Australiërs herdenken hun doden in Zonnebeke

Na de Britten eind juli herdenken morgen de Australiërs hun
doden tijdens de Slag bij Passendale, 100 jaar geleden. De plechtigheid in Zonnebeke begint nog voor zonsopgang, zo wil de Australische traditie. Ruim 12.000 Australiërs sneuvelden hier in 1917.

Morgen, 26 september, is het precies honderd jaar geleden dat de Slag bij het Polygoonbos, in Zonnebeke, werd uitgevochten. Bij die slag, een van de slagen van de 103 dagen lang durende Slag bij Passendale, voerden twee Australische divisies, de 4e en de 5e,  de hoofdaanval uit en namen het Polygoonbos in,  ten zuiden van het dorp van Zonnebeke.

In het bos was voor 1914 een schietstand van het Belgisch leger en er was een grote kunstmatige heuvel, een ‘Butte’, opgetrokken om kogels op te vangen. Voor die ‘Butte’, waarin de Duitsers versterkingen hadden gegraven, werd zwaar gevochten.

Voor de Australiërs werd het hun grootste overwinning aan het westelijk front tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar daarvoor betaalden ze ook een hoge prijs.

Gewonde Australische soldaten wachten om weggevoerd te worden. Beginfoto: Australische troepen op weg naar de frontlijn ( foto's Frank Hurley, SLNSW)

ANZAC

De Australiërs vormden samen met de Nieuw-Zeelanders het Australian and New Zealand Army Corps , kort ANZAC, met eigen generaals en bevelhebbers. Ze werden eerst ingezet in Gallipolli in Turkije in 1915, daarna aan het westelijk front en in het Midden-Oosten. Na de Slag aan de Somme in 1916 namen ze in 1917 deel aan de Mijnenslag bij Mesen en de Slag bij Passendale.

Van 20 september tot 12 oktober, de tweede fase van de Slag bij Passendale, vormen de ANZAC-troepen de voorhoede in de Westhoek. Van begin juni tot eind december 1917 sneuvelden 12.347 Australiërs op Belgische bodem, ruim de helft daarvan tijdens die tweede fase.

Australische soldaten met hun typische "slaugh head", een cowboyhoed met één opgeslagen boord

De oorlogservaring is pijnlijk maar ook een bron van nieuw nationaal zelfbewustzijn. Voor het eerst kan Australië zich als zelfstandige natie tonen op het wereldtoneel.

Op een bevolking van 4 miljoen inwoners, stuurde Australië 330.000 mannen naar Europa. Bijna elke familie in het thuisland raakte betrokken in de Eerste Wereldoorlog.  

Australische soldaten poseren met een gasmasker, in de achtergrond een op de Duitsers veroverde bunker ( foto Frank Hurley, SLNSW)

Herdenken voor zonsopgang

De herdenking morgenvroeg wordt gehouden op het Buttes New British Cemetery in het Polygoonbos. Daar worden 2.108 slachtoffers van de Grote Oorlog herdacht, waaronder 564 Australiërs. Op de ‘Butte’ staat een obelisk, een monument ter ere van de 5e Australische Divisie.

De plechtigheid begint zeer vroeg om 5u30, en zal nog voor zonsopgang voorbij zijn, zo wil het de Australische traditie.  Die traditie van plechtigheden bij dageraad zou te maken hebben met het feit dat dan ook meestal de troepen ten aanval trokken. Soldaten werden vroeg wakker gemaakt en stonden nog voor zonsopgang klaar, de “stand-to”.  

Buttes New British Cemetary, waar de plechtigheid nu al een paar dagen wordt voorbereid. In de achtergrond de "butte" en het monument voor de 5e Australische divisie.

Na de oorlog zochten de weergekeerde soldaten terug naar de kameraadschap die ze hadden ervaren tijdens die rustige, vreedzame momenten voor zonsopgang. Zeker al in 1918 is er een eerste melding van een herdenkingsmis bij dageraad, tegen het eind van de jaren 20 was het in Australië de regel geworden dat plechtigheden bij dageraad werden gehouden.

Voor de ceremonie morgen komen zo’n 1.000 gasten uit Australië, vanaf 2 uur ’s ochtends al worden er activiteiten voor hen in het Polygoonbos georganiseerd. Prinses Astrid zal ons koningshuis vertegenwoordigen, en ook sir Peter Cosgrove, de Gouverneur Generaal van Australië, zal aanwezig zijn.

U kan de Australische plechtigheid live bekijken op VRT NWS, ze wordt
heruitgezonden, met commentaar van Flip Feyten en helemaal ondertiteld, op Canvas om 13u30, na het middagjournaal.

Het verhaal van de Australiërs en de Slag bij Passendale vindt u hier.

De "butte"  nadat de Australiërs het Polygoonbos hadden ingenomen op 26 september 1917  

Een dageraadplechtigheid in het Australische King's Park op 25 april 2009. 25 april, ANZAC-day, de dag waarop de ANZAC's in 1915 landden op het Turkse Gallipoli, is de dag waarop de Australiërs en de Nieuw-Zeelanders hun doden van alle oorlogen herdenken.