Meest recent

    AFP or licensors

    Wie wint of verliest in Spanje? Puigdemont of Rajoy?

    Correspondent Sven Tuytens hoort bij veel Spanjaarden en Catalanen grote verwondering over het opbod tussen de Spaanse premier Mariano Rajoy en de Catalaanse minister-president Carles Puigdemont. Wie heeft de beste troeven in deze zenuwenoorlog?

    opinie
    Sven Tuytens
    Sven Tuytens woont en leeft in Spanje. Hij is correspondent voor onder meer VRTNWS.be.

    De Spaanse premier Mariano Rajoy vraagt en dreigt: “Gaan jullie de onafhankelijkheid afkondigen? Zo ja, zet ik grondwetsartikel 155 in gang.” Met dat artikel kan Madrid de autonomie van Catalonië opheffen, na goedkeuring van de Senaat.

    De Catalaanse minister-president Carles Puigdemont zegt en dreigt: “Indien jullie 155 toepassen, roepen wij de onafhankelijkheid uit.”

    Represented by ZUMA Press, Inc.

    Het tragische kat- en muisspel tussen beide regeringsleiders begint veel Spanjaarden op de zenuwen te werken, zo horen we in veel gesprekken. Vooral nu de confrontatie heel dichtbij lijkt: zaterdag zal de Spaanse regering in een bijzondere zitting bijeenkomen om het ondertussen bekende grondwetsartikel in gang te zetten. 

    De situatie is explosief. Volgende week kan er een patstelling zijn: Spanje  trekt de autonomie van Catalonië in en tegelijk roept Catalonië de onafhankelijkheid uit.

    Dialoog of repressie

    In een brief aan Rajoy, dreigde Puigdemont dat het Catalaanse parlement een stemming zal houden over onafhankelijkheid van Spanje, indien de Spaanse regering de “dialoog blijft in de weg staan en haar repressie verderzet”.

    Puigdemont weigert dus te specifiëren of hij de onafhankelijkheid heeft uitgeroepen, zoals de Spaanse regering hem in een ultimatum had gevraagd. Puigdemont wil de spanning opdrijven. Repressieve maatregelen van Madrid maken het voor hem gemakkelijker om te doen waar hij al altijd zin in had: de onafhankelijkheid van Catalonië uitroepen.

    AFP or licensors

    Artikel 155

    Het kabinet van premier Rajoy heeft inmiddels gereageerd dat ze Puigdemonts antwoord niet bevredigend acht. Zaterdag zal de ministerraad in buitengewone zitting bijeen komen om “maatregelen” goed te keuren. Over welke maatregelen het zal gaan, is niet duidelijk. Het zal de eerste keer zijn sinds de inwerkingtreding van de grondwet in 1978 dat het intussen beruchte artikel 155 formeel wordt geactiveerd.

    Als premier Rajoy de raad van de Catalaanse liberale partij Ciudadanos - die tegen de afscheiding is - volgt, dan komen er heel snel vervroegde verkiezingen in Catalonië. Kopman Albert Rivera hoopt dat zijn partij de stem van de Catalaanse unionisten wordt. Via verkiezingen hoopt hij aan te tonen dat een meerderheid van de Catalanen een onafhankelijk Catalonië niet ziet zitten.

    Beide kampen zeggen: "Het kan niet anders"

    Met de massa’s Catalaanse en Spaanse vlaggen die in het land aan de gevels hangen lijkt het alsof beide zich klaarmaken voor een finale: een definitieve confrontatie. De Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging sluit zich op in haar overtuiging en de Spaanse regering kan of wil de Catalaanse nationalisten geen uitweg bieden.

    Voor de Catalaanse nationalisten is het een kwestie van dialoog tegenover repressie geworden, terwijl de Spaanse regering geen stappen wil zetten die buiten de grenzen van de wet liggen.

    Tjeerd Royaards/CM/HH

    In deze kwestie is door de Catalaanse nationalisten niet alleen de Spaanse grondwet met de voeten getreden, ook de eigen wetgeving, het Catalaanse Estatut,  werd soepel geïnterpreteerd. Zelfs het reglement van het Catalaanse parlement moest er voor critici aan geloven. Het antwoord van minister-president Carles Puigdemont was: "Omdat het niet anders kon”.

    Speciale maatregelen zoals het inroepen van artikel 155 kunnen nu leiden tot ontsporingen en vervaging van democratisch basisrecht. En als dat gebeurt zal premier Mariano Rajoy zich ook verontschuldigen door te zeggen: “Omdat het niet anders kon”.

    Met de aanhouding van de leiders van twee bewegingen die pleiten voor Catalaanse onafhankelijkheid heeft het Spaanse hooggerechtshof twee Catalaanse martelaren gemaakt. 

    Met de aanhouding van de leiders van twee bewegingen die pleiten voor Catalaanse onafhankelijkheid heeft het Spaanse hooggerechtshof twee Catalaanse martelaren gemaakt.

    Jordi Sanchez van de Asamblea Nacional Catalana (Catalaanse Nationale Assemblee) en Jordi Cuixart van Òmnium Cultural worden door de Catalaanse nationalisten als de eerste politieke gevangenen in deze kwestie beschouwd. Beiden worden verdacht van ordeverstoring vanwege hun rol in protesten in Barcelona in september.

    Zelfs al gaat de Spaanse regering proberen om artikel 155 niet in haar volle kracht toe te passen, toch zal dit leiden tot een frontale botsing tussen Spanje en Catalonië.

    Een nieuwe weg wordt ingeslagen, waarvan niemand weet waar die heen loopt. Het is een vrees die bij vele Spanjaarden leeft: de breuk met Catalonië, het afscheid van Spanje van de "helft" van de Catalanen en een tragische,  historische mislukking.

    Zal er alleen gepraat worden wanneer de situatie nog extremer wordt? En waarover moet er dan gepraat worden? De Catalaanse nationalisten willen enkel onderhandelen over de onafhankelijkheid van Catalonië, terwijl de Spaanse regering alleen kan praten over hoe de regio beter in Spanje geïntegreerd kan worden.

    Een lange interventie in de Catalaanse autonomie, verschillende Catalaanse politici achter de tralies en een mogelijk verbod op politieke formaties die de onafhankelijkheid nastreven zoals dat vroeger reeds in Spaans Baskenland gebeurde met Izquierda Abertzale, gaan voor nog meer spanning zorgen.

    Uiteindelijk verliezen alle Spanjaarden, hoor ik.

    De Spaanse regering zal er uiteindelijk wellicht in slagen om het onafhankelijkheidsfront te overwinnen want zij kan rekenen op een hele waaier mogelijkheden. Ook de economische onzekerheid en het feit dat ondertussen al bijna 800 bedrijven Catalonië verlieten, zal in het voordeel van de Spaanse regering spelen.

    Maar uiteindelijk verliezen alle Spanjaarden, hoor ik. Want wie gaat erin slagen om de Spanjaarden opnieuw te laten samenleven? Wie kan verhinderen dat de kloof tussen Spanjaarden en Catalanen en Catalanen onderling, nog dieper wordt? Want wat de uitslag ook zal zijn, afscheiding of niet, ze zullen opnieuw met elkaar moeten samenwerken.

    ---

    VRT Nieuws wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.