"Maakt het niet uit voor wie ik kies? Toch wel: Duitse verkiezingen hebben gevolgen voor Europa"    

Collega Uta Neumann is een van de bijna 4.000 Duitsers in België die zondag hun stem kunnen uitbrengen. Als inwoner van Brussel, hoofdstad van Europa, wil ze vooral weten wat de gevolgen van de Duitse verkiezingsuitslag zullen zijn voor de Europese Unie. Ze steekt haar licht op bij twee specialisten.

Alle standpunten van de 42 deelnemende partijen (34 nemen deel met minstens een lijst) vergelijken en hun standpunten over Europa uitpluizen, zou een moeilijke opgave zijn. Meer dan 17 uur zou het duren om alle verkiezingsprogramma's alleen maar te lezen, schrijft het weekblad Zeit Online op zijn website. "Langer dan het Nieuwe Testament."

Daar zie ik tegenop, dus besluit ik op zoek te gaan naar een StemWijzer, een online test die mij in mijn keuzes zou ondersteunen. Een van de weinige onafhankelijke StemWijzers die naar mijn politieke standpunten in verband met Europa peilt, is deze: http://www.foederalist.eu/p/europapolitischer-wahlkompass-2017.html.

In de test vind ik 28 politieke stellingen. Zoals: moet Frontex, het agentschap voor de buitengrenzen van Europa, versterkt worden? Of: moet Duitsland meer bijdragen aan de financiering van de Europese begroting?"

StemWijzers bieden geen sluitend antwoord

De StemWijzer vergelijkt mijn eigen standpunten met die van de partijen en toont aan welke politieke partij het beste bij mijn voorkeur aansluit. Uiteindelijk krijg ik geen volledige overeenstemming met die partij waarvoor ik oorspronkelijk wou kiezen.

Een andere StemWijzer, de Wahl-O-mat van de Duitse overheid, geeft me nog een ander resultaat.  

Op naar twee deskundigen

Hulp zoeken bij deskundigen dan maar. De afdeling voor politieke vorming van de overheid verwijst me door naar verschillende politicologen, onder wie Stefan Marschall van de Heinrich-Heine Universität Düsseldorf en Frank Decker van de Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn. Die laatste is een lid van de SPD (Sociaal-Democratische Partij), maar hij verzekert me dat zijn analyse gebaseerd is op objectieve criteria. 

Aan hen leg ik mijn vragen voor:

Wat zouden de gevolgen zijn voor de EU als de CDU van Angela Merkel de verkiezingen wint?

Stefan Marschall: Dat zou zorgen voor een continuïteit van het Duitse Europese beleid en ook voor het voortbestaan van het bezuinigingsbeleid tegenover staten in de Eurozone die problemen hebben. De Duitse Europese politiek zou voorspelbaar blijven.

Frank Decker: Het hangt af van met wie ze een coalitie vormt. Een deel van de CDU en de liberale FDP staan eerder kritisch tegenover een verdere integratie van de eurozone, terwijl SPD en de Groenen daar meer voor open staan.

Wat zou een keuze voor de SPD betekenen voor Europa?

Frank Decker: In zijn campagne heeft Martin Schulz het thema Europa nauwelijks naar voren geschoven. Toch zou de SPD in de regering druk uitoefenen om in de hervorming van de eurozone een stap te zetten in de richting van de Franse president Macron. 

Stefan Marschall: Martin Schulz heeft expliciet gepleit voor een sterk Europa. Nog meer dan Angela Merkel is hij een voorstander van Europees federalisme. Een regering met de SPD zou de Europese integratie bevorderen, vooral in samenwerking met Frankrijk. Maar het zou ook betekenen dat de eurolanden met problemen geen bezuinigingsbeleid opgelegd zullen krijgen. De SPD staat immers erg kritisch tegenover dit bezuinigingsbeleid.

Wat moet Europa vrezen als AfD in de Bundestag komt?

Stefan Marschall: AfD is gegroeid uit euroscepsis en is ook vandaag nog een door en door eurosceptische partij. Ze zal in de Duitse Bundestag vooral een oppositierol innemen tegen de andere pro-Europese partijen.

In het geval dat ze deel zou uitmaken van een regering -wat niet zal gebeuren–, zou ze proberen de Europese integratie te doen stoppen of terug te draaien. Haar voorstel is bijvoorbeeld een terugkeer naar de nationale munt.

Frank Decker: Dat een partij een coalitie zou aangaan met de AfD is uitgesloten. Maar een sterke AfD kan wel de eurosceptici bij de christendemocraten en de liberalen stimuleren, wat het Europese integratiebeleid zou kunnen afremmen.

Welke richting kan Europa inslaan als de liberalen mee in de regering stappen? Of de Groenen? Of Die Linke?

Stefan Marschall: De liberale FDP heeft ten tijde van de eurocrisis kritiek geuit op de landen met problemen. Ze is niet te spreken over het beleid van de Europese Centrale Bank. In haar partijprogramma vraagt ze in tal van punten een sterker gemeenschappelijk beleid van de Europese landen, en ze is voor de oprichting van een Europees leger.

Frank Decker: De FDP remt het beleid van Europa. Ze volgt een vrijemarktbeleid en heeft het sowieso moeilijk met de solidariteitsgedachte. Wat Europese integratie betreft, valt niet veel van de FDP te verwachten.

Stefan Marschall: Traditioneel zijn de groenen pro-Europees. Ze zijn voor meer integratie in Europa, maar staan kritisch tegenover het bezuinigingsbeleid.

Die Linke brengt de sociale problemen van de Europese integratie ter sprake, vooral ook de gevolgen van de eurocrisis. Ze gaat in op de problemen van de sociale ongelijkheden in de landen met problemen en is pertinent tegen een bezuinigingsbeleid.

Frank Decker: Anders dan Die Linke zijn de groenen een pro-Europese partij, maar ze zouden het in een coalitie met de CDU en de liberale FDP moeilijk hebben om zich tegen hun scepsis te kunnen verzetten.

Van een regeringsdeelname van Die Linke kan geen sprake zijn, want een meerderheid van SPD, de Groenen en Die Linke is nog ver weg.