Meest recent

    Ruling by deleting

    Wat een week in Washington. In één en dezelfde week besliste president Trump om de deal met Iran op de helling te zetten, om Obamacare doelgericht te ondermijnen, om de Unesco te verlaten en om het Clean Power Plan af te schaffen. De gewezen topdiplomaat Richard Haass noemt het de 'withdrawal doctrine'. Je kan het ook 'ruling by deleting' noemen.

    analyse
    Bert De Vroey
    Bert De Vroey is buitenlandredacteur bij VRT NWS.

    Het was uiteraard niet voor het eerst dat Trump zijn rode pen boven haalde om plannen en wetten van Obama te schrappen. Onlangs nog had hij al DACA de rug toegekeerd  - het gedoogbeleid voor jonge illegaal gemigreerde latino's. En in de eerste week van zijn presidentschap zegde hij de Amerikaanse deelname op aan het Trans-Pacific Partnership.

    De wijze waarop hij een kruis maakt over plannen en beleidskeuzes van zijn
    voorganger(s) verschilt. Bij DACA, de Iran-deal en zelfs de stopzetting van de subsidies voor Obamacare komt de bal in het kamp te liggen van het Congres. In theorie kan dat Congres beslissen om alles bij het oude te laten of om het bestaande beleid met nieuwe wetten te onderbouwen of omkaderen. Het is ook best mogelijk dat de volksvertegenwoordigers niet bij machte zijn om veel te veranderen, bij gebrek aan eensgezindheid en een meerderheid. Maar zelfs als het Congres de wensen van de president zou negeren en Obama's beleid in eer herstelt of onaangetast laat, dan nog creëert het Witte Huis geweldig veel onzekerheid. Trump doorbreekt de status quo, en zet daardoor tal van beleidslijnen en afspraken op de helling. Alleen daardoor al heeft hij invloed en maakt hij een verschil.    

    Self fulfilling prophecies

    De Iran-deal laat bij Iran, maar ook bij andere landen in de wereld, de indruk na dat de VS geen betrouwbare partner meer zijn. "103 pagina's vol technische details", benadrukte Federica Mogherini, de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor het buitenlands beleid. Daar was twaalf jaar lang over onderhandeld, moeizaam en geduldig, met de altijd delicate steun van grootmachten als China en Rusland. Als de Amerikaanse president dat zorgvuldig uitgewerkte akkoord eenzijdig van tafel wil vegen, dan ondergraaft dat de reputatie van de VS als een loyale partner in de internationale relaties.  

    Mogelijk zal het Congres niet meer doen dan de voorwaardelijkheid van het akkoord aanscherpen, door bijkomende voorwaarden of beoordelingscriteria op te leggen aan Iran. Maar het kan ook besluiten om meteen nieuwe sancties af te kondigen of om het handelsembargo dat vroeger bestond geleidelijk weer in te stellen. Hoe dan ook wordt het akkoord op die manier door de VS eenzijdig opengebroken. De Iraanse president Rouhani  - die nochtans niet bekend staat als een hardliner - maakte al duidelijk dat Iran daar nu al aanstoot aan neemt. "We zullen het akkoord honoreren zolang het onze belangen dient", zei hij. "Maar als de andere partijen hun verplichtingen niet nakomen, zullen we reageren."

    Dat is precies waar veel analysten voor vreesden. Iran zou opnieuw de aandrang kunnen voelen om zich in te dekken tegen de Amerikaanse bedreiging  - juist door weer actiever in te zetten op de ontwikkeling van kernwapens. In die redenering wordt Trump's waarschuwing  - dat Iran niet te vertrouwen valt -   een self fulfilling prophecy.

    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    Ongezonde onzekerheid

    Bij Obamacare is de beslissing van de president evenmin onschuldig of onschadelijk. Het is aan het Congres om te beslissen of er nog geld wordt vrijgemaakt voor subsidies aan Obama's Affordable Care Act-systeem. Met die subsidies wou de federale overheid de basisprincipes overeind houden: betaalbare polissen, ook voor zieke en armere Amerikanen, met een omschreven minimumpakket aan verplicht te coveren gezondheidszorgen. Zelfs al handhaaft het Congres die overheidstoelagen, dan nog dreigt er intussen geweldig veel onzekerheid op de verzekeringsmarkt. Bovendien kunnen miljoenen Amerikanen een goede en goedkope polis verliezen, omdat (kleinere) werkgevers meer vrijheid krijgen om die minimale bepalingen van Obamacare te omzeilen.

    Je delete donc je suis

    In bijna alle delete-besluiten ging Trump in tegen het advies van meerdere partijgenoten, ministers en adviseurs. Zelfs zijn eigen minister van Defensie James Mattis verklaarde openlijk in het Congres dat het beter zou zijn als de VS het akkoord met Iran bleven honorereren. Waarom drukt de president zijn eigen keuzes dan toch mordicus door?

    Voor heel wat waarnemers (in de VS en daarbuiten) wil president Trump zich alleen maar manifesteren en bewijzen als president. "Ik delete, dus ik ben." Sommigen zien dat als een vorm van rancune en zelfs kwaadaardigheid ("spite" in het Engels). Maar dat is een psychologiserende interpretatie, en misschien toch wat te simpel.

    Trump houdt zich aan zijn beloften

    Want het valt niet te ontkennen dat veel van Trump's beslissingen ook duidelijk en ondubbelzinnig vervat zaten in zijn campagneprogramma. Strengere immigratieregels, minder handelsakkoorden en een streep door Obamacare: dat alles had hij beloofd. Trump houdt zich aan zijn beloften.

    Alleen is de president er tot dusver nog nauwelijks in geslaagd om dat wat hij afschaft ook te vervangen of verbeteren. Zijn belofte voor een repeal and replace van Obamacare is tot vier keer toe gestrand in het Congres. Zijn heronderhandeling van NAFTA heeft nog geen resultaten opgeleverd. Zijn vraag aan de bondgenoten om de deal met Iran te herzien viel op een koude steen. Geconfronteerd met tegenkanting of met de complexiteit van dossiers en politiek overleg, rest de president weinig anders dan afbreken en afschaffen zonder kant-en-klare alternatieven. Het Congres biedt hem in sommige gevallen een welgekomen vangnet.

    Het is een vlucht vooruit, en niet zonder risico's. Het is een hoogst ongewone aanpak voor een Amerikaans president  - van rechtse of eerder linkse signatuur.  Maar op korte termijn kan het Trump's populariteit schragen bij zijn eigen achterban. De president maakt een verschil: met hem is het niet meer wat het was. Wat het dan wèl worden zal, is nog hoogst onzeker en soms ronduit onrustwekkend. Maar door te deleten drukt Trump zijn stempel op het land en geeft hij betekenis aan zijn presidentschap.