Meest recent

    Bijlmerramp: 25 jaar geleden stortte een Boeing neer op Amsterdamse woonwijk

    Vandaag is het 25 jaar geleden dat een Boeing 747 zich in twee flats in de Amsterdamse Bijlmer boorde. Er vielen 43 dodelijke slachtoffers. De vliegramp ging de geschiedenis in als de Bijlmerramp.

    Het had een vlucht moeten worden zoals zovele voorgaande voor het Boeing 747-vrachtvliegtuig van de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al. Op 4 oktober 1992 was het toestel onderweg van New York naar Tel Aviv, met een tussenlanding op Schiphol. Maar een routinevlucht werd een nachtmerrie.

    De fatale vlucht

    Het toestel was die zondag om 14u31 geland in Schiphol. Tijdens de vlucht waren een paar defecten waargenomen die in Amsterdam werden verholpen. Met een vertraging van 52 minuten vertrok het toestel om 18u22. Vijf minuten later riep de bemanning op dat er problemen waren.

    Het toestel was in nood. Gezagvoerder Yitzhak Fuchs meldde dat het vliegtuig zou terugkeren naar Schiphol om een noodlanding te maken. Op weg naar landingsbaan 27 verloor het toestel steeds meer hoogte. Het was zo goed als onbestuurbaar en maakte plots een ongecontroleerde scherpe bocht naar rechts.

    Het kabaal werd steeds luider. Ik keek recht naar het landingsgestel toen ze langs mijn balkon vlogen

    Ooggetuige ramp

    Om 18u35, 13 minuten na het opstijgen, crashte vlucht 1862. Op dat moment vloog het toestel boven de Bijlmermeer (of Bijlmer), een dichtbevolkte woonwijk in het Zuidoosten van Amsterdam. De wijk kenmerkte zich door zijn hoogbouwflats in een typische honingraatstructuur. Het vrachtvliegtuig boorde zich door twee van deze appartementsblokken van 10 hoog, Groeneveen en Klein Kruitsberg. De verkeersleiding kon niets anders melden dan: “Het is gebeurd”.

    Luister naar het laatste gesprek tussen de vluchtleiding en de bemanning.

    Apocalyptische beelden

    De impact van de crash was enorm. Het gebouw leek wel in twee gescheurd. De vuurzee was moordend. Brandende kerosine kwam als regen neer op tientallen flats. Een ooggetuige verklaarde later: “ Het was 18u35 en ik hoorde een vreselijk geluid. Ik dacht nog die haalt Schiphol nooit. Het klopte. Hij dook er bij ons in. Het was even muisstil en toen klom het vuur 10 keer zo hoog als de flat hoog was. Ik liep naar het balkon. Het was bloedheet en die flats waren allemaal vuurrood. Toen zag ik ze allemaal springen”.

    Het was 18.35 uur en ik hoorde een vreselijk geluid. Ik dacht nog  die haalt Schiphol nooit.

    Ooggetuige ramp

    Een gigantische reddingsoperatie kwam op gang. Tientallen ziekenhuizen werden in staat van paraatheid gebracht om gewonden op te vangen.  Over het mogelijk aantal slachtoffers was er die avond veel onduidelijkheid. De Bijlmer is een dichtbevolkte stadswijk maar er woonden ook heel wat illegaal in Nederland verblijvende mensen. Niemand wist hoeveel.

    43 doden en 26 gewonden

    De overheid hield de eerste momenten na de ramp rekening met 200 dodelijke slachtoffers. Dat bleek gelukkig voorbarig. Officieel vielen er 43 dodelijke slachtoffers (18 kinderen en 25 volwassenen), waaronder vier in het vrachtvliegtuig, en 26 gewonden.

    Een zwaar aangeslagen Amsterdamse burgemeester Ed Van Thijn zei later: "Als vlucht 1862 een passagiersvliegtuig was geweest en het vliegtuig enkele uren later was gecrasht, was het dodental waarschijnlijk heel wat hoger geweest". Vele bewoners van de Groeneveen en Klein Kruitsberg waren op dat moment immers nog niet thuis.

    Toch stelden heel wat Nederlanders zich vragen bij het relatief lage aantal slachtoffers. Ze geloofden dat er ook veel illegalen het slachtoffer waren geworden en dat men hun exacte aantal nooit heeft kunnen achterhalen. Een stelling die werd tegengesproken door een rapport van een parlementaire onderzoekscommissie. Die concludeerde dat het aantal geborgen lichamen overeenkwam met het aantal vermisten.

    Oorzaak van de ramp

    Onderzoek wees uit dat het vliegtuig tijdens de eerste minuten na het opstijgen in schiphol twee motoren was verloren. De motoren, elk duizenden kilo’s zwaar, zaten aan de rechtervleugel. Een veiligheidsbout van één van die motoren was afgebroken, waarna het volledige ophangsysteem het had begeven. De motor was zo losgeraakt en had in zijn val ook de tweede motor meegesleurd. Door de beschadiging aan de rechtervleugel konden ook de vleugelkleppen niet meer uitschuiven en was het toestel onbestuurbaar geworden.

    Nasleep

    Na de ramp bleef Nederland met heel wat vragen achter. Wat was bijvoorbeeld de precieze lading van het vrachtvliegtuig? In de jaren na de crash meldden verschillende bewoners en hulpverleners lichamelijke klachten. Velen legden al snel een verband tussen die klachten, de ramp en vooral de lading.

    Ook kwam er een mysterieus verhaal naar boven over tientallen mannen in witte pakken die net na de ramp waren opgedoken. Het was niet duidelijk wie ze waren of voor wie ze werkten. Bewoners zagen er het bewijs in dat de Boeing een geheime militaire lading vervoerde.

    Zes jaar na de ramp werd een parlementaire onderzoekscommissie opgericht.  Die concludeerde dat de mannen in witte pakken waarschijnlijk reddingswerkers waren. Maar een afdoend antwoord op alle vragen kon de commissie niet geven. Ook niet over de lading.

    Er kwam ook een medisch onderzoek naar de gevolgen van de Bijlmerramp bij de bewoners. De conclusie was dat achttien gevallen van auto-immuunziekten bij bewoners mogelijk in verband konden worden gebracht met de Bijlmerramp.

    De boom die alles zag

    De flats moesten na de ramp gedeeltelijk worden gesloopt. Overlevenden en nabestaanden richtten op de plek een herdenkingsplaats in: het groeiende monument 'de boom die alles zag'. Daar worden elk jaar op 4 oktober de slachtoffers herdacht. Tijdens dat moment vliegen er geen vliegtuigen over de Bijlmer.