Meest recent

    Open Monumentendag in Vlaanderen: 10 tips

    Vandaag zwaaien in Vlaanderen heel wat poorten open van historische gebouwen, want het is, jawel, Open Monumentendag. Vlaanderen heeft zoals vorig jaar geen vast thema, maar schuift wel een lijst met hoogtepunten naar voren. In Brussel en Wallonië bent u het hele weekend welkom. Wie er vandaag in Vlaanderen op uit wil: 10 tips. 

    Architectenwoning Van den Broeck in Berchem

    In de zuidelijke gordel rond Antwerpen opent een groot aantal fascinerende architectenwoningen de deuren. Helaas voor de late beslisser zitten de meeste rondleidingen in ontwerpen van Braem, Vansteenbergen, De Roover en Stynen al vol. Dat is voorlopig gelukkig niet zo voor de architectenwoning van Walter Van den Broeck, niet verwarren met de auteur, in Berchem. Van den Broeck ontwierp dit strakke, sobere, resoluut modernistische huis in 1927 voor zijn ouders, maar hij behield ook een appartement en een werkruimte voor zichzelf. Heel veel oorspronkelijks bleef bewaard, en toch is het gebouw nog erg bewoonbaar en comfortabel. Binnen de vrij strenge stijl tekende de architect een pak charmante details. 

    Ciné National in Antwerpen

    Overal in Vlaanderen staan oude bioscopen leeg en daar zijn parels bij. De National uit 1918 in Antwerpen-Noord staat al 50 jaar te verkommeren. De heropening is eenmalig. Heel veel latere toevoegingen en verbouwingen zijn ongedaan gemaakt. Cinema en café staan erbij in hun volle ruwe pracht.  De zaal heeft alles wat een bioscoop groot maakt: podium en balkon, pluche en gordijnen, een authentieke projectieruimte en ornamenten die de art déco voorspellen.

    Naar zee

    Traditiegetrouw ook veel mooie architectuur over de hele lengte van de kust. In Blankenberge klinkt muziek in drie belle-époquehuizen, in De Panne staat een art-decotramstelplaats, en De Haan toont villa’s en hotels in de typische cottagestijl van die badplaats. Iets helemaal anders in Oostende: het modernistische militaier hospitaal, een indrukwekkend functioneel complex met toch veel uitingen van architecturale vrije creativiteit. 

    Café Costume in Kortrijk

    Café Costume dateert van 1923 en was toen een juwelierszaak met interieur ontworpen door de legendarische firma De Coene. Dat lokale bedrijf met grote uitstraling was gespecialiseerd in art deco en ander artistiek en decoratief schrijnwerk. De hoge vitrinekasten gaan mooi in dialoog met de speelse wit-zwarte tegels, de bronzen afwerking en de strakke belichting.  

    Hooglede

    Waarom eens niet op uitstap naar een quasi onbekend, maar mooi Vlaams dorp, dat zijn charme deels haalt uit de ligging op een "hoge lede". De heuvelachtige weg naar "de plaats" kromt zich rond de Sint-Amandskerk, waarvan je de toren mag beklimmen. Dan kan je zwaaien naar mensen die hetzelfde doen in de Sint-Michielskerk in Roeselare, een boogscheut verder. Onder de kerk is de  historische herberg "De Dubbele Arend" na jaren sluiting weer een horecazaak. De naam staat geschreven in de dakpannen. Gevel en andere muren stammen uit 1664. Ooit dronken auteurs Warden Oom en  Omer Karel De Ley pinten op het riante terras, en tijdens de twee wereldoorlogen speelde deze herberg, vlakbij het front, ook een rol. Bij de Duitsers stond de Dubbel Arend bekend als "bij de zeven zusters". Jaja. 

    Eclecticisme in Diest

    Erg gevarieerd en breed-historisch aanbod in Diest, waarvan het eclectische herenhuis in de Schaffenstraat een mooie illustratie is.  De villa is net piekfijn en eerbiedig gerestaureerd na een lange periode van verwaarlozing, een wonder! Het huis heeft veel te bieden: een neo-classicistisch interieur, imperiale trap, stucwerk, medaillons, bustes, guirlandes, pilasters en rozetten met putti en florale motieven. Jawel, allemaal in één gebouw. 

    Stilte in Groot-Bijgaarden

    In 1924 al werd in de ruïne van de benedictinessenabdij een bezinningscentrum gebouwd. In 2011 vormden de architecten van TCCT de kapel om tot "de Kapel van de Ontluiking", een stille ruimte voor reflectie en inzicht, waar je met de voeten in het witte zand staat. De nieuwe hedendaagse vormgeving is verrassend, confronterend en aangrijpend.  

    Leopoldskazerne Gent

    Duizenden Belgische recruten hebben in de Leopoldskazerne een opleiding tot militair verpleger, brancardier of chauffeur gekregen. Ook ondergetekende. Vaak probeerde ik later nog eens binnen te raken in dit unieke voorbeeld van militaire architectuur. Nu kan het. Architect Noyette ontwierp het enorme complex rond een reusachtige binnenplaats in 1900. In afwachting van een nieuwe vooral culturele bestemming verblijft nog een achterhoede in de kazerne, waarvan de lange gangen, monumentale trappen, en vele hoeken en kantjes onvergetelijk zijn. 

    Interbellum in Sint-Niklaas

    Weinig steden hebben zo’n concentratie art deco als Sint-Niklaas. In de Elisabethwijk zijn er nog intacte ensembles. Op de Grote markt start een uitgebreide boeiende wandeling langs tientallen gebouwen uit het interbellum, variërend qua stijl van art nouveau tot nieuwe zakelijkheid. Erg interessant is de katholieke art deco in de Broederschool, uit 1932. Het Volkshuis toont de socialistische tegenhanger. De verzuiling had ook voordelen. 

    Limburg allein

    Limburg zet volop in op het mijnverleden, met C-Mine in Genk en Be-mine in Beringen, en op fotografie, ook in combinatie met elkaar. De fototentoonstelling "Sluitertijd" in Be-Mine toont de sociale strijd van de kompels tijdens  mijnsluitingen vanaf 1960 tot in de jaren 90.  Sterk dat de foto’s te zien zijn op de plaats waar de drama’s gebeurden…

    Open Monumentendag Vlaanderen op zondag 10 september; Journées du Patrimoine in Wallonië op zaterdag 9 en zondag 10 september en Open Monumentendagen in Brussel op zaterdag 16 en zondag 17 september.