Granitethighs/Wikimedia

DNA-test bevestigt dat reuzen-wandelende tak van Lord Howe-eiland niet uitgestorven is

De boomkreeft, een grote wandelende tak die vroeger voorkwam op het kleine Lord Howe-eiland en waarvan gedacht werd dat hij uitgestorven was, blijkt wel degelijk nog te leven. DNA-onderzoek heeft nu bevestigd dat exemplaren die op een onherbergzaam eilandje in de buurt gevonden zijn, ondanks verschillen in vorm, wel degelijk dezelfde soort zijn. Dat opent mogelijkheden voor de reïntroductie van de boomkreeft op het Lord Howe-eiland. 

Toen in 1918 het stoomschip Makambo aan de grond liep in de buurt van het kleine Lord Howe-eiland in de Tasmaanse Zee, was dat niet alleen een scheepsramp, maar ook een plaatselijke milieuramp. Aan boord van de Makambo zaten immers zwarte ratten die hun toevlucht zochten op het eiland, waar ze verschillende inheemse soorten uitroeiden. Een van die soorten was een groot, vleugelloos insect dat leek op een tak. 

Die boomkreeft (Dyoccocelus australis), zoals het insect wordt genoemd,  kon wel 15 centimeter lang worden en 25 gram wegen. Heel ongebruikelijk bij insecten was dat de mannetjes en de vrouwtjes boomkreeft een band vormden, ook al konden de vrouwtjes zich ook zonder mannetjes voortplanten. De boomkreeft kwam zo algemeen voor op het Lord Howe-eiland dat de insecten als aas om te vissen werden gebruikt, maar na de komst van de ratten verdwenen ze snel, en na 1920 werden er geen meer gevonden. 

Aangenomen werd dat de boomkreeft uitgestorven was, tot in 1964 een team van bergbeklimmers een dood exemplaar vond op Ball's Pyramid (foto onder), een onherbergzame vulkanische rotspunt, die zo'n 20 kilometer van Lord Howe-eiland uit de zee opstijgt. De volgende jaren vonden klimmers nog enkele dode specimens, maar expedities om levende boomkreeften te vinden, leverden niets op. 

Fanny Schertzer/Wikimedia

Twee Australische biologen gingen er echter van uit dat er genoeg vegetatie op Ball's Pyramid moest zijn om een populatie van de insecten toe te laten, en in 2001 trokken ze er naar toe om dat te onderzoeken. Eerst vonden ze enkel maar krekels, maar bij het afdalen van de rotspunt vonden ze in een barst in de rotswand een struik die op het menu stond van de boomkreeft. Ze besloten na zonsondergang terug te komen, aangezien de boomkreeften 's nachts actief zijn. Gewapend met  zaklampen onderzochten ze in het donker de struik en de ondergrond, en ze vonden inderdaad een kleine populatie van 24 boomkreeften, wat de boomkreeft meteen de titel opleverde van "meest bedreigde insect ter wereld". 

In 2003 haalde een onderzoeksteam van de Dienst Nationale Parken en Wilde Dieren  van de Australische deelstaat New South Wales  twee paartjes weg van Ball's Pyramid om er mee te kweken. Een paartje werd naar een privé-kweker in Sydeney gestuurd, en het andere naar de zoo van Melbourne. Na enkele moeilijkheden in het begin, lukte het in Melbourne om de insecten in gevangenschap te kweken. Intussen heeft men in Melbourne duizenden volwassen exemplaren gekweekt, en ook nog tienduizenden eieren. Een aantal eieren zijn ook naar zoo's in Engeland, de VS en Canada gestuurd, om daar aparte populaties te kweken. 

Het doel van het kweekprogramma is de boomkreeft opnieuw en in groten getale uit te zetten op het Lord Howe-eiland. Een voorwaarde daarvoor is wel dat het programma om de zwarte rat op het eiland uit te roeien, succesvol is. Intussen is er al wel een kleine populatie uitgezet in een speciaal afgeschermd gebied op het eiland. 

Peter Halasz (Pengo)/Wikimedia

Wel dezelfde soort

Omdat er morfologische verschillen - verschillen in vorm - zijn tussen de exemplaren van de boomkreeft van Ball's Pyramid en de dode specimens in musea, was het niet zeker dat het wel degelijk om dezelfde soort ging.  Uit een DNA-analyse van de twee populaties is nu echter gebleken dat de boomkreeften van Ball's Pyramid wel degelijk identiek zijn aan die van het Lord Howe-eiland. 

"We hebben gevonden wat iedereen hoopte dat we zouden vinden, namelijk dat dit inderdaad dezelfde soort is, ondanks een aantal substantiële morfologische verschillen", zei evolutionair bioloog Alexander Mikheyev van de Okinawa Institute of Science and Technology Graduate University in Japan. Mikheyev had de leiding over de studie naar het DNA van de boomkreeften.  

"De boomkreeften van Lord Howe-eiland zijn symbolen geworden van de kwetsbaarheid van de ecosystemen op eilanden", zo zei hij. "Maar in tegenstelling met de meeste verhalen in verband met uitsterven, geeft dit verhaal ons een tweede kans."

"Ik stel me zo voor dat binnen een tiental jaar, mensen misschien naar het Lord Howe-eiland zullen reizen, en er nachtelijke wandelingen zullen maken, in de hoop een glimp op te vangen van het insect", voegde Mikheyev er aan toe. En misschien zijn ze binnen 20 jaar opnieuw alomtegenwoordig."

De studie naar het DNA van de boomkreeften is gepubliceerd in "Current Biology".

Mikheyev et al in Current Biology

Verschillen tussen de exemplaren van Lord Howe-eiland zelf in musea en exemplaren van op Ball's Pyramid.

Het Lord Howe-eiland ligt tussen de oostkust van Australië en Nieuw-Zeeland, in de Tasmaanse Zee. 

NASA

Een satellietfoto van Lord Howe-eiland.