VRT

Aron Wade over depressie: "Wat je nodig hebt, zijn mensen om je heen, wat je niet kan verdragen, zijn mensen om je heen"

Acteur Aron Wade kwam enkele jaren geleden in een zware depressie terecht. Hij verloor elke voeling met zichzelf en raakte totaal geïsoleerd van de buitenwereld, iets wat veel mensen met een depressie ervaren. "Je hebt mensen nodig, tegelijk duw je ze weg." "Mensen met een depressie vinden het niet waard dat een ander hen helpt", zegt psychiater Koen Demyttenaere. "De oplossing is niet: ga maar op café met vrienden een pint drinken."

Een kwart van de Vlamingen krijgt vroeg of laat af te rekenen met psychische problemen.  Die kunnen lang aanslepen, de kans dat iemand in een isolement raakt is reëel. Daarover schrijft acteur Aron Wade (47) in zijn boek "Eerlijk met mezelf", dat volgende week uitkomt. Vanmorgen getuigde hij in "Hautekiet" op Radio 1 over die zwarte periode in zijn leven.

In 2014 kreeg Wade een zware depressie. Er gingen al lang allerlei signalen af die hij naar eigen zeggen negeerde. Hij zakte steeds verder weg, sloot zich op, verloor elke voeling met zichzelf en met de buitenwereld. Hij raakte in een totaal isolement. Veel deuren die dicht gaan, maar veel deuren die je zelf ook dicht houdt, vertelt Wade.

"Depressie is een eenzaamheidziekte. Ik denk dat veel mensen die een depressie doormaken of doorgemaakt hebben, dat herkennen. Waar je het meest nood aan hebt, dat is mensen in je omgeving. Dat is tegelijk ook het enige wat je niet kan verdragen. Je kan geen mensen om je heen verdragen, je duwt jezelf in een soort isolement."

"We laten onze kwetsbaarheid niet meer zien"

Hoe komt dat? "Deels schaamte, denk ik. We leven in een succesmaatschappij waarin het moeilijk is om te aanvaarden, óók voor jezelf, dat je daar (meer) niet in kan meedraaien. Dat mensen, dat jijzelf, ook een donkere, duistere kant kunnen hebben, dat het minder goed gaat."

"We leven in een zeer snelle maatschappij waar ziekte, dood, ouderdom geprofessionaliseerd zijn, geen deel meer van ons leven zijn. We vergeten in de reële en virtuele wereld dat we geen supermensen zijn, en daar lijden we onder. In het slechtse geval verzinken we in een depressie. Die kwetsbaarheid, die tonen we te weinig. De essentie van mens zijn is kwetsbaar zijn."

De omgeving ziet of begrijpt het niet altijd, voor een groot stuk ook omdat het zo moeilijk is om uit te leggen. "Mensen haken af, ze kunnen niet in je hoofd kijken. Het is uiteraard geen vergelijking, maar als je bijvoorbeeld een been breekt of kanker krijgt, dan zien mensen dat er iets mis is, dat je ziek bent. Maar een depressie, dat is niet zichtbaar."

"Mensen wilden mij helpen, maar wisten niet hoe, en ik zag het niet"

Ook voormalig MNM-presentatrice Nasrien Cnops sprak in "Hautekiet" over het isolement dat ze ervaarde toen ze drie jaar geleden wegzakte in een depressie. Ze schreef haar gevoelens neer in het boek "Ik tegen de rest. #maakdepressiebespreekbaar".

"Ik voelde mij alleen. Mensen wilden mij helpen, maar ik zag het niet, je duwt hen weg. Je bent echt een heel andere persoon als je in een depressie zit", aldus Cnops. "Mensen weten dikwijls ook niet hoe ze moeten helpen. Ik ben tijdens mijn depressie drie kwart van mijn vrienden kwijt geraakt. Het is ook niet zo gemakkelijk. Mensen begrijpen het niet, een depressie. Je hebt alles om gelukkig te zijn, en toch ben je het niet, zeggen ze. Dat klinkt bijna verwijtend."

Iets wat Wade ook herkent. "Bovenop de depressie is ook dat heel zwaar om te dragen: dat je je constant lijkt te moeten verantwoorden voor wie en hoe en wat je bent, dat je ziek bent."

"Wie depressief is vindt het niet waard dat een ander hem helpt"

Koen Demyttenaere, psychiater en professor aan de KU Leuven, hoorde in het programma "moedige getuigenissen die rechtstreeks uit mijn spreekkamer leken te komen". De vicieuze cirkel van de omgeving die jou wegduwt, maar die je tegelijk ook zelf wegduwt, is hem niet vreemd.

Het is belangrijk om de twee kanten te zien, zegt Demyttenaere. "Het isolement bij een depressie ligt voor een stuk bij de patiënt zelf, voor een stuk bij de omgeving. Iemand die vol positieve emoties zit vertoont gemakkelijk toenaderingsgedrag, iemand die vol negativiteit zit trekt zich terug."

De boodschap voor mensen die aan depressie lijden, is daarom niet "ga maar op café en zoek zelf je vrienden op", benadrukt Demyttenaere. "Dat lukt uiteraard niet. Iemand die echt depressief is, is hulpeloos en hopeloos. Dat is het verschil met iemand die in dat spreekwoordelijke dipje zit, verdriet heeft... Ga met iemand een pint pakken, die andere is een bron van steun, een schouderklopje, een warm woord."

"Iemand die echt depressief is, voelt zichzelf zo ontwaard, je vindt het niet waard dat een ander je helpt. Wij zien soms patiënten in de spreekkamer: dokter, je verdoet je tijd, ik ben het niet waard, je zou je beter met anderen bezighouden."

"Depressie is een ziekte, waar je ook uit kan leren"

Depressie is een ziekte, zegt Demyttenaere, "maar na een depressie kan je ook groeien. In het beste geval is het iets waar je uit leert, hoe je in het leven staat, hoe je met anderen omgaat. Een kans om achteraf bij te sturen."

Een gevoel dat Aron Wade herkent. "Ik noem dat een grenservaring. Als je een ongeluk, een depressie, een andere ziekte doormaakt, dan voel je: dit is mijn leven, dit is mijn levenstijd, ik ga daar nu iets mee doen. Het hoeft je niet te verlammen, het kan je net energie geven om je terug in dat leven te smijten. Ook al blijft het altijd een beetje bij je."

Wil je praten of heb je hulp nodig?

Wie met vragen zit, kan terecht bij Tele-Onthaal, anoniem en gratis, 24 uur op 24 via het telefoonnummer 106, en elke avond en op woensdag- en zondagnamiddag via chat op de website.

Je kan ook terecht bij de Zelfmoordlijn1813, anoniem en gratis, 24 uur op 24 op het telefoonnummer 1813, elke dag tussen 18.30u en 22u via chat, of via mail.