Meest recent

    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    Is Trump echt de hero van de Amerikaanse working class? 

    Vandaag is in de Verenigde Staten het maandelijkse banenrapport verschenen. Onze expert Björn Soenens staat even stil bij de beloftes van de Amerikaanse president rond werk. Heeft Trump banen teruggebracht naar de Amerikaanse arbeiders? 

    expert
    Björn Soenens
    Björn Soenens is de Amerikacorrespondent van VRT NWS. Hij woont in Brooklyn, New York City.

    De flamboyante miljardair-president Donald J. Trump zou de grote kampioen worden van de Amerikaanse arbeiders. De Republikeinse Partij zou voortaan ook de partij van de werkman worden. Donald Trump beloofde dat hij de Amerikaanse arbeiders – vele jaren verwaarloosd en in de steek gelaten – zou redden en uit de put trekken. Trump zou banen terugbrengen naar Amerika. America First! Trump zou de lonen omhoog trekken en hij zou de slechte handelsakkoorden met Mexico en China en de EU opzeggen of afzeggen. Wat volgt is een (ontnuchterende) reality check.

    Tot nu toe hebben de initiatieven van de nieuwe president de Amerikaanse arbeiders vooral veel pijn gedaan. Zo heeft hij een pak regels uit de Obamatijd geschrapt: regels die arbeiders bijvoorbeeld bescherming bieden tegen blootstelling aan giftige stoffen op de werkvloer. 

    Trump trok zich al vroeg terug uit TPP, het handelsverdrag met een groot aantal landen rond de Stille Oceaan. Dat verdrag, beweerde de nieuwe president, zou de Amerikaanse arbeiders tot bloedens toe schade toebrengen. TTIP (handelsverdrag tussen VS en Europese Unie) werd dode letter, Nafta ( handelsverdrag tussen VS, Canada en Mexico) wordt herbekeken. Trump gaat tekeer tegen de import van goedkoop staal en aluminium. Hij pocht en snoeft dat een pak steenkoolbedrijven dankzij hem weer open gaan, en dat fabrieken, eveneens dankzij zijn voorzienigheid, massaal veel nieuwe werknemers in dienst nemen. 

    They say low wages are a reality. If we want to compete.

    Bob Dylan, "Workingman's blues"
    Trump bezoekt de Carrier-fabriek in Indiana. Trump bezoekt de Carrier-fabriek in Indiana. Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

    De onverbiddelijke logica van de markt

    Herinnert u zich nog dat Donald Trump in de aircofabriek van Carrier in Indiana persoonlijk de belofte kreeg van het bedrijf dat 1.100 banen niet naar Mexico zouden verhuizen? In ruil voor zo’n 7 miljoen dollar belastingverlaging zouden de banen in Amerika blijven. Applaus voor Trump. Een goed half jaar later is de realiteit helemaal anders: Carrier heeft alsnog 600 ontslagen aangekondigd voor de vestiging in Indiana. De banen zijn, jawel, naar Mexico verscheept. De onverbiddelijke logica van de markt. Banen stromen naar de plek waar het werk goedkoop is.

    Trump gaf al snel groen licht voor de Dakota Access Pijplijn en de Keystone XL-oliepijlijn. Ja, er zullen enkele duizenden jobs in de bouw bijkomen op die sites. De impact voor het milieu, de gezondheid, en de heilige gronden van de Indianen zijn een heel ander verhaal. 

    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    Importheffingen op staal en aluminium kunnen absoluut, zeker, een aantal Amerikaanse banen redden. Net zo goed verdwijnen er ook heel wat banen, als er bijvoorbeeld strafmaatregelen komen van de EU, India of China tegen Amerikaanse exportproducten. Heel wat Amerikaanse bedrijven – reality check! – kunnen gewoon niet zonder goedkoop buitenlands staal. Ik denk aan bedrijven die auto’s maken of elektrische apparaten. Als ze duurder moeten produceren, verzwakt hun concurrentiepositie, en dat kost banen. Zo simpel als in retorische verklaringen is het dus allemaal niet.

    Weet u het nog: de kruistocht van Donald Trump voor de steenkoolindustrie? “I happen to love coal miners”, zei hij. Daarom trok hij zich ook terug uit het klimaatakkoord van Parijs. Hij schrapte de regels over verstrengde CO2-uitstoot voor kolencentrales, en hij liet rivieren en vijvers weer ongestraft vervuilen met steenkoolsmurrie. De meeste economen zijn helder: dat alles zal amper nieuwe banen opleveren in de steenkoolindustrie. Tussen haakjes: de meeste mijnwerkers worden ziek van het werk in de mijn en eindigen vaak hun leven met een stoflong en een zuurstofmasker.

    Archieffoto van de Vereniging voor Mijnwerkers in de Verenigde Staten. Archieffoto van de Vereniging voor Mijnwerkers in de Verenigde Staten.

    Werkgelegenheid in de steenkoolsector piekte in de jaren 20 van de vorige eeuw, met zo’n 800.000 banen. Vandaag? Nog amper 50.000 werkplaatsen. Dat is veel en veel minder dan pakweg in de sector van de zonnepanelen of de windturbinebouw. Mijnbouw heeft eigenlijk bijna geen kompels meer nodig. Zelfrijdende graafmachines van Caterpillar nemen het werk over. Bovendien zijn properder bronnen van energie tegenwoordig goedkoper en efficiënter, zoals aardgas, zon en wind. Trump claimde enige tijd geleden overigens dat de Corsa-koolmijn in Pennsylvania door zijn tussenkomst weer zou opengaan. Reality check: de graafwerken waren al begonnen twee maanden voor hij de verkiezingen won. 

    Now I’m down on my luck and I’m black and blue… I can live on rice and beans…

    Bob Dylan, "Workingman's blues"

    President Trump beweerde eveneens dat de Ford Focus door zijn toedoen niet in Mexico zou worden gebouwd, maar in Amerika. Naar Trumps eigen zeggen zou Ford daarnaast nog meer nieuwe banen creëren in Michigan, om er elektrische en zelfrijdende wagens te assembleren. Autobouwer Ford stuurde zelf een reality check de wereld in: “Niet de president, maar de markt bepaalt wat we doen, waar en hoe.” Even later kondigde Ford aan dat het de Ford Focus voortaan zou gaan bouwen in China. Reality check.

    Rexnord, een Amerikaanse producent van kogellagers, verscheept binnenkort 300 banen van Indianapolis naar Mexico, ondanks furieuze en dreigende tweets van president Donald J. Trump.  Weet u, we moeten een keer ophouden te denken dat een Amerikaanse president ongelimiteerde macht bezit. Een knip van de vinger van Trump, of een boze tweet, volstaan heus niet om de wereld in een andere plooi te leggen. Er is de show voor de schermen, en er is de realiteit achter onze rug.

    Het tempo van nieuwe banencreatie onder Trump is trager dan onder de laatste zes maanden van Obama. 

    Bedrijfsleiders blij

    Trump slaat zich graag op de borst. Trump doet graag stoer over de ongelooflijke banenmachine die zijn presidentschap is. Obama was er niets tegen, beweert hij. Nochtans, het tempo van nieuwe banencreatie onder Trump is trager dan onder de laatste zes maanden van Obama. Bij Trump gemiddeld zo’n 170.000 nieuwe jobs per maand, bij Obama 195.000. Reality check.

    Het moet gezegd: veel bedrijfsleiders zijn heel blij met de komst van Trump. Een pak verstikkende (bureaucratische) regels zijn afgevoerd. Maar dat is niet altijd in het voordeel van de Amerikaanse werkmens. Regels die werknemers beschermen tegen discriminatie op het werk, tegen slechte loonvoorwaarden, tegen onveilige werkomstandigheden. Allemaal afgeschaft. Een Obamaregel om meer mensen de kans te geven om overuren betaald te krijgen, is door de regering-Trump afgevoerd. 

    Ook de regeling waardoor financiële bedrijven op Wall Street moeten handelen in het belang van hun werknemers bij het beheer van hun pensioenfondsen, is afgevoerd. Mijn buurvrouw Lauren is econome en werkt bij de bank Wells Fargo. Ze vertrouwde me toe dat ze een hele slechte ziekteverzekering krijgt van haar rijke werkgever. Alle kosten - tot 5000 - dollar moet ze uit eigen zak betalen. Dat is flink veel remgeld toch? En het bevordert het financiële geluk en de innerlijke rust van mijn buurvrouw en al de rest niet echt. 

    Al die afgeschafte regels bespaart bedrijven heel veel kosten en administratie, voor vele miljarden dollars. En of dat de CEO’s blij maakt met Donald Trump. Vraag is: wat is in deze het belang voor de Amerikaanse working man? 

    Geen zorgen over de toekomst

    Ik leid uit de begrotingsplannen van de regering-Trump af dat het ministerie van Arbeid voortaan een vijfde van zijn middelen en mensen moet inleveren. Geld voor her- en omscholing wordt geschrapt. Sociale dienstverlening en armoedebestrijding moeten fors inleveren. Mr. President, have pity on the working man, zong Randy Newman ooit.

    Donald Trump werd door vriend en vijand geprezen voor een groot infrastructuurplan van 1000 miljard dollar. Er was gejuich in het bedrijfsleven én bij de vakbonden: heel veel mensen zouden een baan krijgen bij het lustig bouwen en renoveren van wegen, bruggen en dammen. Eerlijk: het plan zit in de kast. Niemand die weet of het er ooit nog uit komt. De eerste spadesteek is nog niet in zicht. 

    Trump hoopt nu dat zijn grote belastingplan door het Congres wordt goedgekeurd, een pakket ter waarde van ruim 2000 miljard belastingverminderingen. Het zou de grote banenmachine en forse economische groei op gang moeten brengen die het plan terugbetaalt. Zeker is dat niet, het is zelfs niet zeker dat het plan ooit wet wordt.

    Er is ook nog zoiets als de evolutie van de wereldeconomie. Het vooruitzicht:  automatisering, robotisering, kunstmatige intelligentie, en zelfrijdende vrachtwagens en auto’s zullen het leven van heel veel mensen in de wereld aangenamer maken. Maar: het zal wellicht ook miljoenen bestaande banen doen verdwijnen. De regering-Trump zegt dat ze zich daarover maar weinig zorgen maakt. America will be great again! Intussen moeten we helaas vaststellen dat de Amerikaanse arbeider nog steeds in de kou staat, mogelijk nog wel meer dan voorheen. Denkend aan Nobelprijswinnaar Bob Dylan: “Sing a little bit of these workingman’s blues…”