Louis Tobback over "de Reus” bij de rijkswacht: “Ik ben daar eerder verontwaardigd over dan verwonderd”

Oud-minister van Binnenlandse Zaken Louis Tobback is niet verwonderd dat "de Reus” van de Bende van Nijvel uit de voormalige rijkswacht komt. Er hing daar toen “een sfeer van complotten met extreemrechtse avonturiers”, zegt Tobback. Die verhalen over de Bende waren voor Tobback de hoofdreden om een einde te maken aan de militaire structuur van de Rijkswacht. 

In 1988 werd de Vlaamse socialist Louis Tobback minister van Binnenlandse Zaken in de laatste rooms-rode regering van Wilfried Martens. Hij kreeg het rapport van de Bendecommissie geleid door de CVP’er Bourgeois op zijn bureau. De toen nog zelfstandige en op militaire leest geschoeide rijkswacht profileerde zich als het elitekorps van de politie.

Maar het kampte ook met een slechte reputatie: door gestolen wapens bij de antiterreureenheid Diane, door extreemrechtse rijkswachters zoals Bouhouche en Beyer en door allerlei complottheorieën die de Rijkswacht in verband brachten met de Bende van Nijvel. De aanslagen moesten volgens die theorieën spanningen in de maatschappij creëren die een extreemrechtse staatsgreep mogelijk moesten maken.

Voor Tobback was de demilitarisering van de rijkswacht een methode om schoon schip te maken bij het korps.

Er hing daar een sfeertje van "er worden daar complotten gesmeed, er worden wapens gestolen"

De rijkswacht zat in de jaren tachtig nog bij het ministerie van Defensie en had een sterke hiërarchische militaire structuur. Het korps had de reputatie "een staat in de staat" te zijn. In de politiek gingen dan ook stemmen op om er een burgerkorps van te maken en onder Louis Tobback kwam de rijkwacht onder het ministerie van Binnenlandse Zaken terecht. De geruchten over een link met de Bende waren een motivatie voor de demilitarisering zegt Tobback:  “De Bende van Nijvel was zeker één van de motieven die gespeeld hebben bij de overtuiging dat er gedemilitariseerd moest worden.”

“Laten we zeggen dat het geurtje dat begin jaren tachtig rond de antiterreurgroep van de Rijkswacht, Diane, en allerlei complottheorieën rond de rijkswacht en de Staatsveiligheid hingen, dat dat een van de belangrijkste motieven was. Op het ogenblik dat ik er gekomen ben, hing dat sfeertje van “er worden daar complotten gesmeed, er worden wapens gestolen” er nog altijd. Dus dat moest stoppen. Waarbij moet gezegd dat de generaals Berghmans en na hem De Ridder daar heel veel inspanningen hadden gedaan om dat soort avonturiers uit de rijkswacht te krijgen, maar zij hebben die erfenis gevonden die dodelijk was voor de reputatie van het korps.”

"Hoe ver dat nu gaat en hoe hoog dat dat zat, laat justitie nu eindelijk te goei zijn werk doen"

Tobback ziet bij die onthulling over "de Reus” bij de rijkswacht een verband met die duistere sfeer bij het korps in de jaren tachtig: “In de media was de algemene sfeer dat er toch heel veel in dit koninkrijk bereid waren – ook in de politiek – om te geloven dat daar dingen waren die niet klopten, nu schijnt dat nog bevestigd te worden. Hoe ver dat nu gaat en hoe hoog dat dat zat, laat nu eindelijk justitie een keer te goei haar werk doen."

"Dus daar heb ik ook vragen bij en voor de hele waarheid zal het wel te laat zijn zeker, maar dat ze toch de belangrijkste waarheden aan het licht brengen.  Dat die “Reus” van de Bende bij de rijkswacht zat, Ik ben daar eerder verontwaardigd over dan verwonderd. Je wordt natuurlijk cynisch met de tijd maar als ik nu de tekening van hem zie, men moest onder die robotfoto alleen maar zijn naam schrijven, dan wist men wie het was.”

“Ik had vermoedens, maar in een rechtstaat moet je ook als minister bewijzen hebben”

Of hij er als minister van Binnenlandse Zaken al aan dacht dat de rijkswacht achter de Bende van Nijvel kon zitten? “Dat de rijkswacht daar ooit had achter kunnen zitten, net als de staatsveiligheid of sommige privémilities – laten we ook niet vergeten dat men ook naar Gladio (n.v.d.r. een anticommunistisch netwerk) op zoek is geweest –  ik had vermoedens van wat zou kunnen geweest  zijn, maar ja in een rechtstaat is het niet gebruikelijk van dingen te bevestigen als minister wanneer ze niet bewezen zijn hè. Wat er gebeurd was begin jaren tachtig, daar zou ik mijn hand niet voor in het vuur gestoken hebben.”

Tobback zegt ook dat de demilitarisering van de Rijkswacht diende om tot een ééngemaakte politie te komen met de gemeentepolitie en gerechtelijke politie: “Voor de integratie van de verschillende politiediensten heeft dit landje moeten wachten tot de ontsnapping van Dutroux. Dus de blunders bij het onderzoek naar Dutroux waren niet voldoende om dat gedaan te krijgen.  De ontsnapping van Dutroux was zo’n klap dat men niet meer anders kon dan de politie te integreren.” 

Meest gelezen