Meest recent

    Harpen en kitara's in Louvre Lens: 10 om te zien

    Bijna onmiddellijk nadat onze verre voorouders tienduizenden jaren geleden tot het mens-zijn waren ontwaakt, begonnen ze te lachen, te zingen en met toevallige akoestische voorwerpen te kloppen en te rammelen. De oude beschavingen in de buurt van de Middellandse Zee hadden een verfijnde muziekcultuur met professionele zangers en vertolkers, evenveel mannen als vrouwen. Het museum Louvre-Lens niet ver van Rijsel toont enkele tientallen van die antieke instrumenten, en laat ze ook horen, al mocht dat iets meer zijn. Daarnaast zijn er vele tientallen afbeeldingen van uitvoeringen, op allerlei dragers, zelfs mozaïek. De tentoonstelling in 10 emblematische stukken.  

    © 2017 Musée du Louvre / Herve Lewandowski

     Egyptische hoekharp

    Deze authentieke wondermooie groene hoekharp uit Egypte, 3000 jaar oud ongeveer, gemaakt van zeeden en ceder, met dierenhuid en moderne snaren, is ongelooflijk goed bewaard. Zelfs de flosjes zijn origineel. Het droge weer in Egypte hielp bij de conservatie. Harpen, in alle vormen, waren erg populair. Overal werden ze gebruikt, ook in amoureuze aangelegenheden. Als een koppel een spannende avond wilde beleven, kwamen harpspelers tijdens de maaltijd pingelen, en ze volgden het verliefde stel naar de slaapkamer. Mannelijke EN vrouwelijke muzikanten droegen daarbij dildo's. De muzieksector was voorbeeldig geëmancipeerd. 

    creativecommons

    Houten harp met gesculpteerd hoofd

    Deze Egyptische harp van 1500 voor Christus heeft een totaal andere vorm dan de jongere (drie-)hoekharpen. Maar met een primitieve klankkast kondigt dit elegante instrument al de kitara aan, de voorloper van de sitar en gitaar, en andere praktische snaar-instrumenten, tot aan de Fender Stratocaster en de Gibson Les Paul. Opmerkelijk hoe veel van onze hedendaagse instrumenten afgeleid zijn van antieke voorbeelden. Zelfs het orgel. 

    Hervé Lewandowski

    Musicerende sater

    Deze Griekse sater van 350 voor onze tijdrekening bespeelt een tympanon, een instrument verwant aan trommel en tamboerijn, en de sistrum, die de xylofoon aankondigt. Zoals dat hoort, is de sater goeddeels naakt, wat er op wijst dat ook voor de Grieken muziek belangrijk was bij feesten en sexuele avonturen. 

    Gérard Blot

    Muzikant met lier

    De Griekse lier, hier een voorbeeld uit 500 BC, was een kleine hand-harp, nauw verwant met de kitara. Omdat het een licht en handig instrument was, duikt het op heel veel afbeeldingen op. Orfeus speelde luit, een fijnzinniger variant; hij ontroerde met zijn zang en getokkel niet alleen mensen en dieren, maar ook bomen en stenen. 

    Mathieu Rabeau

    Muzikant met vogellijf

    Deze muzikant met het lichaam van een vogel, 600 BC, uitgevoerd in kalksteen,  bespeelt ook een vogelvormig panfluitje. Dit kleine leuke instrument is na enkele transformaties doorgegeven tot de 21ste eeuw. De panfluit bestaat nog. En tien jaar geleden hadden mijn kinderen een eenvoudige replica van een vogelfluitje, met dezelfde vorm. Je kon er ook water in doen, om de klank nog grappiger en kreatiever te laten klinken. Ze hebben er veel plezier aan beleefd. Kinderen in het oude Egypte ook. 

    © 2005 Musée du Louvre / Georges Poncet

    Partituur in papyrus

    Het duurde een tijd voor componisten systemen vonden om muziek te noteren en door te geven aan andere uitvoerders. Deze flarden papyrus bevatten fragmenten van de partituur van het muziektheaterstuk Medea, van Karkinos de Jonge, die leefde rond 200 in Griekenland. Medea, de wrekende moeder, is een van de grote sagen van de wereldliteratuur; zelfs Pasolini verfilmde het met Maria Callas. 

    Partituur in pleister

    Een 1500 jaar oudere maar beter bewaarde partituur, gehakt in pleister. De muziek-annotaties zijn uitstekend bewaard, maar bijzonder moeilijk te ontcijferen. Het gaat om de hymne van Ugarit, uit Syrië. 

    Hervé Lewandowski

    Harp spelende Griekse schoonheden

    Dit onwaarschijnlijk mooie beeld komt van een sarcofaag uit Athene van 300 jaar na Christus. De Egyptenaren hadden al muzikale taferelen op hiërogliefen, graftombes en mummiekasten, en de doden namen vaak instrumenten mee naar de andere wereld. Deze verleidelijke vrouwen speelden de muziek bij een begrafenisritueel. Het maakte de tocht naar het onbekende Hades of hiernamaals makkelijker. Ook bij rituelen van geboorte en liefde klonk er altijd muziek, van Mesopotamië, via Egypte over Rome tot het meditterane Gallische Frankrijk. Zelfs de Olympische spelen hadden een muzikale begeleiding. 

    Franck Raux

    Dubbelfluiten

    Opmerkelijk hoeveel blaasinstrumenten per twee werden bespeeld door één muzikant. De dubbelfluit is zo algemeen bekend dat ze zelfs inspiratie gaf voor de naam van een Vlaams literatuur-onderwijs-tekstboek in de jaren 70. Maar er waren ook dubbel-klarinetten en -hobo's. Het register per instrument was beperkt, een verdubbeling met een hoger of lager gestemd tweeling-exemplaar gaf meer variatie. 

    © 2017 Musée du Louvre / Herve Lewandowski

    Misverstand

    Een leuke vergissing tot besluit. Decennialang stond dit Egyptische koperen voorwerp uit 500 voor de tijdrekening in het Louvre met de vermelding: "trompet". Adolphe Sax baseerde zich op deze zogenoemde trompet voor zijn ontwerp van een Egyptisch aandoende saxofoon voor een opvoering van Aïda van Verdi. Onderzoek in de jaren 70 wees uit dit klaroenvormige ding nooit muziek heeft geklonken; het is de voetsteun of staander van een rituele parfumverspreider. Maar in de onmiddellijke omgeving van de parfumsproeier klonk ongetwijfeld muziek. 


    Tot 15 januari in Louvre Lens. Meer info: www.louvrelens.fr.

    Alle foto's: service press/musée du Louvre-Lensiècle, en RMN-Grand Palais.