Hoge Raad voor de Justitie buigt zich over jeugddelinquentie

De Hoge Raad voor de Justitie (HRJ) maakt zich zorgen over de hervorming van het jeugdstrafrecht. In een advies aan de Vlaamse regering pleit de HRJ ervoor dat ook in de toekomst rekening wordt gehouden met de factoren die bij een jongere geleid hebben tot het plegen van een delict. 

Sinds de zesde staatshervorming (2011) is Vlaanderen bevoegd voor het bepalen van de sanctie wanneer een jongere een misdrijf pleegt. Na grondig overleg heeft minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) de krijtlijnen vastgelegd voor een nieuw decreet. Hierover heeft de Hoge Raad voor de Justitie (HRJ), die instaat voor het goed functioneren van de Belgische justitie, een advies uitgesproken. Over het algemeen is de raad vrij positief over het voorstel dat op tafel ligt, al hebben ze enkele bedenkingen. 

Verantwoordelijkheid

In het nieuwe ontwerp van jeugddelinquentie wordt deels het beschermingsmodel verlaten en wordt er van de jongere verwacht dat hij zijn verantwoordelijkheid opneemt, dat hij ook de gevolgen daarvan inziet en de schade bij het slachtoffer en de maatschappij tracht te herstellen. Volgens de HRJ sluit dit voorstel aan bij de tijdsgeest en wat er leeft in Vlaanderen. Maar mag men niet uit het oog verliezen dat het in de praktijk niet zo eenvoudig is om een afscheiding te maken tussen delinquentie en de oorzaken ervan. 

"Een jongen die zijn moeder slaat, is een misdrijf. Maar we moeten ons ook afvragen waarom die jongen zijn moeder heeft geslagen. Waren er in het verleden misschien problemen thuis. Of heeft de mama in het verleden misschien de jongen op een hardhandige manier aangepakt?", geeft Christian Denoyelle van de HRJ als voorbeeld.  

De Raad vindt dat er ook in de toekomst rekening moet gehouden worden met wat er zich thuis afspeelt en dat in sommige gevallen de nood aan hulpverlening soms groter is dan te bestraffen. "Op dit moment wordt alles bekeken door een pedagogische bril. Het doel nu is dat de jongere er beter moet van worden", zegt Denoyelle. "Centraal in de hulpverlening staat het bieden van hulp en zorg op maat." In het nieuwe systeem staat de hulpverlening minder centraal, maar het gepleegd delict. 

Met het nieuwe systeem zal de jongere in de toekomst vaker geconfronteerd worden met verschillende jeugdrechters. Nu worden jongeren vaker opgevolgd door één rechter, waardoor er een persoonlijke band wordt opgebouwd met de jongere en zijn omgeving. Dat laat de rechter toe om de meest geschikte maatregel te nemen of de gepaste sanctie op te leggen in functie van de persoonlijkheid van de jongere. 

Enkelband

Jongeren die een ernstig misdrijf plegen, krijgen nu soms huisarrest, waarbij de lokale politie met een patrouille langsgaat om te kijken of de jongere wel degelijk thuis is. In het nieuwe decreet voorziet de Vlaamse regering de mogelijkheid om die jongeren onder elektronisch toezicht te plaatsen. 

Volgens de HRJ is de elektronische enkelband enigiszins innoverend al stelt ze zich de vraag op welke manier dit toegepast zal worden. Tot op heden blijft dit voor de Raad onduidelijk. 

Begeleiding tot 25 jaar 

De Hoge Raad is wel tevreden met de invoering van een nieuwe sanctiemaatregel die voorziet in de langdurige begeleiding in een gemeenschapsinstelling voor jongeren vanaf 16 jaar. Die begeleiding zou voor sommige kunnen duren tot hun 25ste verjaardag. Dat zal ervoor zorgen dat jeugdrechters in de toekomst jongeren minder als volwassenen gaan berechten. 

Bedoeling is dat de nieuwe regels ingaan op 1 januari 2019.