastingsvoordelen. De Noorse regering schenkt ook grote sommen geld weg om het regenwoud in Brazilië, Congo of Indonesië te beschermen. 

    De nieuwe olieboringen in het Noorden zijn een smet op het groene blazoen, waarschuwen klimaatactivisten. In een nieuw rapport “The Sky's limit” waarschuwt de milieuorganisatie Oil Change International dat een uitbreiding van de Noorse olie-activiteiten in strijd is met het Klimaatakkoord van Parijs. Een groep Noorse milieuorganisaties heeft ook een rechtszaak aangespannen tegen de de nieuwe boorlicenties in de Barentszee. Die zijn in strijd met de Noorse grondwet, aldus de activisten. In november komt de zaak voor de rechtbank.

    Ook Nobelprijswinnaars verheffen hun stem. Vijf vrouwelijke winnaars van de Nobelprijs voor de vrede schreven een brief aan de Noorse premier Solberg en oppositieleider Støre, waarin ze vragen om het gebied rond de Lofoten te vrijwaren en geen nieuwe boorlicenties meer uit te delen. In plaats roepen ze Noorwegen op om als eerste land te wereld zijn olie-activiteiten af te bouwen, om de gevaarlijke klimaatverandering te stoppen.

    In de kiesdebatten van de voorbije weken blijven de politici echter rond de hete brij heen draaien. Het blijft afwachten voor de inwoners van de Lofoten welk spoor de volgende regering volgt- of Noorwegen verdergaat als oliebaron of als groene ridder.

    _
    VRT NWS wil een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen, publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.

    Elisabeth Lannoo