Meest recent

    Waarom kan of wil Aung San Suu Kyi de Rohingya in Myanmar niet helpen?

    Of ze nu wil of niet, weten we niet, maar de Nobelprijswinnares voor de Vrede is in eigen land aan handen en voeten gebonden aan de legertop die op belangrijke punten nog altijd de touwtjes in handen heeft.

    Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistribu

    Begin vorig jaar begon een nieuw tijdperk voor Myanmar (Birma). Tevoren had de Nationale Liga voor de Democratie (NLD), de partij van Nobelprijswinnares voor de Vrede en opposante Aung San Suu Kyi overtuigend de verkiezingen gewonnen en voor het eerst sinds de militaire coup van 1962 kwam er een echt verkozen staatshoofd aan de macht, Htin Kyaw van de NLD. Hij nam de plaats in van Aung San die zelf geen president kon worden omdat haar kinderen de Britse nationaliteit hebben.

    Als premier en minister van Buitenlandse Zaken kwam Aung San de facto wel aan het hoofd van het nieuwe Myanmar, maar een echte democratie is dat nog niet en het zal ook erg moeilijk zijn om dat te worden. Voor het buitenland lijkt Myanmar na decennia van brutale militaire dictatuur nu een democratie of op weg om er een te worden, de sancties vanuit het Westen zijn weggevallen om plaats te maken voor hulp en investeringen en de buitenlandse relaties werden genormaliseerd.

    De huidige crisis met de vervolging van de Rohingya-minderheid (foto onderaan) toont echter aan hoe beperkt de impact van de burgerlijke regering is en -omgekeerd evenredig- hoe groot de greep van het leger op Myanmar blijft.

    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    De staat binnen de staat

    Voor autoritaire leiders overal ter wereld is de grondwet van Myanmar uit 2008 er een om in te kaderen. Die was bedoeld om de greep van de "Tatmadaw", het almachtige leger, ook onder een democratisch regime te garanderen.

    De NLD van Aung San Suu Kyi mag dan wel de absolute meerderheid in beide kamers van het parlement en de president leveren, de legertop mag op beide oren slapen. Niet de president, maar wel de stafchef is het hoofd van het leger. Ook kan de legertop volgens de grondwet de ministers van Defensie, Binnenlandse Zaken en Grensbewaking -drie topfuncties- leveren en behoudt het leger ook de controle op alle veiligheidsdiensten, de politie inbegrepen. 

    Tegelijk zijn een kwart van de zetels in beide kamers van het parlement voorbehouden voor militairen. Dat geeft hen bovendien een belangrijk vetorecht, want om de grondwet te wijzigen, moet drie vierde van de parlementsleden het daarmee eens te zijn. Anders gezegd: dat kan niet tenzij de militairen het daarmee eens zijn. Bovendien heeft het leger alle bevoegdheid over defensie en nationale veiligheid en mag die de macht naar zich toe trekken als ze de veiligheid van het land in gevaar acht.

    Leger heeft Rohingya én Aung San in het vizier

    En dat is nu precies het geval: door enkele aanvallen van rebellen van de Rohingya-moslims in het westen van Myanmar, zet het leger de grote middelen in, waardoor niet enkel rebellen, maar een hele bevolkingsgroep het slachtoffer wordt van grove misdaden zoals het platbranden van dorpen, vermoorden en verkrachten van burgers en dergelijke meer.

    Technieken die het leger overigens al decennia toepast tegen andere minderheden zoals Shan, Mon, Karen en Kachin, maar ook tegen de Bamar of Birmanen, de de grootste bevolkingsgroep in het land, als die niet in de pas liepen. De Rohingya zijn volgens Myanmar zelfs geen landgenoten of minderheden, maar "buitenlanders" of "Bengalen" en "dus moeten die weg".

    Aung San mag dan de regering leiden, omdat het over veiligheidskwesties gaat, heeft ze niets te bevelen in de Rohingya-kwestie. Ze kan dus niet veel doen, maar er wordt haar vooral verweten dat ze ofwel zwijgt ofwel in heel omfloerste bewoordingen over de Rohingya praat. Dat is niet enkel omdat Aung San geen confrontatie met de legertop wil, maar ook omdat er in Myanmar een sterke nationalistische stroming is aangevoerd door de radicale boeddhistische monnik Ashin Wirathu, die al jaren een haatcampagne voert tegen de Rohingya die volgens hem de islam willen opdringen aan Myanmar, al is slechts 5% van de inwoners moslim. Nu heeft Wirathu onlangs wel een verbod gekregen om nog preken te houden door de Sangha Maha Nayaka, het hoogste orgaan van het theravada-boeddhisme in Myanmar, maar die anti-moslimstemming is wel sterk in de Myanmarese politiek en Aung San kan daar niet naast kijken.

    Hoe dan ook, willen de generaals nu blijkbaar afrekenen met de Rohingya en een groot deel van hen verjagen naar Bangladesh, waar die volgens hen thuishoren. Dat het prestige van Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi internationaal besmeurd wordt en ze binnenlands politiek verzwakt wordt, is voor de generaals natuurlijk leuk meegenomen.

    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.