Meest recent

    Vervalste Mondriaan was drie maanden lang te zien in Bozar

    Bozar in Brussel heeft vorig jaar zonder het te weten drie maanden een vervalst werk van Piet Mondriaan tentoongesteld. Dat schrijven De Standaard en NRC Handelsblad. Bozar leende het werk van het Stedelijk Museum Amsterdam. Nu blijkt uit een onderzoek dat het werk niet authentiek is.  

    Beatrix Ruf, directeur van het Stedelijk Museum, kreeg de eigenaar, een Zwitserse kennis van haar, twee jaar geleden zo ver dat hij het abstracte werk voor enkele jaren wilde uitlenen aan het Stedelijk Museum.  Het zou gebruikt worden tijdens de Amsterdamse bijdrage aan het De Stijl-jaar 2017.

    Maar door bemiddeling van het Stedelijk Museum werd het schilderij in februari van vorig jaar eerst uitgeleend aan Bozar in Brussel voor de overzichtstentoonstelling "Theo van Doesburg, A new expression of life, art and technology". Mondriaan-biograaf Léon Hanssen kon zijn ogen niet geloven. Het ging om een werk uit 1923 dat in 1937 in München door de nazi's werd tentoongesteld als Entartete Kunst (kunst die niet aan de eisen van het naziregime voldeed). Daarna was men ervan uitgegaan dat het werk de oorlog niet overleefd had.  

    "Een ontzettend pijnlijke affaire"

    Het Stedelijk Museum en Bozar waren niet op de hoogte van de beladen voorgeschiedenis. Er was geen diepgravend onderzoek gedaan naar de bruikleen. Léon Hanssen deed op vraag van het Stedelijk wel verder onderzoek naar het schilderij. Hij klopte aan bij de Zwitserse eigenaar. Zijn verhalen bleken onwaar te zijn, wat Hanssen ook deed twijfelen aan de authenticiteit van het werk.

    In een boek van Hanssen dat maandag uitkomt, schrijft hij dat het Stedelijk Museum pas kritisch naar het werk keek na zijn ontdekking. Toen de restauratrice zwart-witfoto's van het originele schilderij vergeleek met het herontdekte schilderij, kwamen grote verschillen aan het licht. De signatuur stond op de verkeerde plek en de zwarte lijnen verschilden wat betreft dikte.

    Het Stedelijk Museum besloot daarop van de bruikleen af te zien.  "Een ontzettend pijnlijke affaire", zegt Bart Rutten, de toenmalige conservator van het Stedelijk Museum.  "Ik praat niet over echt of niet echt, maar over de waarschijnlijkheid van echtheid. En die waarschijnlijkheid werd dusdanig vertroebeld door het onderzoek dat we besloten het niet te laten zien."

    Bozar: "Nog geen officieel rapport ontvangen"

    "We hebben jaarlijks drieduizend bruiklenen", reageert Paul Dujardin, directeur-generaal van Bozar bij De Standaard. "Daar kun je niet allemaal herkomstonderzoek naar doen. Dan rijd je vast in de bureaucratie."

    "Volgens die man zou het inderdaad geen authentiek werk zijn, maar wij hebben nog geen officieel rapport ontvangen", benadrukt Leen Daems, woordvoerster van Bozar. "De vragen rond de authenticiteit rezen ook pas nadat het werk in Bozar was tentoongesteld. Het Stedelijk Museum is in contact met de eigenaar en volgt de zaak verder op."  

    Bozar betaalde voor de bruikleen ook een deel van de restauratiekosten. "Dat was veel geld, een paar duizend euro", zegt Dujardin. "Bozar en het Stedelijk Museum zitten hier zeer mee verveeld, maar gebeurd is gebeurd."

    Piet Mondriaan (1872-1944) was een Nederlandse kunstschilder en kunsttheoreticus. Hij wordt gezien als een pionier van de abstracte en non-figuratieve kunst. Vooral zijn geometrisch-abstracte werk, met de bekende horizontale en verticale zwarte lijnen en primaire kleuren, is wereldberoemd en dient als inspiratiebron voor velen. Hij was ook een van de medewerkers van het tijdschrift De Stijl en ontwikkelde een eigen kunsttheorie die hij Nieuwe Beelding noemde.