Meest recent

    Populisme in West-Europa

    In “De afspraak” liet Cas Mudde, politicoloog aan de University of Georgia en een wereldautoriteit op het vlak van populisme zijn licht schijnen op de opkomst van het populisme in Europa. Niet alles wat we vandaag op schrijven als populisme is ook echt populisme.

    Het populistisch denken kenmerkt zich doordat het volk zich af zet tegen de corrupte elite. Kenmerkend daarvoor is dat populisten ook denken dat iedereen dezelfde waarden en normen heeft. Maar dat is niet altijd zo.

    Populisme is niet uitsluitend voor de rechterkant van het politieke spectrum, het bestaat ook aan de linkerzijde. Denk dan maar aan Hugo Chavez in Venezuela of Podemos in Spanje. Maar als je kijkt naar 2017, dan spreken we bijna uitsluitend over rechts populisme of zelfs radicaal rechts populisme.

    Sinds midden de 19de eeuw

    Het populisme gaat terug tot midden van de 19de eeuw. Zowel in Rusland als in Amerika zag je, onafhankelijk van elkaar, agrarische populisten opkomen. Ze geloofden dat de onafhankelijke boer het echte volk was.

    Populisme in de kern is altijd negatief omdat ze een gevaar vormt voor de liberale democratie. Maar populistische figuren en partijen kunnen wel een positieve bijdrage leveren aan die liberale democratie. Zij stellen namelijk de juiste vragen, maar geven de verkeerde antwoorden. Ze zorgen er voor de thema’s die door te traditionele partijen niet bespreekbaar zijn, wel op de agenda komen.

    Sinds de vluchtelingencrisis merk je dat in Europa wel elk land een populistische partij heeft. Maar de verschillen zijn groot. In sommige
    landen halen ze 40% van de stemmen in andere 3%.

    Rechts populisme in West-Europa

    De Oostenrijkse kandidaat Sebastian Kurz van de ÖVP is geen populist voor Mudde. Hij voerde eerder een anti-establishment campagne zoals Macron in Frankijk, om zich als buitenstaander te profileren. Kurz zijn
    campagne was meer zoals die van Mark Rutte in Nederland, gericht op xenofobisch nationalisme. Hij bestempelt de migranten en vluchtelingen als een probleem.

    Hij maakt een onderscheid tussen eigen volk en mensen van buitenaf. En dat is niet geen populisme. Populisme is kritiek van het eigen volk op de elite. En die elite maakt onderdeel uit van het eigen volk.

    Zeggen dat het populisme in Oostenrijk nu is doorgebroken, is kort door de bocht vindt Mudde. De FPÖ heeft niet haar hoogste score ooit gehaald, terwijl Marine LePen wel haar hoogste score ooit behaald heeft tijdens de laatste verkiezingen. Voor het FPÖ zat het er altijd al aan te komen. Een jaar geleden was iedereen er van overtuigd dat de nieuwe regering geleid ging worden door FPÖ, ze haalde toen 35% in de peilingen. Wat wel veranderd is, is dat de ÖVP als een coalitiepartner wordt beschouwd.

    Wat betekent dat voor de andere populistische partijen in Europa? Wel dat verschilt erg van land tot land. Het Front National in Frankrijk, de PVV in Nederland en het Vlaams Belang worden nog altijd volledig uitgesloten. Maar in Denemarken heb je de Deense Volkspartij die momenteel aan het praten is met de sociaaldemocraten over een mogelijk coalitie. Het is zeer divers.