Meest recent

    Vlaamse wetenschappers ontrafelen ontstaan van melanoom, een agressieve huidkanker

    Wetenschappers van het Centrum voor Kankerbiologie van VIB-KU Leuven hebben de oorsprong van melanoom, de meest dodelijke vorm van huidkanker, achterhaald op cellulair niveau. Verrassend genoeg ontdekte het team dat de tumoren ontstaan uit huidcellen die pigment produceren, de melanocyten. Ze stelden vast dat naarmate de ziekte zich voort ontwikkelt, deze cellen geherprogrammeerd worden tot kankercellen. De ontdekking is cruciaal om kankerletsels te begrijpen en op te sporen, en biedt op termijn mogelijkheden voor de ontwikkeling van preventieve behandelingen.  

    Hoewel de agressieve huidkanker melanoom helaas vaak voorkomt en meer dan eens fataal eindigt, was de precieze oorsprong ervan tot vandaag onduidelijk. Professor Jean-Christophe Marine en zijn team hebben nu ontdekt hoe melanocyten aan de basis van de ziekte liggen.

    Aan de hand van een speciaal ontwikkeld muismodel dat de beginstadia van de menselijke aandoening nabootst, onderzochten de wetenschappers de evolutie van individuele cellen. Het team kon de cellen in detail opvolgen terwijl ze hun evolutie doormaakten van gezonde cellen via de vroegste stadia van kwaadaardige cellen tot volledig getransformeerde kankercellen.  

    Blausen.com staff 2014/Wikimedia

    Een doorsnede van de huid (links) met een uitvergroting van de bovenste huidlaag, de epidermis of opperhuid (rechts) met onderaan in het midden een melanocyt, en onderaan een melanocyt met de typische armvormige structuren, dendrieten genaamd.

    Gepigmenteerde huidcellen zijn de boosdoeners

    De melanocyten, die in een gezond lichaam zorgen voor het pigment melanine in de bovenste huidlaag, dragen bij tot de ontwikkeling van melanoom. Hoewel deze cellen normaal niet kunnen delen, beginnen ze dat onverwacht wel te doen als ze een bepaalde mutatie dragen. Zo kunnen ze zich in een mum van tijd bovenop de bovenste huidlaag verspreiden. In eerste instantie vormen zich dan goedaardige letsels, maar naarmate de ziekte vordert, dringen de gemuteerde cellen dieper in de huid binnen. Op dat moment verliezen de gemuteerde melanocyten hun typische eigenschappen en veranderen ze in kankercellen.

    “Ons werk bewijst dat melanocyten geherprogrammeerd kunnen worden tot slechte, zich snel vermenigvuldigende kankercellen. Die evolutie vindt verrassend genoeg niet plaats bij andere typen van huidcellen. Dat bevestigt de specifieke rol van melanocyten in de ontwikkeling van melanoom. Dat de oorsprong van melanoom net onder het huidoppervlak ligt, versterkt ook het belang van campagnes tegen het gebruik van zonnebanken en overmatig zonnen", zegt professor Jean-Christophe Marine in een persbericht.

    Onder invloed van het ultraviolette licht in zonlicht en het licht van zonnebanken, maken de melanocyten immers melanine aan, waardoor de huid donkerder wordt, maar het ultraviolette licht kan ook schade aan het DNA aanrichten. En daardoor kunnen mutaties ontstaan.  

    AP2005

    Kostbare tijd winnen

    Door de oorsprong van melanoom bloot te leggen, zullen artsen op termijn kanker in een vroeg stadium kunnen detecteren en het gedrag van de tumoren beter kunnen voorspellen. Zo kan men kostbare tijd winnen.  

    En dat is goed nieuws voor de patiënt: als de ziekte kan vastgesteld worden in haar allervroegste fase, waarbij het melanoom zich nog maar enkel in de bovenste lagen van de huid bevindt, biedt een eenvoudige chirurgische ingreep heel hoge kansen op genezing.  

    Het onderzoek naar het ontstaan van melanoom is gepubliceerd in het vakblad Cell Stem Cell.

    Het litteken van een operatief verwijderd oppervlakkig melanoom bij een jonge vrouw.

    Vragen

    Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar de eventuele ontwikkeling daarvan neemt nog jaren in beslag. Dit kan veel vragen oproepen, en iedereen met vragen over dit en ander medisch gericht onderzoek terecht kan daarmee terecht op: patienteninfo@vib.be.