Meest recent

    Belga

    De woorden die Arthur Japin nooit meer wil uitspreken

    Toen Ruth Joos hem er in De Wereld Vandaag op Radio 1 om vroeg, wilde de Nederlandse auteur Arthur Japin het zinnetje waarmee hij als kind werd gepest niet herhalen. De dodelijke kracht van woorden is een thema in zijn nieuwe boek ‘Kolja’, over de mysterieuze dood van componist Peter Tsjaikovski. Japin was gisterenavond ook de eerste centrale gast in het vernieuwde Culture Club op Canvas.

    Arthur Japin heeft ervaring met de kwetsende kracht van woorden. In de lagere school verplichtten pesters hem iedere dag hetzelfde zinnetje uit te spreken: “Ik ben een vieze vuile smerige vetzak”. Deed hij dat niet, dan werd hij geslagen. Het zinnetje sloeg zo’n grote wonde, dat hij het niet wilde herhalen toen Ruth Joos hem ernaar vroeg in ‘De Wereld vandaag’ op Radio 1.

    Het gevaar van woorden is het thema van mijn leven.

    Japin:  “Mijn leven is bepaald door die woorden die ik elke dag moest herhalen,
    woorden die nooit meer weggaan. Het gevaar van woorden is het thema van mijn leven.”

    Japin vermoedt dat het onbewust heeft meegespeeld bij zijn keuze voor het schrijverschap: “Ik heb me als schrijver de woorden toegeëigend en geleerd hoe je ze moet hanteren, en via de woorden wil ik aan andere mensen laten zien: voorzichtig met wat je zegt.”

    Kolja, de hoofdpersoon in de gelijknamige nieuwe roman van Japin is doofstom. Kolja heeft echt bestaan. Modest Tsjaikovski, de broer van de componist, neemt de achtjarige jongen onder zijn vleugels en leert hem spreken. Maar niets zal hem zo teleurstellen als woorden, zegt Japin: “Als hij nog klein is, lijken woorden vlinders. Het moet zoiets moois zijn, hij doet alles om ze te verwerven. En als het later uiteindelijk lukt, dan merkt ie dat woorden de instrumenten zijn waardoor Tsjaikovski gestorven is”.

    Canvas

    Het verlangen, het verbodene, het hunkeren

    Een tweede groot thema in het boek is homoseksualiteit. Modest én Peter Tsjaikovski waren homoseksueel, maar in het Rusland van die tijd moest de componist een huwelijk aangaan, dan gedoemd was om te mislukken. Zijn
    vrouw eindigde in een gesticht. Japin: “In de muziek van Tsjaikowski hoor je het verlangen, het verbodene, het hunkeren en de frustratie. En dat is hem noodlottig geworden.”

    Japin trekt de vergelijking met het Rusland van vandaag: “Poetin heeft zijn minister van cultuur opdracht gegeven een film te subsidiëren waarin het
    geweldige heteroseksuele leven van Tsjaikovski werd gevierd. Ze werden zo
    internationaal uitgelachen dat die film er nooit gekomen is.”

    Japin hekelt de wetten die Poetin uitgevaardigd heeft, waardoor je homoseksualiteit niet mag ‘propageren’: “Zo’n brede omschrijving maakt het juist gevaarlijker, dan wanneer het verbod heel direct zou zijn beschreven. En het machtigt de mensen die toch al alles wat anders is niet goed gezind zijn om hard op te treden. Dus ik vermoed dat homoseksuelen in Rusland het nu zwaarder hebben dan in Tsjaikovski’s tijd.”