Meest recent

    AFP or licensors

    Drie rampen samen: is dit toeval of onze toekomst?

    De Amerikaanse president Donald Trump gelooft niet in de wetenschappelijke studies over de opwarming van de aarde. Maar wat weten we? Is het toeval dat ook zijn land nu zo zwaar getroffen wordt? En wat hebben de Rode Duivels daarmee te maken?

    analyse
    Stijn Vercruysse
    Stijn Vercruysse is journalist buitenland bij VRT NWS en volgt onder meer de klimaatdiscussies en Afrika.

    Drie orkanen op hetzelfde moment (Irma, Jose en Katia) en twee verwoestende orkanen die op een Amerikaans strand aan land gaan in amper twee weken tijd (Harvey en Irma), dat is uitzonderlijk. Het doet vragen rijzen over de rol van klimaatverandering.

    Heeft de klimaatverandering de orkanen veroorzaakt? Neen. Orkanen zijn er altijd geweest en zullen er altijd zijn. We zitten nu eenmaal middenin het orkaanseizoen, die tijd van het jaar waarin het oceaanwater het warmst is. Warm oceaanwater is namelijk dé brandstof voor orkanen. 

    Verkeerde vraag

    Vragen of klimaatverandering de oorzaak is van Harvey en Irma is eigenlijk de verkeerde vraag.

    Het als vragen of de Rode Duivels zich kwalificeerden voor het WK omdat de jeugdopleidingen verbeterd zijn. Neen, er is ook een talentvolle generatie voetballers, ze hebben een gemakkelijke groep, en ze hebben een goede coach.

    Met de orkanen is het ook zo. Irma en Harvey zijn zo krachtig omdat het zeewater dit jaar uitzonderlijk warm is (extra brandstof!). Bovendien waren de weersomstandigheden vóór de kust van West-Afrika ideaal voor de geboorte van orkanen: onweer en onstabiel weer. En de orkaan Irma volgt ook nog eens het ideale pad: namelijk boven zee en rakelings langs de eilanden. Irma blijft dus brandstof tanken uit het warme water.

    Rode Duivels

    Terug naar de Rode Duivels. Dankzij het verbeteren van de jeugdopleidingen in het voetbal komen talenten wellicht gemakkelijker bovendrijven en worden ze beter begeleid. Hoogstwaarschijnlijk heeft dat bijgedragen tot de snelle kwalificatie voor het WK.

    Zeespiegel

    Met de orkanen is het net zo. Klimaatverandering warmt de atmosfeer en het oceaanwater op en doet de zeespiegel stijgen. Dat weten we. In de Golf van Mexico is het zeepeil nu al 15 cm hoger dan een eeuw geleden.

    Dat maakt een groot verschil bij een stormvloed. Hogere golven slaan gemakkelijker over de dijken en dringen diep het binnenland in. Dat weten ze bij ons aan de Noordzee ook.

    Klimaatverandering maakt de overstromingen door Irma wellicht erger. Het warmere water en de warmere atmosfeer maakt orkanen niet alleen krachtiger, maar ook natter. Er is nu al meer waterdamp in de atmosfeer dan vroeger. Dat wordt alleen maar erger.

    Klimaatverandering heeft de regenval van Harvey wellicht intenser gemaakt. 

    Meer regen, hardere wind

    Het is dus waarschijnlijk dat de klimaatverandering de gevolgen van Harvey en Irma erger heeft gemaakt: meer regen, hardere wind. Maar zeker weten we dat niet. Daarvoor is nu enkele jaren wetenschappelijk onderzoek nodig.

    Rode Duivels bis

    Toen de voetbalbond werk maakte van de jeugdopleidingen wist ze niet met grote zekerheid dat België ooit nummer 1 op de FIFA ranglijst zou staan, of dat de Rode Duivels zich als eerste van Europa zouden plaatsen voor het WK. Toch vonden ze het verstandig om dat te doen.

    Welkom in de toekomst

    Stel dat we 50% zeker zouden zijn dat we meer van die allesverwoestende orkanen zouden krijgen als de aarde verder opwarmt, zou je dan iets ondernemen om die opwarming tegen te gaan? Of zou je gokken en niets doen?

    Welnu, volgens het klimaatpanel van de Verenigde Naties (een grote club klimatologen van overal ter wereld) is de kans dat we intensere orkanen gaan krijgen groter dan 66%. Wat we de laatste twee weken meemaken, is precies wat er volgens de rapporten van IPCC zal gebeuren tegen het einde van eeuw. Welkom in de toekomst. 

    Klaar?

    Deze orkanen zijn met ander woorden een voorsmaakje van wat we mogen verwachten en geven ons de kans om na te gaan of we klaar zijn voor de toekomst. De voorlopige conclusie is: neen, dat zijn we niet.

    We bouwen overstromingsgevoelige gebieden vol (zowel rond Houston als rond Miami) en we verminderen de uitstoot van broeikasgassen (de motor van de klimaatverandering) niet of te weinig.

    De gebieden waar ze veel kwetsbaarder zijn voor soortgelijke rampen, en die veel minder media-aandacht krijgen (de moessonregens boven Zuidoost-Azië maakten de afgelopen weken minstens 1.500 doden en de modderstromen in Sierra Leone  meer dan 1.000), worden amper geholpen. Daar zijn ze helemaal niet klaar. Welkom in de toekomst.