Meest recent

    AFP or licensorsAFP OR LICENSORS

    Moeten we (niet) bang zijn van de bom van Noord-Korea?

    Noord-Korea heeft dus wellicht een waterstofbom en de discussie lijkt met hevige Westerse reacties meer en meer te escaleren. Wat nu? Zal die bom gebruikt worden?

    analyse
    Jens Franssen
    Jens Franssen is journalist bij VRT nws en defensie-expert.

    Noord-Korea verraste dit weekend weer vriend en vijand met een nieuwe onverwachte nucleaire test. Volgens Noord-Korea gaat het om een waterstofbom. Rekening houden met de huidige staat van het Noord-Koreaanse programma, de kracht van de beving die de test veroorzaakte én de foto’s die Noord-Korea verspreidde vooraf van het mogelijk wapen, mogen we ervan uitgaan dat het wel degelijk om een krachtige waterstofbom gaat. 

    Een betere bom ...

    An sich hoeft de krachtige test van het voorbije weekend niet te verwonderen. Noord-Korea eerste nucleaire test is intussen meer dan 11 jaar oud. Sindsdien voerde het 6 testen uit, waarbij opvalt dat de kracht van de geteste wapens steeds krachtiger is. Deze 6e test was dan ook verwacht, al verraste toch de kracht (120 kiloton) die vijf keer krachtiger was dan de vorige test.

    Noord-Korea doet daarmee wat eerdere kernstaten zoals China, Rusland, Frankrijk en de VS eerder ook al deden. Testen uitvoeren om betere, compactere en krachtiger kernbommen te maken.  Wat wel opvalt, is dat de helft van de testen de voorbije 18 maanden werden uitgevoerd. Dat wijst op een gevoelige versnelling. Het is te verwachten dat Noord-Korea ook de komende maanden nog tests zal uitvoeren.

    en een betere raket

    Naast de nucleaire test valt op dat Noord-Korea nu ook met de regelmaat van de klok verschillende types van raketten aan het testen en optimaliseren is. Het gaat daarbij om raketten van middellangeafstand zoals de Hwasong 12 en de langeafstand raket (ICBM) de Hwasong 14. Ook dat ligt eigenlijk in de lijn van de verwachting.

    Uit gelekte foto’s valt af te leiden dat Noord-Korea werkt aan een betrouwbare krachtige raket waarop het compacte kernwapens kan plaatsen. 

    Slimme strategie

    Ondanks de uitgekiende provocaties van Noord-Korea door bijvoorbeeld een raket boven Japan te sturen valt evengoed de rationale professionele uitvoering op.

    - De raket boven Japan werd vanop een onverwachte plek afgevuurd (waarmee Noord-Korea wil aantonen dat het raketten vanop mobiele voertuigen kan inzetten).

    - Nadien ging de Hwasong-12 onverwachts en provocerend over Japan (waarmee Noord-Korea aantoonde dat het onverwacht durft provoceren en dus onvoorspelbaar is – militair gezien een troef).

    - Maar stuurde de raket gelijk hoog genoeg zodat snel na de lancering duidelijk werd dat Japan zelf zeker niet bedreigd werd en dat militaire systemen niet automatisch getriggerd worden (waarmee Noord-Korea aantoonde dat het wel degelijk rationeel een verrassend traject uitzette dat geen oorlog uitlokt). 

    Hoe verder?

    Daarvoor moeten we goed kijken naar de motieven van het Noord-Koreaanse kernprogramma. Het regime zoekt een nucleaire levensverzekering in de vorm van een afschrikking die elke oorlog of invasie quasi onmogelijk maakt (uit schrik dat Noord-Korea zou terugslaan met een atoomwapen).

    Let wel:

    Dat betekent niet dat kernmachten geen gewone conventionele oorlog meer voeren.

    - India en Pakistan zijn alle twee kernmachten en hebben vaak gewapende schermutselingen aan hun betwiste landsgrens.

    - En ook Rusland en Amerika zijn de voorbije decennia betrokken bij gewapende conflicten waarbij soms duizenden van hun militairen omkwamen, zonder dat Moskou of Washington naar de kernbom grepen.

    In die zin gaat de theorie ervan uit dat een kernwapen een afschrikkingswapen is, dat maar ingezet wordt als het voortbestaan van een land (of regime) bedreigd wordt. Belangrijk is om goed in te schatten, voor zover dat mogelijk is, hoe groot de bedreiging is door het Noord-Koreaanse kernprogramma. 

    Werkt de afschrikking?

    Hoe dan ook zullen we Noord-Korea als een nieuwe kernmacht gaan beschouwen. Let wel, dat betekent niet dat Noord-Korea vandaag al over een geloofwaardig arsenaal beschikt van kernkoppen en raketten die het vandaag kan inzetten. Of, beter, die vandaag de nodige deterrence, of afschrikking kunnen bieden tegen een andere kernmacht.

    Want zonder betrouwbaar werkend wapensysteem, geen afschrikking natuurlijk. Daarvoor ontbreekt het Noord-Korea volgens experts voorlopig nog aan materiaal en kennis. De ICBM rakettechnologie staat nog niet op punt, al wordt met elke test het bereik en de betrouwbaarheid vergroot. Ook over enkele noodzakelijke technische onderdelen beschikt Noord-Korea vandaag de dag wellicht nog niet.

    Zo wordt aangenomen dat Noord-Korea nog helemaal niet over een functioneel systeem beschikt om afweersystemen te verschalken. Het kostte Groot-Brittannië maar liefst 10 jaar onderzoek en testen om zo’n systeem samen met 2 of 3 kernkoppen in de neus van een raket te krijgen.

    Kortom, Noord-Korea bedreigt vandaag al de regio, maar een volwaardige kernmacht is het allicht nog (even) niet.

     Onderhandelen is de toekomst. Militair ingrijpen lijkt vandaag geen optie. 

     Onderhandelen is de toekomst. Militair ingrijpen lijkt vandaag geen optie. Het bestaande Noord-Koreaanse militaire kernprogramma bij verrassing tot as bombarderen, is geen optie omdat het land mogelijk per verrassing toch al een kernbom naar Zuid-Korea zou kunnen lanceren. Maar als zelfs dat niet zou lukken, kan Noord-Korea nog uren, mogelijk dagenlang conventionele granaten afvuren richting de Zuid-Koreaanse hoofdstad die binnen het bereik ligt van de Noord-Koreaanse artillerie. 

    Druk uitvoeren via nog meer sancties kan misschien helpen, maar heeft de voorbije jaren niet voorkomen waar we vandaag staan, namelijk met een Noord-Korea dat in een tijdspanne van twee weken een compacte krachtige waterstofbom tot ontploffing bracht en een intercontinentale raket boven Japan lanceerde. 

    Een rode telefoon?

    Rest de internationale gemeenschap een derde optie. Onderhandelen met Noord-Korea. Dat betekent geen knieval voor Noord-Korea, wel dat samen met Noord-Korea moet bekeken worden hoe een grootschalige oorlog in de regio kan worden vermeden.

    Dat betekent dat het land informeel erkend en behandeld wordt als een (premature) kernmacht en er in het beste geval duidelijke afspraken worden gemaakt over rode telefoons waarnaar gegrepen kan worden in geval van een plotse onvoorziene escalatie van incidenten.

    Op korte termijn zit de grootste wederzijdse winst in een stabiel mechanisme dat voorkomt dat een militair incident een mogelijke nucleaire oorlog in gang zet die niemand gewild heeft. Op wat langere termijn zullen we allicht moeten leren leven met een onvoorspelbaar en ondemocratisch regime dat gewapend is met kernwapens.