Belga

Zijn anonieme of discrete bevallingen alternatieven voor het vondelingenluik?

Gisteren raakte bekend dat er drie baby’s werden achtergelaten in het vondelingenluik in Antwerpen. De moeders van de baby’s zijn anoniem kunnen bevallen, maar waarschijnlijk zonder medische hulp. In ons land mogen vrouwen niet anoniem bevallen, maar in Frankrijk, Italië, Luxemburg en Oostenrijk wel. Bulgarije, Roemenië en Duitsland gedogen het. Daarom trekken er jaarlijks meer dan 100 Belgische vrouwen naar Frankrijk om er in alle anonimiteit te kunnen bevallen. Sommigen pleiten daarom voor anonieme bevallingen, maar niet iedereen is hiervoor te vinden en opteren eerder voor discrete bevallingen. Wat betekent dat nu allemaal precies?  

Wat is anoniem bevallen?

In tegenstelling tot ons land is het in Frankrijk sinds 1993, wel mogelijk om anoniem te bevallen. Elk jaar bevallen in Frankrijk zo’n 600 vrouwen anoniem. Dat blijkt uit cijfers van het Institut national d'études démographiques in Frankrijk (INED) uit 2016. 

Concreet betekent dit dat elke vrouw, ook minderjarig, naar het ziekenhuis kan stappen en er kan bevallen zonder dat ze verplicht zijn om hun identiteit vrij te geven. De moeder moet ook niet opdraaien voor de kosten. 

De vroedvrouwen vertellen de moeder wat de gevolgen en de rechten zijn bij een anonieme bevalling. Achteraf is de moeder, ook anoniem, nog steeds welkom voor postnatale zorgen. 

Als een kind in de toekomst contact zoekt met zijn moeder, is dat bij een anonieme bevalling praktisch onmogelijk. Dit komt omdat de moeder geen gegevens heeft achtergelaten. Een vrouw die anoniem bevallen is, kan wel elk moment terugkeren naar het ziekenhuis om haar gegevens achter te laten als ze zich bedenkt. Deze gegevens worden dan doorgespeeld naar het kind wanneer deze laatste contact zoekt. 

De vraag naar anonieme bevallingen in ons land is er. Zowel vzw Corvia die het initiatief namen voor het vondelingenluik in Evere, als vzw Moeder voor Moeders van het vondelingenluik in Antwerpen pleiten hiervoor. Vooral het feit dat moeders bevallen zonder enige medische hulp is een groot probleem voor de veiligheid van het kind en de moeder vinden ze. 

“Het is toch schrijnend dat een ziekenhuis in ons land een vrouw niet kan helpen als ze weigert haar identiteitsgegevens te geven? We hebben het al voorgehad dat een ziekenhuis ons belde met de vraag wat ze moesten doen omdat een vrouw weigerde haar identiteit te geven. Dat is niet normaal. Het is beter dat anoniem bevallen kan, zodat baby’s tenminste in goede omstandigheden op de wereld komen”, zegt Beyer nog.

Enige uitweg

Voor vrouwen die anoniem willen bevallen is dat anonieme meestal de enige uitweg. Vaak hebben deze vrouwen hun zwangerschap heel laat ontdekt of zijn zij slachtoffer van geweld en kunnen ze hun zwangerschap en bevalling niet openbaar maken. “Het is een keuze waar meestal heel lang over is nagedacht. De echte redenen zijn niet altijd duidelijk, maar wat vast staat is dat het voor hen vaak de laatste mogelijkheid is”, zegt Katrin Beyer nog. 

Anoniem bevallen is voor velen nog een te grote drempel, maar om aan de noden van een vrouw te voldoen, omdat dat bijvoorbeeld veiliger zou zijn voor haar of voor haar kind, pleiten sommigen wel voor discreet bevallen. 

Volgens Valerie Van Peel (N-VA) is discreet bevallen een optie dat overwogen moet worden omdat er jaarlijks ook veel Belgische vrouwen naar Frankrijk trekken om er anoniem te kunnen bevallen. “Het is moeilijk na te gaan over hoeveel vrouwen het precies gaat, maar we weten dat het gebeurt omdat er sprake is van Nederlandstaligen die langsgaan in Franse ziekenhuizen voor anonieme bevallingen”, zegt Van Peel. 

Wat is discreet bevallen dan?

Bij discreet bevallen moeten vrouwen hun gegevens wel achterlaten, maar deze komen niet in de geboorteakte te staan. De gegevens worden wel opgeslagen in een soort discrete databank. In ons land staat discreet bevallen al heel lang op de politieke agenda,  omdat het een moeilijke ethische kwestie is.

Valerie Van Peel diende hierover in 2015 het voorstel van haar partijgenote Elke Sleurs opnieuw in. Binnenkort staat het onderwerp ook opnieuw op de agenda volgens Van Peel. “Wanneer precies kan ik niet zeggen, maar ik hoop alleszins dat het dit jaar nog besproken wordt”, zegt Van Peel.  

Het grootste discussiepunt bij discreet bevallen is wie de meeste rechten zal krijgen: de moeder of het kind? Sommige partijen stellen het recht van het kind voorop, andere partijen dat van de moeder. En voor dat eerste heeft Katrin Beyer, van vzw Moeder voor Moeders schrik. “Wanneer een kind contact zoekt met de moeder, maar de moeder wenst dit niet, vrees ik dat er snel partij gekozen zal worden voor het kind. Een vrouw wil net anoniem bevallen of legt haar kind te vondeling, met een bepaalde reden waar over nagedacht is”, zegt Beyer.

Voor Van Peel is anoniem bevallen echter geen optie.  “Daar ben ik absoluut tegen. Bij discreet bevallen bescherm je net beide partijen en is er tenminste bemiddeling mogelijk. Als een vrouw anoniem bevalt, laat ze geen enkele gegevens achter. En dat kan voor het kind later psychologisch erg zwaar zijn”, aldus Van Peel.

Psychologisch moeilijk voor kinderen

Dat het psychologisch zwaar kan zijn voor de kinderen wordt in Frankrijk nu duidelijk. “Vele kinderen die anoniem geboren werden, zijn nu volwassen en op zoek naar hun identiteit. Voor hen is het frustrerend als ze die niet kunnen vinden. Het is meestal een jarenlange zoektocht. Ik ken er velen die er mee zitten. Vooral als mensen zelf kinderen krijgen is het voor hen belangrijk om te weten van waar ze zelf afstammen”, zegt Van Peel.

Omdat vele kinderen in Frankrijk met vragen zitten over hun identiteit en ouders, werd er bijvoorbeeld het CNAOP opgericht. Moeders kunnen bij deze instelling terecht als ze zich bedenken en toch beslissen om hun identiteit vrij te geven. Kinderen die graag willen achterhalen van waar ze afstammen en wie hun moeder is, kunnen op hun beurt informatie opvragen bij het CNAOP.  

Sinds de oprichting van het CNAOP in 2002, tot en met 2016, kregen ze ongeveer 7.900 aanvragen binnen van kinderen die op zoek zijn naar hun biologische ouders.