Meest recent

    Brief van de regisseur #ImagineMosul: "Muziek verlucht het hart"

    #ImagineMosul is een succes, en de opluchting groot, ook bij het Vranckx-team. We publiceren integraal de mail die regisseur Mark De Visscher gisteravond naar de rest van de ploeg stuurde, na hun terugkeer uit de stad.

    Beste Vranckx-team,

    Deze dag zal in mijn herinnering worden gebrand, zoals de Iraakse zon het landschap verschroeit.

    Duizend stilstaande trucks. Ik heb ze niet geteld, maar er wel tien minuten naast gereden aan 40 km/u op de middenberm. Het eerste checkpoint om van Koerdistan naar Irak te rijden.  Met twee pick-uptrucks, een Kia-vrachtwagen en een Ford SUV rijden we ons klem op een halve kilometer van het checkpoint. Zoekend naar slimme weggetjes volgen we de nog bewegende rij die het dorp indraait, en er weer uit. 

    Een stofwolk is het enige resultaat in deze chaos, een rockfestival waardig. Zo ver je kan zien, staan er auto's en trucks die elkaar vijf centimeter ruimte geven voor, achter, links en rechts van elkaar. Schuift er eentje een paar centimeter op, dan wordt het gat met een ruk gedicht.

    Vincent Merckx / VRT

    Fixer Kareem, Rudi , MNM-dj Brahim, cameraman Patrick, klankman Jan, onliner Vincent, Oxfam-begeleidster Amy en ook ik wandelen als verdwaasde toeristen doelloos tussen deze kudde grommende stalen buffels. Kareen druk pratend met officials, Rudi in de verte starend, Patrick verdwenen op jacht naar een beeld, Jan verdwijnt nu ook, Amy druk overleggend via de walkietalkie en gsm, en ik film Amy’s overleg - goed wetend dat je hier eigenlijk niet mag filmen. Normaal neemt men al snel de camera in beslag in de buurt van een checkpoint, maar de stofwolk en het labyrinth dat ontstaat door de grommende auto's zijn mijn dekking. 

    Deze plek bezet met schuivende voertuigen verandert in een event met zijn eigen regels. Het lijkt wel alsof of we hier vastzitten voor een week. Dankzij filewijsheid, junglerijkunst en de juiste papieren zijn we er op een uur door. Net voor het verkeer weer even in gang schiet, springt Vincent nog opgelucht in de auto. Als je hier enkele meter van de auto verwijdert bent, lijken al die witte Kia-trucks en Toyota-pickups op elkaar. Ik kan me zijn nachtmerrie perfect inbeelden: voor eeuwig zwervend tussen een eindeloze sliert witte voertuigen, gevuld met mensen die enkel Koerdisch spreken.

    Er wacht ons nog een tweede grote checkpoint, deze keer van de Irakezen. Opnieuw zwermen rijen auto's uit, vluchtend voor de stilstand, schuivend het asfalt verlatend. Grazend over stenen, putten en los zand. Er komt er al eens eentje vast te zitten. Met een doffe plof spat de rechtse koplamp van de auto voor ons stuk wanneer de vrachtwagen voor hem enkele meters vooruit rijdt. Metaal schraapt tegen metaal, en dan buigt de koplamp tot ze versplintert. Aan de carrosserie is te merken dat dit behoort tot de gewone gebeurtenissen. Aan de inzittenden ook: nauwelijks reactie. Verkeersregels, organisatie van drukte, daar zullen ze zich hier eens over buigen als alle ander problemen opgelost zijn. Dankzij Oxfam, dat hier bijna dagelijks passeert, schuiven wij vlot mee.

    Vincent Merckx / VRT

    Mosul, dat al enige tijd onwezenlijk op de verkeersborden stond aangeduid, wordt werkelijkheid. We rijden de stad in, geladen met honderdtwintig muziekinstrumenten.

    Rudi ontmoet Nabeel. Het uitpakfeest begint in een schoolgebouw dat Nabeel sinds gisteren in gebruik heeft. Gitaren eerst, dan violen, een cello, elektrische piano’s, fluiten, en zelfs het 32-kanaals mengpaneel heeft het gehaald. Terwijl we onze verbazing ten volle beleven, emoties opkomen wanneer de eerste instrumenten klinken, tranen zelfs wanneer er in groep wordt gezongen, proberen we alles te filmen en zelfs gesprekken te hebben.

    We filmen gulzig met vier camera’s het een na het ander. Voor online, voor het journaal, voor de documentaire, voor MNM, voor de vriendelijke gevers thuis, voor onszelf en voor iedereen die dit meebeleeft. Verhalen over hoe het was onder IS. Drie jaar zonder muziek, hoe doe je dat? Tijdens de interviews klinken er violen en gitaren. Muzikanten stemmen, anderen spelen samen, sommigen zingen. We filmen van 10 tot 14 en het lijkt maar vijf minuten. Het gaat in een roes voorbij. 

    In een stoffig kamertje hebben zich enkele oudere mannen rond de elektrische piano van Laura Groeseneken geschaard. Ik zie Buena Vista Social Club-taferelen in mijn zoeker. Dan weer café chantant. Aan de ogen zie je wat er tot leven komt. Muziek verlucht het hart. Laat mensen weer ademen en hopen. De toekomstige leraar viool speelt op de binnenkoer dezelfde melodie die hij speelde toen Mosul pas bevrijd van IS was en de straat op liep. Patrick draait in een cirkel rond hem, terwijl de violist al onze emoties prachtig vertolkt op een viool die enkele minuten geleden nog volledig ingepakt en ontstemd was.

    Mark De Visscher / VRT

    Muziek leeft en doet leven. De dochter van Nabeel, ze lijkt me tien jaar, krijgt haar eerste viooltje van Jitske, een meisje uit ons land. Ik vraag aan de papa of we haar eerste vioollesje kunnen filmen. "Wanneer?", vraagt hij. "Nu", zeg ik. "Dan moeten we een leraar zoeken." Tien minuten later wordt de eerste muziekles gegeven in dit stoffige, uitgedoofde schooltje. Het meisje laat voor het eerst met een strijkstok een snaar trillen. Haar ogen stralen.

    Mark De Visscher / VRT

    Tijd om te gaan, want de checkpoints zijn nog erger in het teruggaan. En wat als we er nu niet door raken? Dan zitten we zonder visum vast in Irak. Problemen die voor je liggen, lijken vooraf altijd groter dan wanneer je erop terugkijkt. Ik spreek nog af dat we morgen terugkomen en vraag aan Nabeel of hij een concertje kan organiseren in het puin van zijn vorige school. Veel symbolischer kan het niet in Mosul. Hij doet dat graag voor ons.

    Maar we zullen hem niet meer terugzien.

    Vandaag hebben we een vlucht weg uit Koerdistan, een regio die op dit moment volledig afgesloten wordt. Grenzen sluiten zich en de luchthaven doet geen internationale vluchten meer.  Ooit komen we hier terug. Om te zien hoe het gaat met de muziek in Mosul.

    Terwijl ik instap zie ik een man met een notaboekje die een schets maakt van Rudi. Hij loopt rond als een cameraman, kijkt en trekt een lijn en kijkt dan weer. Wanneer Rudi instapt, zie ik hem zuchten. Dit portret zal onafgewerkt blijven. In onze koffer zit een schilderij waarop Rudi staat afgebeeld. Dat hadden ze hier al klaar toen we hier aankwamen. Hun geschenk aan ons.

    De terugweg is er eentje gevuld met goed gevoel, wat je niet onmiddellijk associeert met Mosul. Ik hoop dat ze spelen en spelen tot alle ellende vergeten is. Het puin verdwenen is. Het verdriet geleden is.

    Groet,
    Mark