Video player inladen...

Het abc van de Bende van Nijvel

De Bende van Nijvel gaat weer vlot over de tongen. Al meer dan 30 jaar houden de overvallen het land in de ban. Maar waar gaat het nu weer allemaal over? Wij zetten de belangrijkste feiten, namen en theorieën voor u op een rijtje in dit - beknopte - abc van de Bende van Nijvel.

A | Aalst

Op 9 november 1985 vond de laatste, maar ook bloedigste overval van de Bende van Nijvel plaats. De Bende overviel de Delhaize van Aalst, in Oost-Vlaanderen. Acht mensen kwamen daarbij om het leven, waaronder ook twee kinderen. David Van Steen overleefde de schietpartij, maar zijn ouders en zus kwamen toen om het leven. David was op dat moment negen jaar oud. Na de overval in Aalst werd het volledig stil rond de Bende en het mysterie leeft tot op de dag van vandaag verder. 

B | Bouhouche & Beijer

Madani Bouhouche en Robert Beijer waren allebei rijkswachter in België. Beiden verlieten in 1983 de rijkswacht en samen richtten ze een privé­detectivebureau op. Een jaar later stapte Bouhouche uit het detectivebureau en startte hij een wapenwinkel.

Zowel Bouhouche als Beijer werden in 1995 veroordeeld voor verschillende misdaden, waaronder twee moorden. De twee werden verschillende keren in verband gebracht met de Bende van Nijvel, maar hebben dat altijd ten stelligste ontkend. Bouhouche stierf in 2005, Beijer leeft nog.

C | Christian De Valkeneer

Christian De Valkeneer is procureur-generaal in Luik. Sinds 2013 is hij het hoofd van het onderzoek tegen de Bende van Nijvel. 

D | Groep Diane

De Groep Diane was het elitekorps van de rijkswacht, die destijds nog bestond naast de politie. De Groep Diane werd opgericht in 1972 als voorloper van de speciale eenheden van de politie. De naam "Diane" is een verwijzing naar de Griekse godin van de jacht. De groep moest een antwoord bieden op een reeks bloedige terreuraanslagen in Europa. Bij de hervorming van de rijkswacht in 1992 was de naam "Diane" voorgoed verleden tijd: van toen werd er gesproken over het Speciaal Interventie-Eskadron. 

Maar tot op de dag van vandaag laat de Groep Diane haar sporen na. "De POSA-pelotons van de groep Diane - ook bekend als interventie- en observatieteams - bestaan nu nog. De namen zijn door de hervorming gewijzigd, maar de eliteteams van de politie zijn er sinds Diane altijd al geweest", vertelde Willy Bruggeman, een gepensioneerde rijkswachtkolonel en voorzitter van de federale politieraad. Tegenwoordig heten die teams DSU: Directie Special Units.

E | Extreemrechts

Onderzoekers zijn nagegaan of er een verband was tussen de bende en extreemrechts, en in het bijzonder de rol van een aantal (ex-)rijkswachters, zoals Bouhouche en Beijer. Maar ook de rol van Martial Lekeu, een ex-rijkswachter die bij de drugssectie van de Brusselse BOB én bij de Groep Diane zat, en de rol van groep G werd nagegaan, een groep extreemrechtse rijkswachters die gerekruteerd werden door het Front de la Jeunesse. Ook een andere extreemrechtse groep, Westland New Post, kwam daarbij in het vizier. Maar de verdenkingen zijn nooit bewezen.

F | Freddy Troch

Toen de Bende van Nijvel een overval had gepleegd op de supermarkt van Delhaize in Aalst in 1985, werd opnieuw een onderzoek opgestart in Dendermonde. In Charleroi liep op dat ogenblik al een onderzoek naar andere misdrijven van de bende. Freddy Troch was op dat moment onderzoeks­rechter in Dendermonde en hij werd aangesteld als verantwoordelijke voor het dossier. Maar enkele jaren later moest Troch het dossier over de Bende overhevelen naar Charleroi. Volgens de parlementaire onderzoekscommissie was een van de pijnpunten van het hele onderzoek dat de verschillende parketten naast elkaar werkten en weigerden samen te werken.

G | Gladio

Gladio is een geheim netwerk dat in de jaren vijftig opgericht is in het westen van Europa. Op dat moment is het Koude Oorlog en de bedoeling is dat Gladio een verweermiddel is tegen een mogelijk bezetting door troepen uit de Sovjetunie. Het bestaat zowel uit burgers als militairen. De Belgische tak is opgericht door de militaire inlichtingendienst en de staatsveiligheid. 

In 1990 zeggen zowel eerste minister Wilfried Martens (CD&V) als minister van Landsverdediging Guy Coëme (PS) dat het bestaan van het Gladio-netwerk nooit officieel is meegedeeld aan hen. Hierna wordt beslist om Gladio op te doeken. Men komt echter nooit te weten wie er deel van uitmaakte. Er wordt ook geen relatie ontdekt tussen Gladio en terroristische activiteiten of extreemrechts. Men weet dus niet of er een verband is tussen leden van Gladio en de Bende, wat wel gesuggereerd werd. 

H | Patrick Haemers

Patrick Haemers - beter bekend als de grote blonde - en zijn bende zaaiden in de jaren tachtig terreur door bloedige overvallen op geldtransporten. Zijn lengte, het feit dat hij met wapens overweg kon en gezien zou zijn door getuigen in Aalst, maakten van hem ook een hoofdverdachte in het dossier van de Bende. Maar ook dat is nooit zwart op wit bewezen.

I | Inside job

De theorie die nog steeds het meeste aanhang vindt, is dat het een inside job was. 

J | Jef Vermassen

Jef Vermassen is de advocaat van een van de slachtoffers van de Bende van Nijvel, met name David Van de Steen. Volgens Vermassen kent het gerecht de namen van nog zeker twee leden van de Bende van Nijvel. 

K | Killer

De "Killer" is een van de figuren van de Bende van Nijvel. Hij kreeg deze bijnaam omdat hij het meeste aantal slachtoffers gedood zou hebben. Hij wordt gezien als de leider, gijzelnemer en doder van de Bende. Er zouden meerdere robotfoto's van de "Killer" circuleren - of toch alleszins tekeningen die er heel hard op lijken.

L | Luc Van den Bossche

Luc Van den Bossche (SP.A) dient op 2 februari 1988 een wetsvoorstel in om een onderzoekscommissie naar de Bende van Nijvel op te richten. In maart neemt de Kamercommissie dit voorstel aan en in mei komt de onderzoeks­commissie voor het eerst samen. Ze zal 187 vergaderingen houden en 118 getuigen verhoren. In het eindrapport staat dat er "duistere machten" aanwezig waren in de onderzoeken naar de Bende.

Midden jaren negentig wordt er een tweede parlementaire onderzoeks­commissie opgericht. Ze wilde een aantal wilde cowboyverhalen uit de wereld helpen. De experten konden aantonen dat een aantal pistes wel degelijk onderzocht werden, maar tegelijk stelden ze zich bij hun eind­conclusie in 1997 ook vragen bij de diepgang van sommige onderzoeken.

M | Mythes

Tot op de dag van vandaag is de Bende van Nijvel gehuld in een waas van mysterie en mist. Dat was meteen de aanleiding tot een hele resem mythes: van groot banditisme tot de staatsveiligheid die de overvallen gepleegd zou hebben om het land te ontwrichten: ze passeerden de afgelopen decennia allemaal de revue. Er wordt ook nog altijd beweerd dat het fijne van de Bende van Nijvel nooit geweten mag en zal worden: dat het een doofpotoperatie is.

N | Nijvel

Waarom de Bende van Nijvel? De Bende kreeg haar naam na de inbraak in een Colruyt in Nijvel op 17 september 1983. Daarbij worden twee getuigen neergeschoten, een rijkswachter wordt gedood. Aan deze overval ontleent de Bende van Nijvel haar naam. Een weetje? Als er in het Frans over de Bende van Nijvel gesproken wordt, heeft men het over "Les tueurs du Brabant Wallon".

Het dossier naar de Bende van Nijvel werd onder meer behandeld in Nijvel, maar werd daar vervolgens weggenomen. In 1987 werd beslist om het volledige dossier over te brengen naar een nieuwe onderzoeksrechter in Charleroi. 

O | Overledenen

Over alle jaren heen vielen er bij alle feiten die de Bende pleegde in totaal 28 doden. Onder de slachtoffers waren ook kinderen. Bij de laatste overval in Aalst vielen drie doden uit eenzelfde gezin. Enkel hun zoon van negen, David Van de Steen, overleefde de schietpartij. 

P | Practical Shooting

Practical shooting is een vorm van schietsport. In de jaren zeventig en tachtig waren de practical shooting clubs een verdacht trefpunt tussen aanhangers van extreemrechts, militairen en (ex-)rijkswachters. De leden van de Bende van Nijvel gebruiken soms schiettechnieken die aan practical shooting doen denken. In 2000 werd beslist dat er geen schietoefeningen meer mogen gehouden worden waarbij menselijke silhouetten als doel worden gebruikt of waarbij gewelddadige scenario’s worden toegepast. 

R | Reus

De "Reus" is een bijnaam van een van de leden van de Bende van Nijvel. Hij kwam vorig jaar volop in het nieuws toen bekend raakte dat een ex-rijkswachter aan zijn broer op zijn sterfbed zou hebben dat hij iets te maken had met de Bende. Volgens die broer zou de man wel eens "De Reus" kunnen zijn, maar intussen lijkt dat spoor weer dood te bloeden. Het is overigens niet duidelijk of er één of meerdere reuzen betrokken waren bij de Bende van Nijvel.

S | Supermarkten

De Bende van Nijvel had het vooral gemunt op de verschillende warenhuis­ketens. Zo onder meer de Delhaizes in Overijse, Eigenbrakel of Aalst. Maar er waren ook overvallen in winkels van Colruyt, onder meer in Halle en Nijvel. De rode lijn in het hele dossier? De buit was laag, de menselijke tol buitensporig hoog. De Bende wordt in verband gebracht met een vijftiental feiten.

T | Twee golven

Er is sprake van twee golven van misdrijven die de Bende van Nijvel pleegde. De eerste golf was van 1982 tot 1983. De feiten liepen toen sterk uiteen: roofovervallen, autokapingen, inbraken... De tweede golf vond plaats in het najaar van 1985 - met de overvallen in Eigenbrakel, Overijse en Aalst. Het was vooral in die laatste golf dat het geweld zwaar oplaaide. (Bekijk hier de tijdslijn van de Bende.) Een van de hypotheses van de speurders is dat er meerdere bendes waren - en dat we dus eigenlijk zouden moeten spreken van "de Bendes van Nijvel" in plaats van "de Bende van Nijvel".

V | Verjaring

Om tegen te gaan dat het dossier rond de Bende van Nijvel zou verjaren – en dat de bendeleden niet meer vervolgd zouden kunnen worden – is beslist om de verjaringstermijn op te trekken van 30 naar 40 jaar. Dat betekent dat de feiten in 2025 verjaard zullen zijn, als er geen nieuwe beslissing wordt genomen. Politie en parket hebben dus nog enkele jaren de tijd om de leden op te sporen en te vervolgen. 

W | Wapens

Wapens staan centraal in het hele dossier van de Bende van Nijvel. Zo kunnen verschillende misdaden die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben, toch met elkaar gelinkt worden.

Belangrijk daarbij is de vondst van een zak wapens in het kanaal Brussel-Charleroi, vlak bij het Hellend Vlak van Ronquières. In 1986 vinden duikers daar verschillende vuurwapens, stukken van wapens en kogelvrije vesten. Een getuige zegt dat hij een dag na de overval op de Delhaize in Aalst daar mensen iets in het water heeft zien gooien. Dankzij de vondst kunnen speurders verschillende feiten met elkaar in verband brengen. 

Jaren later, in 2012, blijkt dat die wapens onmogelijk in 1985 in het water gegooid kunnen zijn. Dat moet veel later gebeurd zijn, kort voor de vondst. Volgens onderzoeksrechter Martine Michel heeft iemand de speurders op een dwaalspoor willen brengen. Wil dat zeggen dat sommige misdaden van de Bende dan toch niets met elkaar te maken hebben, en dat iemand moedwillig de link tussen die misdaden heeft proberen te leggen, om het allemaal nog wat moeilijker te maken? Tot op vandaag blijft die vraag onbeantwoord.

Z | Zwaar banditisme

Tot op de dag van vandaag blijft een van de pistes ook "zwaar banditisme". Een naam die in die context niet kan ontbreken, is Philippe "Johnny" De Staercke - leider van de zogenaamde bende van Baasrode. Hij was vooral betrokken in drugszaken, overvallen, diefstallen... Harde bewijzen waren er nooit, maar hij blijft een hoofdverdachte in het dossier, er waren gelijkenissen tussen de aanpak van de Bende van Baasrode en de Bende van Nijvel. Bovendien werd De Staercke gezien in de Delhaize van Aalst, op de dag dat de Bende daar toesloeg. Uiteindelijk werd hij buiten vervolging gesteld voor deelname aan de Bende van Nijvel.

Meest gelezen