Twee rotslawines in twee dagen tijd: hoe gevaarlijk is El Capitan?

In Yosemite National Park in de Verenigde Staten is gisteren voor de tweede keer in twee dagen tijd een groot stuk rots losgekomen van El Capitan, de iconische rotswand die bij klimmers razend populair is.  Net omdat de wand zo vaak beklommen wordt, houden wetenschappers hem al een tijdje in de gaten

Rotslawines zijn niet ongewoon in Yosemite National Park. Parkwachters rapporteren er elk jaar een 80-tal en ze gebeuren het hele jaar door. De meeste zijn klein, maar soms zijn er ook grotere. Zo is bij de laatste twee lawines op El Capitan in totaal meer dan 1300 ton rots naar beneden gekomen. Dat is geen record, want twee jaar geleden bijvoorbeeld is er van een andere rotswand in Yosemite, Half Dome, een stuk van 2400 ton losgekomen.

Aardbevingen en erosie

Lawines in Yosemite worden gewoonlijk veroorzaakt door (lichte) aardbevingen of erosie. Na elke lawine proberen wetenschappers de preciese oorzaak te achterhalen. Ze doen dat niet alleen uit wetenschappelijke nieuwsgierigheid, maar ook omdat Yosemite druk bezocht wordt door natuurliefhebbers en toeristen. Door lawines te bestuderen hopen ze ook in kaart te brengen waar er eventueel risico's zijn.

Van alle rotswanden in Yosemite is El Capitan allicht de meest bestudeerde. Dat sommige wetenschappers zelf verwoede klimmers zijn, is in dit verhaal niet verwonderlijk. Zo heeft geoloog Roger Putman een paar jaar geleden dagenlang op de rotswand gekampeerd. In al die tijd heeft hij monsters genomen van het gesteente en aantekeningen gemaakt. Tegelijk had hij andere klimmers gevraagd om op hun tochten zoveel mogelijk foto's te maken, terwijl een team op de grond ook al foto's maakte, met een speciale hoge resolutie camera. Met al die gegevens heeft hij uiteindelijk een geologische kaart van El Capitan gemaakt.   

Restant van een oude vulkaan

De kaart toont heel gedetailleerd uit welke gesteentes de rotswand bestaat, en waar ze zich bevinden. De kaart helpt wetenschappers ook te reconstrueren waar rotsblokken precies zijn losgekomen. Zo is het in theorie mogelijk de plek te inspecteren op verdere risico's.   

El Capitan zelf is eigenlijk het restant van een magmakamer van een vulkaan die daar honderd miljoen jaar geleden geweest moet zijn. De rotswand die er nu is, bestaat hoofdzakelijk uit graniet. Dat is een hard gesteente, dat desalniettemin ook onderhevig is aan erosie en dus kan afbrokkelen. Toch gebeurt dat vrij zelden. Het grootste stuk rotsmassa dat daar ooit is afgebroken (en waarvan sporen zijn teruggevonden) moet in z'n geheel miljoenen ton (!) gewogen hebben. Maar van dat voorval waren er allicht weinig getuigen, want het gebeurde 3600 jaar geleden.