Meest recent

    AFP or licensors

    Irma, "de krachtigste orkaan ooit" in zijn soort: 5 vragen en antwoorden

    Harvey is nog maar amper uitgeraasd, of daar is Irma al. De orkaan heeft het label 'categorie 5' meegekregen, het zwaarste op de schaal. Is het toeval dat er net nu twee zware orkanen kort na elkaar zijn? En dat Irma een van de zwaarste ooit kan worden? Vijf vragen en antwoorden.

    Waar komt Irma vandaan?

    Tropische stormen als Harvey en Irma ontstaan aan de westkust van Afrika. Ze trekken westwaarts en steken de hele Atlantische Oceaan over, waarbij ze over het warme zeewater energie oppikken en krachtiger worden. De depressies bereiken dan meestal de Caraïbische Zee en de Golf van Mexico.   

    "Daar drijven ze meestal een beetje naar het noorden af, waar ze in contact komen met westenwinden, waardoor ze van koers veranderen en weer de andere kant opgaan", zegt klimaatwetenschapper Wim Thiery van de VUB. 

    De stormen drijven uiteindelijk dus noord- en oostwaarts, waar ze dan verder verzwakken. Overigens staat er na Irma al een nieuwe storm in de rij: José. De stormen ontstaan nu, omdat het zeewater na de zomer op zijn warmst in. Het is nu dus volop orkaanseizoen in het gebied rond Midden-Amerika.

    Wordt/is Irma de zwaarste orkaan ooit?

    "The most powerful Atlantic Ocean hurricane in recorded history", klinkt het onheilspellend in Amerikaanse media. De krachtigste orkaan ooit in de Atlantische Oceaan: klopt dat?

    Het hangt ervan af hoe je bekijkt, zegt klimaatwetenschapper Stef Lhermitte. "Sowieso gaat het om een heel sterk ontwikkelde orkaan. Maar hoe definieer je de sterkte? Op het gebied van wind, is het inderdaad zo dat Irma de krachtigste is." Maar het kan natuurlijk op details aankomen: "Nu meten we veel accurater dan vroeger. Het kan zijn dat metingen er vroeger, met minder accurate apparatuur, 10 km/u naast zaten." 

    Lhermite nuanceert ook op een ander vlak: "Als we uitgaan van de drukverschillen qua hoge en lage druk (die drukverschillen bepalen de windvelden en hun sterkte, nvdr), dan zijn we daar momenteel nog niet."

    Zeewater moet minimaal 26,5 graden Celsius warm zijn

    Waarom is Irma zo extreem krachtig?

    Kort samengevat, komt dat omdat de temperatuur van het zeewater stijgt. Het warme zeewater vormt de brandstof bij de ontwikkeling van een depressiekern tot een orkaan. Hoe meer brandstof, hoe krachtiger de motor van een orkaan. De orkanen genereren ook meer neerslag, omdat ze meer vocht oppikken uit de zee.

    Het zeewater moet minimaal 26,5 graden Celsius warm zijn, om voldoende brandstof te voorzien.  Irma heeft energie opgepikt boven zeewater dat 1 graad warmer is dan normaal. "Dat warme water gaat in dit geval ook tot 80 meter diepte," zegt Jeff Masters van Weater Underground.

    "Er is ook het thermodynamisch principe. Per graad opwarming van onze atmosfeer, kan er 7 procent meer vocht worden opgenomen. Dus het potentieel van de extreme neerslag wordt groter," duidt Thiery. 

    We gaan in de toekomst niet per se meer orkanen krijgen, maar ze zullen wel heviger zijn

    Zijn Irma en Harvey een gevolg van de klimaatverandering?

    Ja en nee. Twee zware orkanen die het Carabisch gebied en het zuiden van de VS teisteren zo kort na elkaar, het valt op. Maar met klimaatopwarming heeft die timing niet per se te maken. Dat ze beide zo extreem zwaar zijn, is dan weer wel wegens de klimaatopwarming.

    Kort gezegd: dat de orkanen er zijn, is normaal - het is nu eenmaal het seizoen - maar dat ze zo krachtig zijn, is wel een trend door de opwarming veroorzaakt. En die trend zal zich alleen maar doorzetten, klinkt het bij bijna unaniem onderzoekers en specialisten. "In de toekomst zullen we niet noodzakelijk meer orkanen krijgen, maar ze zullen gemiddeld krachtiger zijn", zegt Tom Elegeert van het KMI. Verschillende studies, onder meer van het IPCC, hebben dat aangetoond. Thiery: "De orkanen op zich waren er al (van voor de klimaatopwarming), maar nu zijn de gevolgen sterker."

    Wat is categorie 5 nu precies?

    Irma heeft het label "categorie 5" meegekregen, het zwaarste op de schaal.  Daarbij kunnen stormwinden voorkomen van 252 km/u of meer. De orkaan veroorzaakt uiteraard ook hoge golven, die inbeuken op de kust.

    "De orkaan stuwt de golven op, en omdat de zeespiegel ook aan het stijgen is, komen ze makkelijker aan land", zegt Thiery. Tot slot gaat een orkaan ook gepaard met hevige regen. Dat was in het bijzonder ook het geval bij Harvey in Houston, waar de depressie geblokkeerd zat door hogedruk elders. Maar of dat vaker het geval zal zijn, dat hoge- en lagedrukgebieden vaker bepaalde posities zouden innemen, is nog voer voor discussie.