Meest recent

    Represented by ZUMA Press, Inc.

    Honden hebben gelaats­uitdrukkingen die ze gebruiken voor mensen

    Elke hondeneigenaar kent vast wel de uitdrukking "puppy-oogjes". Je kijkt naar je hond, en die trekt zijn ogen open, en de ogen worden groter en groter... Het is verleidelijk om dat te interpreteren als een smeekbede van de hond voor een snoepje, of een restje van de maaltijd. Een kleine studie heeft nu echter aanwijzingen gevonden dat dit niet het geval is, en dat honden gelaatsuitdrukkingen produceren om te communiceren met mensen. En mogelijk enkel om contact met ons te hebben, en niet zo zeer om ons te manipuleren, tot het geven van een koekje bijvoorbeeld. 

    De honden in de studie vertoonden tweemaal meer gelaatsuitdrukkingen - waarvan puppy-oogjes een van de meest voorkomende was -, als de onderzoekster met haar gezicht naar hen gekeerd was, dan wanneer ze van hen afgekeerd stond. Maar het leek niet uit te maken of ze ook voedsel vasthield of niet. Eerdere studies hadden al uitgewezen dat het zien van voedsel opwindender is voor honden dan sociaal contact met iemand die stil blijft, en dus moet iets anders dan de emotionele toestand van de honden verantwoordelijk zijn voor het effect. 

    "Honden maken hun ogen aantrekkelijker voor ons als we aan het kijken zijn, niet wanneer we enkel in de buurt zijn of als antwoord op voedsel", zei Brian Hare aan "Nature". "Dit is fantastisch werk." Hare is een cognitieve hersenspecialist en de mededirecteur van het Duke Canine Cognition Center aan de Duke University in Noord Carolina, en hij heeft niet deelgenomen aan de studie. 

    De studie is de laatste in een groeiende reeks studies die aantonen hoe gevoelig honden zijn voor menselijke aandacht. Ze levert ook het eerste bewijs bij een niet-aapachtige dat gelaatsuitdrukkingen actief gebruikt kunnen worden om te communiceren, zei psychologe Juliane Kaminski van het Dog Recognition Centre aan de University of Portsmouth in Groot-Brittannië, die het onderzoek geleid heeft, aan "Nature".

    Tot nu toe gingen onderzoekers ervan uit dat dergelijke gelaatsuitdrukkingen een onbewuste, onvrijwillige weerspiegeling waren van de emotionele gesteldheid van het dier, in plaats van een manier om te communiceren. "Gelaatsuitdrukkingen worden vaak gezien als iets dat sterk gedreven wordt door emoties en dat vastligt, en dat het dier dus niet kan veranderen naargelang van de omstandigheden", zei Bridget Waller aan "The Guardian". Waller is professor evolutionaire psychologie aan de University of Portsmouth, en een van de auteurs van de studie.  

    Deze pup toont de typische "puppy-oogjes", en ook zijn tong. Deze pup toont de typische "puppy-oogjes", en ook zijn tong. PA Wire/PA Images

    DogFACS

    Kaminski en haar collega's bestudeerden 24 honden van verschillende rassen, waaronder ook 10 bastaardjes, en van verschillende leeftijden, van 1 tot 12 jaar. Elke hond werd met een lijn vastgemaakt in een rustige kamer, en er werd een videocamera op zijn snuit gericht. Een onderzoekster, aan wie de hond eerder al was voorgesteld, stond op een meter van de hond. 

    De onderzoekster nam tijdens elke sessie vier houdingen aan: met haar gezicht naar de hond terwijl ze voedsel toonde in haar handen, en zonder dat ze voedsel toonde, en wegkijkend van de hond terwijl ze voedsel toonde, en zonder dat ze voedsel toonde. De onderzoekster trachtte haar blik gericht te houden op een plaats op de muur, en reageerde niet op het gedrag van de hond. Al de honden ondergingen twee van dergelijke sessies, op twee verschillende dagen. 

    De gelaatsuitdrukkingen van de honden werden geanalyseerd door Bridget Waller van het Dog Cognition Centre, die daarvoor een systeem gebruikte dat ze mee gecreëerd had, DogFACS. Dat systeem is gebaseerd op het Facial Action Coding System voor mensen, dat merkbare veranderingen identificeert in het gelaat, die geassocieerd worden met bewegingen van de onderliggende spieren. 

    Represented by ZUMA Press, Inc.

    Droevig

    Uit de resultaten bleek dus dat de honden veel meer gelaatsuitdrukkingen vertoonden als de onderzoekster naar hen gekeerd stond dan wanneer ze zich afgewend had. De honden hadden vooral veel meer de neiging om hun tong te tonen, en grote puppy-oogjes te trekken. 

    Maar de aanwezigheid van voedsel had geen invloed op de uitdrukkingen van de dieren. Dat doet veronderstellen dat de gelaatsuitdrukkingen van de honden niet enkel een gevolg waren van opwinding, en het trekt in twijfel dat honden hun gelaatsuitdrukkingen gebruiken om hun baasjes om hun "poot" te winden, zei Waller in "The Guardian". "We wilden zien of honden de meeste gelaatsuitdrukkingen zouden vertonen als ze zowel het gezicht als het voedsel zouden zien, omdat dat ons zou kunnen vertellen dat ze opzettelijk de mensen trachten te manipuleren om het voedsel te krijgen, maar dat zagen we niet."

    Het team merkt wel op dat hun werk geen uitsluitsel geeft over de vraag of honden eenvoudigweg leren gezichten te trekken als mensen aandacht aan hen besteden, of dat het de uitdrukking is van een diepere relatie. Wel noemden ze het opmerkelijk dat de honden de neiging hadden hun ogen groter te laten lijken, iets waarvan bekend is dat mensen het aantrekkelijk vinden en schattig. "Het zegt ons dat hun gelaatsuitdrukkingen waarschijnlijk een antwoord inhouden op mensen, en niet enkel op andere honden", zei Waller. "Dat vertelt ons iets over hoe domesticatie honden gevormd heeft, en dat het hen veranderd heeft, zodanig dat ze meer communicatief zijn met mensen." 

    Bij mensen wijst de uitdrukking met de grote ogen waarbij het wit onderaan zichtbaar wordt, op droefheid, maar er zijn geen aanwijzingen dat dit ook bij honden het geval is, zei Waller in "Nature". Kaminski wijst er dan weer op dat men niet mag besluiten dat honden die uitdrukking gebruiken om een bepaalde boodschap uit te drukken. "Het feit dat ze het voedsel zien, en een mens die aandacht aan hen besteedt, maakt niet dat de honden er superschattig willen uitzien."

    Het zou interessant zijn om vast te stellen of honden hun uitdrukkingen afstemmen op de identiteit van de persoon die hen aandacht geeft, zei Gregory Berns, een neuroloog aan de Emory University in Atlanta, die eerder al hersenscans gebruikt heeft om het gedrag van honden te onderzoeken. "Mijn indruk is dat honden vaak proberen te communiceren met ons mensen, maar dat wij niet erg goed zijn in het herkennen van de aanwijzingen."  

    De studie van Kaminski, Waller en hun collega's is verschenen in "Scientific Reports".