Meest recent

    De politieke herverkaveling in Franstalig België     

    Het politieke debat van het weekend vond plaats aan Franstalige zijde. Daar blijft de démarche van Lutgen (CDH) doorwerken.  Die zorgt voor een politieke herverkaveling in Franstalig België.

    expert
    Ivan De Vadder
    Ivan De Vadder is Wetstraatwatcher voor VRT NWS. Hij maakt en presenteert ook het programma "De afspraak op vrijdag".
    Belga

    foto: Maxime Prévot (CDH)

    Hebt u ook naar de vernieuwde "Zevende dag" gekeken? Het zondagse debatprogramma op Eén is een monument in tv-land. Het bestaat al sinds januari 1988 en brengt sindsdien zowat elke zondagochtend duiding bij de actualiteit van de week. Gisteren werd een nieuwe jaargang op gang getrokken met Phara De Aguirre en Xavier Taveirne. Samen interviewden ze een pleiade aan gasten, onder wie de voorzitters van Open VLD en SP.A, Gwendolyn Rutten en John Crombez. Die kibbelden onder meer over een maatregel in het zomerakkoord, over het pensioenbedrag voor oudere, langdurig werklozen.

    Bij VTM wordt het politieke gesprek al enkele jaren geïntegreerd in het Nieuws. Afgelopen zondag was N-VA-voorzitter Bart De Wever te gast. Die ergerde zich aan de reactie van omwonenden op het incident op de Turnhoutsebaan in Borgerhout, waar een fietspatrouille van de Antwerpse politie die een hardrijder probeerde tegen te houden te maken kreeg met amokmakers. Hij vroeg een signaal aan de omwonenden, en kreeg een (kleine) betoging als reactie. 

    Kruim van Franstalige politici

    Zowel het debat tussen de twee voorzitters als de reactie van de N-VA-voorzitter leverden een vermelding op in de Vlaamse kranten vanmorgen. Maar hét politieke debat van het afgelopen weekend vond plaats aan Franstalige zijde. De zondagochtend is vanaf nu het domein van de commerciële zender RTL-TVI die met haar programma "C’est pas tous les jours dimanche" sowieso al marktleider was. De RTBF, de Franstalige openbare omroep, heeft beslist te stoppen met haar zondagochtenddebatten. Ze biedt haar kijkers politieke duiding aan op zowel woensdag- als op donderdagavond.

    Omdat RTL voortaan het monopolie heeft op zondagochtend, draafde gisteren, onder leiding van moderator Christophe Deborsu,  het kruim van de Franstalige politici op. PS-voorzitter Elio Di Rupo verdedigde de voorstellen uit zijn nieuwe boek "Nouvelles conquêtes", de nieuwe Waalse minister-president Willy Borsus (MR) kwam zijn beleid uit de doeken doen, maar de boeiendste gesprekken waren met de burgemeester van Namen, Maxime Prévot (CDH) (tot voor kort viceminister-president van de Waalse regering), en Olivier Maingain, de onbetwiste leider van de Brusselse partij Défi (het vroeger FDF).

    RTL-TVI

    Alle debatten draaien namelijk –twee maanden later- nog altijd rond de démarche van CDH-voorzitter Lutgen die de politieke wereld in Franstalig België écht op haar grondvesten deed daveren. Er mag intussen wel een nieuwe regering zijn in het Waalse gewest, waar de MR en CDH een nipte meerderheid hebben kunnen vormen; in de twee andere regeringen zit alles nog muurvast. Ondanks de wens van de CDH om niet meer met de PS te besturen, zitten de christendemocraten er nog altijd op de regeringsbanken met de PS. Vooral in Brussel heeft Défi zich ontpopt tot de levensverzekering van de PS: de partij weigert te onderhandelen met de MR en de CDH over een nieuwe meerderheid. Die weigering werd Défi-voorzitter Maingain voor de voeten geworpen door de journalisten, die hem verweten door zich aan de PS te hebben vastgeklonken de hele politieke situatie te blokkeren.

    Besturen met N-VA

    De olifant in de kamer tijdens het debat bij "C’est pas tous les jours dimanche" was een vermeende uitspraak van de CDH-burgemeester van Namen Maxime Prévot die zich tijdens een studiedag van de CD&V-studiedienst Ceder heeft laten ontvallen dat hij bereid zou zijn met de N-VA te besturen. Ondanks het feit dat de MR dat nu al drie jaar doet, én dat N-VA-boegbeelden als Jan Jambon en Theo Francken behoorlijk populair zijn in peilingen aan Franstalige zijde, blijft samenwerken met de N-VA in veel Franstalige politieke kringen des duivels. En dus kreeg Prévot de vraag wat hij nu exact had gezegd. Het antwoord was niet verhelderend, maar het kwam erop neer dat hij bij vele Franstalige Belgen soms een grotere aversie opmerkte tegen de PS dan tegen de N-VA. En zo’n uitspraak kon worden begrepen als een mogelijke opening naar de N-VA. 

    Maingain aanziet de N-VA als zijn échte politieke vijand, en iedereen die met die partij samenwerkt als een landverrader. 

    De olifant in de kamer werd nog eens gevoed door de uitspraken van de Vlaamse journalist Rik Van Cauwelaert die beweerde dat premier Michel zijn vicepremiers –ruim voor de persconferentie van Benoît Lutgen op 19 juni- op de hoogte had gebracht van de plannen van de CDH. Op een congres van Défi gebruikte Olivier Maingain die informatie om te zeggen dat "de bedoeling van CDH-voorzitter Benoît Lutgen duidelijk is geworden: via de MR van meester veranderen, om om de federale regering met de N-VA te vervoegen in de komende maanden en jaren". Maingain aanziet de N-VA als zijn échte politieke vijand, en iedereen die met die partij samenwerkt als een landverrader. 

    Scherpe ideologische tweedeling

    Het is nu duidelijk geworden dat de échte gevolgen van de politieke aardverschuiving in Franstalig België niet zozeer institutioneel zijn. Het klopt dat de houding van de CDH zorgt voor institutionele crisis, maar de CDH keert door de démarche van Lutgen vooral terug naar de PSC van destijds. De CDH positioneert zich opnieuw centrumrechts, na 15 jaar lang vastgekleefd te zijn geweest (‘scotché’) aan de PS. En die PS beweegt onder invloed van de PTB, en het succes van die partij in de peilingen, naar de linkerzijde. Het bewijs daarvan leest iedereen in het nieuwe boek van PS-voorzitter Elio Di Rupo. Onder meer die beweging naar links was er voor voorzitter van de CDH teveel aan.

    Lutgen maakte zich los van de PS, en positioneert zich opnieuw rechtser in het politieke spectrum. Bovendien haalt hij de banden met de CD&V opnieuw aan. Die banden werden in 2001 verbroken toen de toenmalige PSC onder leiding van Joëlle Milquet weigerde de toenmalige CVP te steunen in het protest tegen het Lambermontakkoord. Dat akkoord werd goedgekeurd door de steun van Milquet en haar troepen. De breuk werd nog groter door het gedrag van ‘Madam Non’ tijdens de pogingen van Yves Leterme om in 2007 een nieuw akkoord te bereiken over een staatshervorming. En in 2014 bevestigde haar opvolger Benoît Lutgen die koers door zich aan de PS te binden bij de vorming van regeringen aan Franstalige zijde. 

     De MR verliest haar unieke positie aan de rechterzijde van het politieke spectrum in Wallonië, en dat ziet de partij met lede ogen gebeuren. 

    Tijdens het debat is de olifant dus erg zichtbaar geworden. De uitspraak van Prévot is wel degelijk opgepikt. Zijn voorzitter Lutgen probeerde ze nog te milderen door te zeggen dat hij "droomt van een regering zonder PS én zonder N-VA", maar de geest is uit de fles. In een interview in Het Laatste Nieuws dit weekend kreeg CD&V-voorzitter Wouter Beke al vragen over een nieuwe federale regering, gebouwd rond de christendemocratische familie. Vandaar dat Olivier Maingain erg scherp was voor de CDH op zijn congres. Want na de MR dreigt nu ook de CDH te willen samenwerken met zijn gedoodverfde vijand, de N-VA.

    Op korte termijn juicht de MR die houding toe, want daardoor kan de MR na 14 jaar oppositie weer besturen in het Waalse gewest. Maar het betekent evengoed dat er electorale concurrentie op komst is. De MR verliest haar unieke positie aan de rechterzijde van het politieke spectrum in Wallonië, en dat ziet de partij met lede ogen gebeuren. Er is dus een scherpe ideologische tweedeling op komst in Franstalig België: aan de linkerzijde partijen als de PTB en de PS, aan de rechterzijde de CDH en de MR. En Maingain? Die probeerde zich dit weekend als de "derde weg" voor te stellen. En zolang hij in Brussel onontbeerlijk is voor het vormen van een coalitie, is zijn politiek overleven verzekerd. En daar gaat het elke partij en elke politicus tenslotte om, niet?