Meest recent

    AFP or licensors

    Het perfecte stormseizoen: 10 orkanen in 10 weken tijd doordat alles tegenzit

    Nu de tropische storm Ophelia is opgewaardeerd tot een orkaan van categorie 1, zijn er in het Atlantische Oceaan­gebied 10 tropische stormen op rij uitgegroeid tot een orkaan. Dat is geleden van 1893. Het is ook nog maar de vierde keer dat het gebeurt, zo schrijft The New York Times. Alles zat dit jaar dan ook tegen: zowat alle omstandigheden die het ontstaan van krachtige orkanen bevorderen, kwamen dit jaar samen voor.

    Franklin. Gert. Harvey. Irma. Jose. Katia. Lee. Maria. Nate. Ophelia. Het lijstje van orkanen in de laatste 10 weken oogt indrukwekkend. Enkele van hen domineerden ook het nieuws. Ophelia, de laatste in de rij, is op weg naar Europa. Maar wij hoeven ons geen zorgen te maken. Integendeel, Ophelia brengt voor ons warme lucht mee, waardoor we kunnen genieten van een kleine nazomer.

    Maar in de VS en op de Caraïben bracht dit orkaanseizoen heel wat leed en verwoesting. Harvey leidde tot zware overstromingen in Texas, Irma beukte in op Florida, en Puerto Rico probeert langzaam te herstellen van orkaan Maria. Twee orkanen, Irma en Maria, bereikten categorie 5, het hoogste niveau. Harvey en Jose waren op hun sterkste niveau orkanen van categorie 4.

    Daarnaast waren er dit seizoen ook nog 5 tropische stormen die  wel een naam kregen maar geen orkaan werden. En het is nog niet afgelopen, er is nog meer dan een maand te gaan voor het orkaanseizoen officieel afloopt.

    De orkanen Katia (links), Irma (midden) en Jose (rechts) op 7 september boven de Atlantische Oceaan.  

    Vijf keer zoveel orkaandagen

    10 orkanen op rij is erg uitzonderlijk. De laatste keer dat het gebeurde, was in 1893, zo zegt weerkundige Bob Benson aan The New York Times. Daarvoor was het nog maar drie keer gebeurd. Sinds de start van de metingen in 1851 is het nog  nooit gebeurd dat er 11 orkanen op rij waren. Dat zou dus een primeur zijn.

    Een ander opvallend cijfer: dit orkaanseizoen zijn er al 18,75 orkaandagen geweest, dagen waarop een orkaan van categorie 3 of hoger actief was. Dat zijn er bijna 5 keer zoveel als in het gemiddelde orkaanseizoen.

    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    Schade door orkaan Maria in de hoofdstad van Puerto Rico, San Juan.

    Alles zit tegen

    Het uitzonderlijke orkaanseizoen blijkt het resultaat van een samenloop van omstandigheden, van het feit dat het dit jaar een "perfect orkaanseizoen" is, waarin alle factoren die het ontstaan van krachtige orkanen bevorderen, samen voorkomen.

    Een eerste factor werkt meer op lange termijn. Het verband tussen de opwarming van de aarde en het intenser worden van orkanen is niet echt bewezen, maar volgens wetenschappers kunnen krachtiger orkanen wel degelijk gelinkt zijn aan de opwarming van de aarde, omdat die leidt tot warmer oceaanwater. Orkanen halen hun energie uit de warmte van het water, en hoe warmer het water, hoe meer energie.  Naast die langetermijntrend van de opwarming van de aarde en dus ook het water, bestaan er ook nog jaarlijkse variaties in de temperatuur van het oceaanwater, en dit jaar is het water helaas warmer dan gemiddeld.

    Die jaarlijkse variatie komt bovenop de langetermijntrend van warmer water, en dat heeft geleid tot het ontstaan van monsterstormen als orkaan Irma, die windsnelheden tot 300 kilometer per uur haalde, iets wat slechts vijf orkanen ooit bereikt hebben. Irma hield die snelheden bovendien vol gedurende 37 uur, een record.  

    Ook speelt mee dat orkanen enkel kunnen ontstaan als het water warmer is dan 26 graden. Door het opwarmende zeewater komen dergelijke temperaturen nu meer dagen per jaar voor, en zijn ook de gebieden groter waar het water warmer is dan 26 graden, en waar dus orkanen kunnen ontstaan.   

    Dat orkanen een groter gebied hebben waar ze kunnen ontstaan, komt dit jaar ook door het feit dat een hogedrukgebied dat elk jaar in het orkaanseizoen voorkomt in de Atlantische Oceaan, dit jaar meer naar het noorden ligt dan normaal. Daardoor worden de tropen als het ware uitgebreid naar het noorden, en krijgen de tropische weersystemen dus een grotere speelruimte waarin ze kunnen uitgroeien tot een orkaan.

    Een derde factor is dat er dit jaar uitzonderlijk weinig windschering is  - het plots veranderen van windsnelheid of windrichting en het voorkomen van felle valwinden .  Die windschering kan tropische weersystemen die zich dreigen te ontwikkelen tot orkanen uit balans brengen, verzwakken of zelfs uit elkaar rukken. Dit jaar is dat dus waarschijnlijk minder gebeurd, met als resultaat meer tropische weersystemen die zich wel konden ontwikkelen tot volwaardige tropische stormen of orkanen.  Daarbij komt dan nog dat de overheersende stromingen dit jaar meer de neiging hadden om de stormen naar het land te sturen in plaats van hen naar de open zee te dwingen. Dat heeft uiteraard geen invloed op het aantal orkanen, maar wel op de schade die ze hebben kunnen aanrichten.

    Een vierde factor is misschien wel onverwacht: in delen van Afrika heeft het dit  jaar uitzonderlijk veel geregend, wat maakt dat er minder stof in de lucht zit boven de Atlantische Oceaan. Hoe het juist zit, is nog niet bekend, maar er is een duidelijk verband vastgesteld tussen het aantal zandstormen in Afrika, die stofwolken verspreiden boven de Atlantische Oceaan, en het aantal orkanen. Hoe meer zandstormen en stofwolken boven de oceaan, hoe minder orkanen er ontstaan. Een factor die mogelijk meespeelt, is dat de stofwolken uit Afrika meestal in droge, warmere lucht zitten, wat ongunstig is voor de vorming van orkanen. Maar dit jaar waren er door de overvloedige regen erg weinig zandstormen, en daardoor ook minder stof in de lucht boven de Atlantische Oceaan.  

    Kort samengevat is dus zowat elke factor die gunstig is voor orkanen, dit seizoen aanwezig geweest. Dat betekent evenwel niet dat ook de volgende orkaanseizoenen even verwoestend zullen zijn, zo zei Joel Meyers, de directeur van AccuWeather. "Het feit dat we dit jaar statistieken zagen waarin alles samenviel", zo zei hij, "zegt niets over volgend jaar, of de volgende vijf of tien jaar."