Meest recent

    © Break Trough Media

    Waarom de taalquiz Frans beter had gekund

    De ombudsman reageert op een aantal klachten over de quiz “Hoe goed is uw Frans?”. De quiz had inderdaad beter gekund. Ook een RTBF-collega haalde geen tien op tien.

    ombudsman
    Tim Pauwels
    Nieuwsombudsman - ombudsman@vrt.be

    Studenten in de lerarenopleiding lager onderwijs kennen onvoldoende Frans kon u op deze website lezen.  Jammer natuurlijk.  Meertaligheid is altijd een troef.  

    Een valse start

    De website had daarom een taalquiz gemaakt: “Hoe goed is uw kennis van het Frans?”. Ik kreeg er verschillende klachten over  omdat de antwoorden niet juist zouden zijn. Nu wás er ook een technisch probleem. Daardoor werd in het begin op een bepaalde vraag élk antwoord fout gerekend. En de quiz gaf je dan een "juist" antwoord dat eigenlijk fout was. Concreet, je moet zeggen: “Je vais le contacter.” en niet “Je vais lui contacter.” Maar het eerste uur dat de quiz online stond, liep die vraag dus in de knoei.  

    Niet correcte communicatie

    Nou ja, fouten kunnen gebeuren. Maar het is een beetje vervelend dat een lerares Frans die daar terecht over klaagde, het antwoord kreeg dat de quiz grondig was nagekeken door native speakers en dat hij helemaal juist was. Dat van dat nakijken klopt, maar ook de techniek kan falen. Het is het beleid van de hoofdredactie om gewoon transparant te zijn als er wat fout loopt. De interne communicatie liet het daar wat afweten. De dame kreeg daardoor van de redactie een antwoord dat eigenlijk niet correct was.  

    Een voet in het bord

    Ook mijzelf viel op dat “mettre le pied dans le plat” werd vertaald als: “een flater slaan”. Het antwoord “slechte manieren hebben” werd fout gerekend. Nu ken ik die uitdrukking wel. In de Wetstraat wordt ze veel gebruikt voor iemand die met opzet onbehouwen dingen zegt. Dat is niet hetzelfde als een flater slaan. Het Van Dale vertaalwoordenboek geeft beide betekenissen: “een flater slaan” en “er geen doekjes om winden”.  De pagina’s van TV5 over Franse uitdrukkingen zeggen “être brutalement indiscret”. Dan is “slechte manieren” toch niet ver uit de buurt, maar het werd toch fout gerekend.  

    Alain Gerlache haalt negen op tien (lees verder na de foto)

    Alain Gerlache, bekende Franstalig journalist bij RTBF, die ook uitstekend Nederlands spreekt, deed op mijn verzoek de test en haalde 9 op 10. Bij “mettre le pied dans le plat” had hij op “slechte manieren hebben” geklikt. “Een flater slaan vond ik te algemeen als betekenis”, zegt hij. “Het betekent echt iets zeggen wat je normaal niet mag zeggen.”

    Een test maken is een vak apart

    Wilfried Decoo, professor Frans in Antwerpen en auteur van de Franse handboekenreeks ‘Eventail’ zegt me daarover: “Bij een test met meerkeuzevragen moet je ervoor zorgen dat je afleiders echt wel fout zijn. De kunst bestaat erin om echt foute antwoorden aan te bieden die toch om één of andere reden verleidelijk zijn. Het antwoord “een flater slaan” is zeker juist, maar “slechte manieren hebben” zit als afleider toch vrij dicht bij een betekenis die de uitdrukking ook kan hebben.”  Tja, een test maken is een vak apart. De leerkrachten Frans mogen deze column daarom beschouwen als een extra schouderklopje.

    Moeten we dat wel doen?

    Kennelijk kan je geen websites maken zonder lijstjes (vijf redenen om...), zonder faits divers en zonder af en toe een spelletje of quiz. Ik krijg ook heel wat klachten van mensen die zich daaraan ergeren. “VRT moet zoiets niet doen”, klinkt het dan. Tja, het medialandschap is wat het is en blijkbaar hebben we met zijn allen andere verwachtingen van een website dan van bijvoorbeeld een papieren krant.  (Hoewel daar toch ook een kruiswoordraadsel in staat.) Bovendien is net een taalquiz educatief en dus echt wel iets voor VRT.

    Maar alles, ook dit soort dingen, moet wel het VRT-kwaliteitslabel hebben. Ook de veronderstelde kleinigheden. En als het (een beetje) fout loopt of als iets bediscussieerbaar is, dan moet VRT Nieuws dat gewoon openlijk zeggen. Bij deze dus.