Meest recent

    Represented by ZUMA Press, Inc.

    Catalonië heeft ook een andere kant: intimidatie van Spaansgezinde Catalanen

    De beelden van Catalaanse stemmers en betogers die hard worden aangepakt door de oproerpolitie, domineren het debat. Maar er is in Catalonië ook een andere kant waarbij Spaansgezinde Catalanen bang zijn voor intimidatie, alsof ze verraders zijn.

    opinie
    Sven Tuytens
    Sven Tyutens is correspondent in Spanje voor onder meer VRT NWS.

    Het optreden van de Spaanse politie en Guardia Civil tijdens het Catalaanse onafhankelijkheidsreferendum van voorbije zondag heeft de regering van Mariano Rajoy en het imago van Spanje in het buitenland in een bijzonder negatief daglicht gesteld. Het geweld diende de zaak van de Catalaanse nationalisten.

    Voor de sterk gemediatiseerde stembusslag konden ze zich geen beter scenario bedenken: dat van vredelievende Catalanen van alle leeftijden die naar de stembus gaan en klappen krijgen van Spaanse geïmporteerde robocops.

    Je zou haast gaan twijfelen wie de oproerpolitie op de stemlokalen afstuurde: Rajoy of Puigdemont? 

    Bedrog

    ‘Nationalisme is machtshonger, getemperd door zelfbedrog’, schreef ooit de Britse schrijver George Orwell. Hij wist dat als je een overtuiging lang genoeg blijft herhalen, je wel mensen zal vinden die je uiteindelijk gaan geloven. Hoe komt het toch dat zoveel Catalanen Spanje de rug willen toedraaien?

    In Catalonië wordt het nationalistische verhaal er al meer dan 30 jaar ingeramd. Miljoenen Catalanen zijn het gaan geloven: wij zijn een vredelievend, hardwerkend volk dat door een ander volk onderdrukt wordt.

    Van ‘els castellans’ - Spanjaarden - moet je niet veel positiefs verwachten. Ze zijn een brutaal, lui en achterlijk volk en lopen nog steeds in ganzenpas achter de geest van dictator Franco aan, zo wordt steeds herhaald.  In Catalonië bestaat er nu een hele generatie die op school, jaar na jaar, nationalistische dogma’s te horen kreeg.

    Zoals alle nationalisten dat doen, hoort bij de zelfverheerlijking van eigen volk een vijandbeeld. Spanjaarden zijn de buitenlandse vijand en om het plaatje compleet te maken bestaat er ook een binnenlandse vijand. En dat is nog de ergste.

    Alleen de stemmers tellen

    De verraders in eigen rangen zijn de Catalanen die zich Spanjaard voelen. Volgens opiniepeilingen die net voor het verboden referendum verschenen, maken die een nipte meerderheid uit. Deze Catalanen bleven afgelopen zondag massaal thuis omdat ze niet in de geldigheid van het referendum geloven.

    Maar in de politiek tellen enkel de resultaten van diegenen die gaan stemmen. De stille meerderheid telt niet mee, zelfs niet wanneer een stembusgang ongeldig wordt verklaard.

    Vele Catalaanse unionisten kiezen ervoor hun mening voor zich te houden, uit angst voor hevige tegenreacties. De sociale druk die zij beleven, is niet te onderschatten. Schoolkinderen die hun Spaanse gevoelens in het openbaar uiten, riskeren voor fascisten versleten te worden. En wie dezer dagen in Catalonië een Spaanse vlag uithangt, riskeert problemen met de buren of gewoon gemarginaliseerd te worden. Want wanneer de huifkarren in een cirkel opgesteld staan, moet je natuurlijk niet komen vertellen dat je identiteit uit verschillende kleuren bestaat.

    Catalonië is op dit moment een verdeelde samenleving.

    Eigen volk eerst

    Het Catalaanse nationalisme trekt al jaren van leer tegen de diepgewortelde corruptie en het nepotisme in de rangen van de regerende Partido Popular. "Madrid rooft het geld uit de zakken van de Catalanen".

    Maar Madrid is natuurlijk veel meer dan de corrupte Partido Popular. Niet alleen Catalonië is de dupe van de nefaste politiek van de regering van Rajoy, maar alle Spaanse burgers. Waarom hebben uitgerekend Barcelona en Madrid beiden progressieve burgemeesters die uit de rangen van de indignadobeweging komen?

    En laat ons niet naïef zijn, ook Catalaanse politici raakten betrokken bij corruptieschandalen.

    Nationalistische politici in Catalonië gebruiken al jaren de deelregering om hun separatistisch project te promoten, via het onderwijs en de Catalaanse media. 

    Nationalistische politici in Catalonië gebruiken al jaren de deelregering om hun separatistisch project te promoten, via het onderwijs en de Catalaanse media. Heel die tijd zijn de Spaanse politieke partijen zijn niet in staat geweest om het groeiend Catalaans nationalisme te stoppen. Buiten sommige politici van Podemos heeft geen enkele Spaanse politicus ooit de moeite gedaan om al was het maar enkele woorden Catalaans te leren. Veel Spaanse politici vergeten dat Catalaans, Baskisch en Galicisch officiële talen zijn. 

    De obsessie

    Maar zeggen dat Catalonië door Spanje wordt onderdrukt, is een brug te ver. De regio geniet een vorm van autonomie waar veel andere Europese separatisten jaloers op zijn. Catalanen hebben evenveel democratische rechten en vrijheden als gelijk welke andere burger van de Europese Unie en het is één van de welvarendste regio’s van Spanje.

    Sinds de overgangsperiode van dictatuur naar democratie heeft Catalonië steeds meer bevoegdheden gekregen. In 2007 stelde het Grondwettelijk Hof paal en perk aan de ambities van de Catalaanse nationalisten. De rechters vonden dat Catalonië al meer dat genoeg autonomie had gekregen.

    De economische crisis die in 2008 begon, zorgde voor veel ontevredenheid in heel Spanje. De Catalaanse nationalisten wisten handig gebruik te maken van de sociale onrust. Hun streven naar een onafhankelijke staat, werd een obsessie.

    Snelwet

    Alle middelen waren goed om die onafhankelijkheid te bekomen. En daar hebben we onlangs een sterk staaltje van gezien. Eerst werd de Spaanse grondwet overtreden, daarna de eigen Catalaanse wetten.

    Om het referendum van afgelopen zondag een legaal tintje te geven, moest er eerst snel een Catalaanse referendumwet komen. De onafhankelijkheids­partijen haalden niet eens de vereiste meerderheid van 90 stemmen in eigen parlement. Met amper 72 stemmen kwam de wet er toch.

    Toen minister-president Carles Puigdemont in een interview voor de tv-zender La Sexta gevraagd werd hoe het kwam dat hij de wet doorvoerde zonder de grens van 90 stemmen te halen, antwoordde Puigdemont:

    "Het was de enige manier."

    Het antwoord is bedenkelijk, als men weet dat zelfs de directeur van de Catalaanse televisie verkozen moet worden met ten minste die bij wet vastgestelde meerderheid. Het houden van een referendum is wel iets belangrijker dan de keuze van de directie van een televisiezender.

    Het was een foute zet die de unionisten in het parlement terecht razend heeft gemaakt.

    Paniek in Madrid

    De Spaanse regering is in paniek. Ze beseft nu dat ze veel te laat komt. De Catalaanse kwestie heeft enorme proporties aangenomen. Spanje is in een gevaarlijke fase terechtgekomen. Onze Europese geschiedenis leerde ons reeds tot vervelens toe dat simpele oorlogsretoriek en energiek vlaggengezwaai uiteindelijk altijd in een tranendal eindigen.

    De Catalaanse crisis jaagt een schokgolf door de rest van Spanje, waar het nationalistische gevoel de laatste weken ook in stijgende lijn gaat.

    Is dialoog nog mogelijk? Rajoy wil niet van onafhankelijkheid horen en Puigdemont wil de resultaten van het referendum uitvoeren. Grote delen van de Catalaanse samenleving zijn in hun harten reeds vertrokken en in de haven van Barcelona wachten Spaanse veiligheidsdiensten op hun volgende opdracht.

    Wat er nu gaat gebeuren is moeilijk te voorspellen, maar het is om angstig van te worden.

    --

    VRT Nieuws wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.