Meest recent

    VRT

    Schrijfmachines jarige W.F. Hermans weer schrijfklaar

    Vier jaar geleden was het een bommetje in literair Nederland: de collectie schrijfmachines van de gevierde schrijver W.F. Hermans verdween uit het land en nog wel naar Vlaanderen. Vandaag zijn de machines gerestaureerd en vanaf morgen zijn ze in volle glorie permanent te bewonderen in Gent. 

    De Gentse boekhandelaar Gert Brouns glundert nog altijd als ie het verhaal voor de zoveelste keer vertelt. “ De verzameling schrijfmachines stond in het museum Scryption, in Tilburg. Maar dat sloot de deuren en er was een soort prijsvraag voor diegenen die de collectie wilden overkopen. Tot m’n stomme verbazing won ik die. Ik ben dan ook een grote Hermans-fan, maar het is onbegrijpelijk dat de Nederlanders deze collectie hebben laten gaan.

    ”Wie de collectie overschouwt kan het ook nauwelijks geloven. Zo’n 150 antieke schrijfmachines die ooit toebehoorden aan Willem Frederik Hermans, de schrijver van romans als “Nooit meer slapen” en “Onder professoren”, staan netjes opgesteld in een kamertje achteraan boekhandel Limerick in de Gentse stationsbuurt. “Sommige klanten ontdekken de verzameling toevallig”, lacht de eigenaar. “En kinderen moet je tegenwoordig zelf uitleggen waarvoor de machines dienden”.

    Pareltjes

    De machines werden in de loop der jaren zorgvuldig verzameld door de schrijver. De oudste dateert uit 1885 en er zitten pareltjes tussen. Centraal in de kamer staan de vier machines waarop ie z’n hele oeuvre scheef. Dat begon met een oude Underwood. Daarna volgde een schattig reisexemplaar van het merk Erika. Dat liet het ooit afweten en toen zou een gefrustreerde Hermans gezworen hebben alle schrijfmachines op te kopen die z’n pad vanaf toen kruisten. Voor de echte Hermans-fans staat hier ook het voor hen heilige exemplaar waarop ie de klassieker “Nooit meer slapen” schreef. En daarnaast z’n laatste exemplaar, een rode IBM met daar bovenop een versleten asbak. Schrijven met de hand was niets voor Hermans en aan de computer heeft de literaire reus zich nooit gewaagd.

    Brouns: “De Nederlanders probeerden de verhuizing nog tegen te houden. Maar ik had een overeenkomst en zijn zoon stond ook achter mij. Daarbij heeft Hermans zoals je weet nooit veel opgehad met Nederland. De schrijfmachines zijn hier op hun plaats vind ik.  Hermans heeft in Brussel gewoond, veel van de machines kon ie op de kop tikken op het Vossenplein. En op deze manier slaan we ook een brug tussen de Vlaamse en de Nederlandse literaire wereld, want het water tussen die twee wordt steeds dieper.”

    VRT

    Adoptie

    De schrijfmachines waren niet allemaal in beste staat, ze waren in Tilburg ook opgeslagen in een loods. Maar Brouns zocht restaurateurs die alle machines zo fit mogelijk maakten. In sommige zit een lint paraat. “Onlangs heeft een grote fan op dit exemplaar enkele regels mogen tikken. Het was zo te zien een van de mooiste dagen van z’n leven.”

    Het geld voor de restauratie werd opgehaald bij mensen die een machine “adopteerden” in ruil voor 60, 110 of 150 euro. Veel hedendaagse schrijvers lieten zich verleiden.

    Brouns: “Elk exemplaar heeft ook een soort paspoort. Bij elke aankoop tikte Hermans enkele regels bij wijze van proef en die briefjes zijn gelukkig allemaal bewaard. Hij had ook een bijzondere relatie met de machines, hij zag ze als een verlengstuk van z’n talent.” 

    Moeilijke mensen?

    Hoeveel de verzameling waard is?  Brouns: “Wat de gek ervoor geeft. Ik betaalde 5.500 euro en ze zijn verzekerd voor 10.000 euro. Maar ze hebben natuurlijk een grote emotionele waarde voor de liefhebber, zeker omdat de verzameling compleet is.

    ”En een liefhebber is de trotse eigenaar: “Hermans is ongetwijfeld de grootste Nederlandstalige schrijver. Ik blijf zijn werk vlot verkopen. Claus, Reve? Als ik iets rond hen organiseer, komt er lang niet zoveel volk als voor een Hermans-bijeenkomst.” Vrijdagavond, op de 96e verjaardag van hun grote held, zullen de Hermans-adepten opnieuw verzamelen in de Gentse boekhandel, te midden de nu gerestaureerde verzameling. Om de mooiste schrijfmachines te strelen en het werk van de schrijver onderling te verklaren.

    Echte liefhebbers hebben namelijk nogal vaak verschillende interpretaties van wat de schrijver in wezen bedoelde. Zijn ze dan net als Hermans zelf misschien moeilijke mensen? “Hermans een moeilijke man?  Welnee.” Brouns: “ Alles stond nu eenmaal in het teken van z’n schrijverschap. Daar had ie alles voor over.”