Meest recent

    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    "Trump wil Iran-deal opblazen, maar gaat voorbij aan de gevolgen van zijn beslissing"

    De Amerikaanse president Donald Trump heeft zwaar uitgehaald naar het nucleaire akkoord met Iran. Maar waarom doet hij dat nu? En wat als de deal strandt?

    expert
    Björn Soenens
    Amerikacorrespondent van VRT NWS. Hij woont in Brooklyn, New York City. | Voor meer van Björn Soenens, klik hier.

    Wat is er al dan niet opgeblazen?

    "Eigenlijk is er niets opgeblazen. Bij het afsluiten van het nucleaire akkoord met Iran is in het Congres afgesproken dat de Amerikaanse president elke 90 dagen het akkoord moet herbevestigen. Om de 3 maanden moet Trump ja of nee zeggen: houdt Iran zich aan de voorwaarden?

    Tot nu is dat het geval, en Trump haat het dat hij ja moet zeggen, hij wil af van het akkoord. Nu heeft hij dus niet herbevestigd. In de praktijk betekent dat niet het akkoord nu wordt opgeblazen, al gaan we wel richting opblazen."

    Waarom doet Trump dit?

    "Iran houdt zich tot nu toe aan alle voorwaarden van het akkoord, met andere woorden, het ontwikkelt geen kernwapens. De Amerikaanse minister van Defensie, de stafchef van het leger, beaamt dat ook. Eigenlijk kan Trump dus niet "tegen" zijn.  

    Maar, zo zegt de president, de geest van het akkoord wordt niet nageleefd. Het ergert hem mateloos dat Iran, omdat het de voorwaarden naleeft, financiële middelen krijgt. Eigen middelen, die jarenlang bevroren waren door de sancties die de internationale gemeenschap opgelegd had.

    Volgens Trump gebruikt Iran dat geld om het Midden-Oosten te destabiliseren: het financiert Hezbollah in Libanon, de Houti-rebellen in Jemen, Hamas op de Gazastrook, president Assad in Syrië. En het ontwikkelt een eigen raket. Met het vrijgekomen geld gebeuren dus kwade dingen, zegt Trump, en daar wil hij een eind aan maken.

    Trump noemde de deal tijdens zijn verkiezingscampagne een paar keer "de slechtste deal die de VS ooit heeft gesloten". Iran is voor Trump een schurkenstaat en hij wil er niet mee in een deal zitten. Hij wil het akkoord opzeggen, maar dat kan hij juridisch niet."

    Wat nu?

    "Trump schuift -net zoals bij andere politieke hangijzers- de hete aardappel door naar het Congres. De Congresleden hebben 60 dagen om te bepalen of er nieuwe sancties moeten komen tegen Iran. Dat ligt zeer gevoelig: er zijn 60 stemmen nodig in de Senaat, maar de Republikeinen hebben daar die meerderheid niet, ze zijn met 52. De Democraten hebben al gezegd dat het akkoord wat hen betreft ok is en dus niet veranderd hoeft te worden.

    Het zou wel kunnen dat Bob Corker, de Republikeinse voorzitter van de Senaatscommissie van Buitenlandse Zaken, een compromis moet uitwerken, om een signaal te geven aan Iran. Dat er bijvoorbeeld nieuwe sancties komen als het land zich verder begeeft op het pad van raketontwikkeling. Maar in se kunnen zij aan de bestaande Iran-deal niks doen.

    Trump dreigt dan wel: als jullie niet binnen de 60 dagen met nieuwe sancties komen, zou het wel eens kunnen dat ik uit de Iran-deal stap."

    Wat als de deal strandt?

    "Als het zover komt dat Trump echt uit het Iran-akkoord stapt, geeft de VS het signaal aan toekomstige kernmachten dat zij geen rekening hoeven te houden met de VS. De ene president kan iets ondertekenen en de volgende president kan beslissen om er geen rekening mee te houden. De geloofwaardigheid van de Verenigde Staten wordt hier sterk ondermijnd, ze isoleren zichzelf.

    Op deze manier wordt ook het gematigde regime in Iran verzwakt. Het zou de religizeuze hardliners weer sterker kunnen maken, je zou wel eens nét het tegenovergestelde effect kunnen bereiken van wat de deal beoogde, namelijk de ontwikkeling van een kernwapen tegenhouden.

    "Als het Westen dit soort overeenkomsten opzegt, dan hebben wij weer vrij spel om een kernwapen te ontwikkelen", kunnen de hardliners redeneren. Trump gaat voorbij aan de gevolgen van deze beslissing."