Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Noem een thema of bekommernis: de Duitsers hebben er een partij voor

Over enkele dagen mogen de Duitsers gaan stemmen. Twee keer zelfs, via een zeer Duits systeem: grondig en correct, met pen en papier. Keuze te over, trouwens: maar liefst 42 partijen duiken ergens op stemformulieren op, waarvan 34 in het hele land. Noem een thema of een bezorgdheid, en er bestaat een partij voor. Zo is er een partij voor hiphoppers, een voor veganisten en een partij voor alle leeftijden en kleuren. 

Maar van die partijen zullen we niet veel horen. Hun uitslagen zullen in de TV-shows worden samengeteld bij "sonstige", uiterst rechts in beeld. Duitsland heeft een kiesdrempel van 5 procent. Volgens de peilingen zullen zes partijen over die drempel raken. Dat zijn er twee meer dan in 2013 en naar Duitse normen "zeer veel".

Naast de twee grote partijen, zeg maar het koppeloton, CDU/CSU en SPD, zullen Die Linke en de Groenen wel in het parlement blijven. De FDP komt waarschijnlijk terug, de AfD zal haar debuut maken.  Maar waar staan die partijen voor?

CDU en CSU - Hoeksteen blijft dezelfde: Angela Merkel

De hoeksteen van de christendemocratische campagne is dezelfde als bij de verkiezingen van vier jaar geleden: de figuur Angela Merkel. Waar het vier jaar geleden nog klonk als "Samen succesvol verderdoen", klinkt nu de variant: "Voor een Duitsland waarin we goed en graag leven".

Dat Duitsland is er nu al: het werd al twaalf jaar lang geleid door Angela Merkel. Merkel vormt de grootste garantie op een goede toekomst, klinkt het bij de christendemocraten. En dus hamert het programma op meer van hetzelfde.

De Duitse economie zit op het goede spoor, die trein moet blijven rollen: minder bureaucratie, meer jobs, minder belastingen en een volledige tewerkstelling tegen 2025. Vooral de gezinnen, de traditionele hoeksteen van de Duitse maatschappij, krijgen meer geld en minder lasten.

Vluchtelingen blijven welkom, als ze echt in nood zijn. Toch is het de bedoeling dat ze met zo weinig mogelijk komen: een betere Europese grensbewaking, deals met Turkije en Noord-Afrikaanse landen en meer Europese solidariteit moeten een nieuwe crisis zoals in 2015 vermijden. Samengevat: “Wir schaffen das” was goed voor 1 keer.

Duitsland moet met 15.000 agenten ook extra veilig worden. Desnoods mogen soldaten de straat op. En, opvallend: als het van de CDU/CSU afhangt, krijgen alle Duitse kinderen verplicht een paar extra prikjes. De partij pleit voor verplichte inentingen.

SPD - Terug naar de kern van de sociaaldemocratie

De sociaaldemocraten pakken uit met het kernthema van de sociale democratie: rechtvaardigheid. Dat lijkt niet meer dan logisch, maar voor de SPD was dat niet altijd geval.

De huidige economische motor werd in gang getrokken onder regering van de SPD'er Schröder, die daarvoor niet op de afbraak van een typisch sociaaleconomisch stokpaardje meer of minder keek. Minimumlonen waren overbodig, werkloosheidsuitkeringen hoefden niet te hoog zijn of te lang uitbetaald worden.

Daar komt de SPD onder leiding van boegbeeld Schulz nu op terug. De kernboodschap: "Alles kan beter en rechtvaardiger". De partij ontkent niet dat het met Duitsland goed gaat, maar niet iedereen geniet daar genoeg van.

Volledige tewerkstelling? Graag voor de SPD. Maar wie uit de boot valt, moet een gratis opleiding kunnen volgen. Om de Duitse infrastructuur aan te pakken, sluit de partij privatiseringen uit en stelt verplichte staatsinvesteringsquota voor, zoals bijvoorbeeld wegen- en scholenbouw. Als die scholen er eenmaal staan, mag iedereen er van de sociaaldemocraten gratis naartoe, van "kindertuin tot master of meester", zoals in het programma staat. Wie in nood is als vluchteling blijft welkom. Wie uit een "veilig" herkomstland komt, wordt teruggestuurd.

15.000 agenten extra moeten Duitslands veiligheid garanderen, maar het leger blijft in de kazerne. En, opvallend: bio-landbouwers moeten van de SPD geen extra steun verwachten: voor de sociaaldemocraten is een boer een boer.

FDP - Verstandige en nuchtere toekomst voor Duitsland

Vier jaar geleden verloren de liberalen meer dan twee derde van hun kiezers. De partij viel net onder de kiesdrempel en mocht in Berlijn de biezen pakken. Nu lijken de liberalen helemaal terug. Of toch tenminste "een" liberaal, want de FDP-campagne draait volledig rond de persoon van lijsttrekker Lindner. Eind de 30, getrimd stoppelbaardje, een vlot kostuum voor elke gelegenheid, een wervende prater, een ijdeltuit volgens critici.

Onder zijn leiding presenteren de liberalen met een nieuw logo en een nieuwe look zichzelf als de verstandige en nuchtere toekomst voor Duitsland, als de moderne variant van de twee grote partijen hierboven.

Belastingverlagingen blijven prominent aanwezig in het programma van de FDP, maar het gaat om meer. Het Duitse onderwijs moet beter voorbereiden op de toekomst, vindt de partij. Daarom moet de bevoegdheid weggehaald worden uit de deelstaten. Gedaan met kinderen die in Berlijn sommen leren maken, terwijl hun Beierse leeftijdsgenoten aan kansberekening doen. Overal in het land moeten kinderen voorbereid worden op de digitale kenniseconomie van de toekomst.

Vluchtelingen die een knelpuntberoep willen komen uitoefenen, zijn zeer welkom in het Duitsland van Lindner. Daarom is er dringend nood aan een asielplan "ten behoeve van de economie".

En, opvallend: over pensioenleeftijden valt met de liberalen nog te onderhandelen. Of iemand na 40 jaar werken met pensioen mag of niet: de partij heeft er geen duidelijk standpunt over. 

Die Grünen - Gaat het echt zo goed?

De Duitse ecologisten plooien zich bij deze verkiezingen echt terug op hun kernthema’s. Met de SPD en Die Linke is er veel overlap en bij de groene kiezers is Merkel populairder dan bij haar eigen achterban.

Om de toekomst veilig te stellen en zelf relevant te blijven, wil het lijsttrekkersduo Ozdemir, Göring-Erckardt vijf engagementen aangaan. "We redden het klimaat, stoppen dierenleed, bewaren onze vrijheid, werken aan een betere integratie en zetten meer in op families.”

In de campagnespot is te zien hoe het volgens de andere partijen goed gaat met Duitsland en ’s lands rol in de wereld, maar hoe de realiteit anders is. Smeltende ijskappen, rechtsradicalen, vluchtelingen in bootjes, fabrieken die rookwalmen uitstoten.

Voor de groenen mogen er 10.000 scholen bijkomen. Vooral voor de allerkleinsten, want hoe vroeger je naar school gaat, hoe meer kansen je hebt het ver te schoppen. Een goede job moet je flexibel kunnen uitoefenen en daar moet je een goed loon voor krijgen waar je waardig van kan leven, of je nu met een tijdelijk of een vast contract werkt.

Voor de groenen is diesel een brandstof van het verleden. Het aantal arbeidsplaatsen –zo’n 1,6 miljoen– dat van de auto-industrie afhankelijk is, is ondergeschikt aan de Duitse luchtwegen. 

En, opmerkelijk: die luchtwegen mogen zich van de groenen wel vullen met legale cannabis.

Die Linke - Voor wie uit de boot valt

De linksradicalen van Die Linke blijven hameren op hun kernthema’s. Als fusiepartij van de vroegere Oost-Duitse communisten en zeer linkse ex-SPD’ers in Saarland, blijft de partij vooral een fenomeen van het oosten en Saarland. Bij de vorige verkiezingen was ze in verschillende Oost-Berlijnse wijken de sterkste.

Die Linke richt zich volledig op wie bij de vooruitgang uit de boot viel. Rechtvaardigheid en vrede voor allen. Ook buiten Duitsland, trouwens, want wapenexport is voor de meest linkse der Duitse partijen uit den boze.

De partij fulmineert tegen Merkels "verderdoen" en wil het anders. De binnenlandse economie moet erop vooruit, om zo de werkloosheid te doen afnemen, onder meer door miljarden te investeren in openbare werken. En voor wie dan nog geen werk vindt, voorziet de partij hogere werkloosheids­uitkeringen. Ook het minimumloon moet fors de hoogte in, de rijksten zullen betalen. CETA en andere vrijhandelsakkoorden moeten op de schop.

Soldaten blijven voor Die Linke altijd in de kazerne. Buitenlandse missies doen de Duitse soldaten beter niet meer, de NAVO moet afgebouwd worden. Voor vluchtelingen komen er legale routes naar Europa en wie weigert zich te integreren mag toch een uitkering behouden.

En, opmerkelijk: van het bestrijden van “fake nieuws” op sociale media via een wet, wil de partij niets weten.

AfD - Investeren in het traditionele gezin

De AfD is zo goed als zeker van haar debuut in het parlement. De partij haalde het –toen nog als anti-Europapartij– net niet bij de verkiezingen in 2013. Sinds ze vervelde tot een anti-migratiepartij door de komst van de vluchtelingen, is de partij in deelstaat na deelstaat in het parlement gekomen.

Na heel wat intern gekissebis en het op een zijspoor zetten van leider Frauke Petry, trekt de partij met een duo naar de verkiezingen. De twee boegbeelden vertegenwoordigen de beide stromingen in de partij. Hardliner Alexander Gauland die de Oost-Duitse stroming vertegenwoordigt, en de eerder gematigde Alice Weidel uit de Bodenseeregio in het zuiden.

Kernthema van de partij is de strijd tegen Merkels migratiebeleid. Grenzen dicht, is het motto van de partij. Voor de rest moeten de belastingen omlaag en het aantal kinderen omhoog. Voor dat laatste is het nodig dat er meer geïnvesteerd wordt in het traditionele gezin. Hoewel Alice Weidel zelf lesbisch is, bestaat dat gezin uit vader en moeder en bij voorkeur een aantal kinderen. Enkel op die manier kan het Duitse volk verhinderen dat het uitsterft door het zeer lage geboortecijfer. 

En, opmerkelijk: die vele kinderen kunnen zich maar beter gedragen, want ook onder de 14 jaar kunnen voor de AfD kinderen gerechtelijk veroordeeld worden.