Meest recent

    De rol van ex-rijkswachters in de Bende: de vragen blijven dezelfde

    Exact twintig jaar geleden, op 22 oktober 1997, schreven de Leuvense hoogleraren Cyrille Fijnaut en Raf Verstraeten een lijvig rapport over "het strafrechtelijk onderzoek inzake de 'Bende van Nijvel'". Wat leert ons dat onderzoek naar het bende-onderzoek en vooral de rol daarin van (ex-)rijkswachters?    

    analyse
    Dirk Leestmans
    De auteur is journalist bij de themacel Justitie

    Twee parlementaire onderzoekscommissies onderzochten het onderzoek naar de "Bende van Nijvel", maar vooral het werk van de tweede commissie (1996) reveleerde enkele belangrijke inzichten. Dat heeft ook te maken met het feit dat er in dat jaar een wetswijziging kwam waardoor parlementaire onderzoekscommissies voortaan ook inzage konden krijgen in lopende gerechtelijke onderzoeken.

    Dat maakte dat het rapport van deze commissie gebaseerd was op dat onderzoek, maar ook op tal van interne documenten van het Openbaar Ministerie, de politie en de inlichtingendiensten.  Twee experten van die commissie, de Leuvense hoogleraren Cyrille Fijnaut en Raf Verstraeten, trokken zich terug in een voor de gelegenheid omgebouwd studeerkamertje in de gevangenis van Leuven Centraal (kwestie van in een veilige omgeving te kunnen werken) om de duizenden documenten te doorploegen. 

    Strookten de pijnpunten met de realiteit?

    De experten wilden o.a. nagaan of de pijnpunten ook effectief strookten met de realiteit. Eén van die pijnpunten was het verband tussen de bende en extreemrechts (en in het bijzonder een aantal (ex-)rijkswachters). Velen meenden dat dat verband al die jaren onvoldoende onderzocht was geweest. Maar de experts nuanceren dat. Zij vonden op basis van de inventarissen van de dossiers dat dat spoor minstens kwantitatief wel voldoende aan bod kwam. En dat is zeker het geval in de dossiers die door het parket van Dendermonde en Charleroi werden onderzocht. 

    Daarin wordt de rol belicht van dubieuze figuren als Lekeu (een ex-rijkswachter die werkte bij de drugssectie van de Brusselse BOB maar ook bij de groep Diane), groep G (een groep extreemrechtse rijkswachters gerekruteerd door het Front de la Jeunesse), Bouhouche (een ex-rijkswachter, beticht van de spectaculaire wapendiefstal bij de groep Diane in de rijkswachtkazerne van Etterbeek) en Beijer (een ex-rijkswachter die samenwerkte met Bouhouche en ook beticht werd van de wapendiefstal bij de groep Diane). 

    Ook onderzoeksrechter Schlicker startte begin 1986 een omvangrijk onderzoek naar de eventuele betrokkenheid van ex-leden van de groep Diane. Helaas vinden de experten verder geen spoor van dit onderzoek.  

    De toenmalige rijkswachtcommandant Bernaert bezorgde in die periode een syntheserapport aan de procureur-generaal van Brussel over de wapendiefstal bij de groep Diane en het verband met de bende van Nijvel. Maar opnieuw helaas, meer informatie over dit rapport vinden de experts niet. 

    Rol van extreemrechts?

    De experten komen tot de conclusie dat extreemrechts wel degelijk voorwerp van onderzoek is geweest in het bende-onderzoek. Maar de weerslag daarvan is niet altijd terug te vinden in processen-verbaal in het strafdossier.  

    Vooral de onderzoekers in Dendermonde zochten verder op dit extreemrechtse spoor (in het bijzonder de rol van Lekeu en de Groep G). Ook de onderzoekers in Charleroi spitten dit spoor verder uit. Maar, zo schrijven de experten: "De eerlijkheid gebiedt wel om hierbij aan te duiden dat dit met grote problemen gepaard is gegaan. Enerzijds bestond er gedurende een bepaalde tijd duidelijk grote verdeeldheid over de relevantie van bepaalde onderzoeken in extreemrechtse richting. Anderzijds liepen ook de onderzoeken van Charleroi net als die van Dendermonde, lange jaren stuk op het grote gebrek aan bereidheid tot nauwe samenwerking van de kant van Nijvel."

    Er werden verschillende pogingen gedaan om dat te verhelpen. "En vermits deze pogingen om verbeteringen in de situatie te brengen niet direct het verhoopte resultaat hadden, liep zeker het onderzoek in de richting van bepaalde (ex-)rijkswachters grote vertraging op."

    Zijn de wilde cowboyverhalen de wereld uit geholpen?

    De experten wilden met hun onderzoek o.a. een aantal wilde cowboyverhalen over de bende de wereld uit helpen. Zij tonen overtuigend aan dat een aantal pistes wel degelijk zijn onderzocht, o.a. de piste naar extreemrechts en de rol van enkele (ex-) rijkswachters. Maar tegelijk stellen ze zich, in 1997, ook vragen over de diepgang van sommige onderzoeken. 

    Anno 2017, nog ’s twintig jaar later, stellen sommigen zich die vraag nog steeds.