Videospeler inladen...

Biograaf Mandla Langa: "Zonder Mandela was Zuid-Afrika een woestenij geweest"

"De presidentiële jaren", de langverwachte opvolger van Nelson Mandela's autobiografie "De lange weg naar de vrijheid" ligt sinds kort in de boekhandel. Mandela begon in zijn laatste periode als president aan het boek te schrijven, maar kon het niet afwerken. Schrijver Mandla Langa deed dat in zijn plaats. Hij kreeg de opdracht om "de 70.000 woorden van Mandela te doen zingen". In het tweede deel van het boek staat de president Mandela centraal, de politicus die een burgeroorlog in Zuid-Afrika wist te vermijden.

Mandla Langa is een gerenommeerd schrijver van fictie, maar aan non-fictie had hij zich nog niet gewaagd toen hij de opdracht kreeg om het manuscript van Nelson Mandela, de eerste zwarte president van Zuid-Afrika, af te werken. "Een eer", vond hij, "maar tegelijk heel intimiderend, want Nelson Mandela is natuurlijk een van de meest herkenbare en geliefde iconen ter wereld."

"De 70.000 woorden van Mandela doen zingen", dat was de opdracht die hij kreeg van zijn uitgever en de Nelson Mandela Foundation, vertelt Mandla Langa in "De Afspraak". Een advies dat hem geholpen heeft, want "ik ben geen muzikant, maar ik weet wat van zingen". "Mandela had het lied geschreven. Ik moest de melodie schrijven, en er zoveel mogelijk instrumenten en stemmen aan toevoegen, zodat zijn eigen stem kon worden verrijkt."

"Vergiffenisjunkie"

Langa kende Mandela persoonlijk. Hij was vertegenwoordiger van diens partij ANC in Londen toen Mandela vrijkwam."Hij was heel intimiderend, waardig en statig, maar tegelijk had hij iets heel menselijks over zich". In het eerste deel van de autobiografie, "De lange weg naar de vrijheid" dat in 2013 verscheen, komen vooral Mandela's jaren in gevangenschap aan bod. De opvolger "De  presidentiële jaren" beschrijven zijn periode als eerste zwarte president van Zuid-Afrika.  

De politicus Mandela raakt de laatste tijd wat in de vergetelheid, maar komt in dit deel van het boek sterk op de voorgrond. Het doet Tom Lanoye plezier, die ook aan tafel zat in "De afspraak". "Mij stoort het dat het iconische beeld -een lieve, Walt Disney-achtige figuur met grijs haar- steeds meer de  echte Nelson Mandela verstikt, en de ongelooflijke politicus die hij was", vindt Tom Lanoye. "Het échte monument was de politicus Mandela."

Langa wijst erop dat Mandela uiterst voorbereid aan het presidentschap begon. "In de laatste jaren van zijn gevangenschap bestudeerde hij heel intens hoe het zou kunnen zijn wanneer Zuid-Afrika democratie zou krijgen. Daarom schreef hij belangrijke leiders aan, zoals Nehru, Gandhi, die zulke vreselijke overgangsperiodes hadden doorgemaakt. Hij wilde in het hoofd kruipen van zijn toekomstige gesprekspartners. Dat alles paste hij toe toen hij vrijkwam. En die dingen zijn vergeten, vooral door de revisionisten die hem willen afschilderen als een "vergiffenisjunkie".

Mandela was politicus die burgeroorlog wist te vermijden

Zoeken naar vreedzaam oplossingen was hetgeen Mandela altijd bleef vooropstellen. Maar hij wist ook het moment te kiezen, zegt Langa. Veelbetekend was zijn reactie op de politieke moord op Chris Hani, de charismatische en zeer populaire leider van de communistische partij. Mandela heeft op dat moment een burgeroorlog vermeden, zegt Langa.

Als Mandela die speech niet had gegeven, had de geschiedenis van Zuid-Afrika er heel anders uitgezien

"Hij wist dat het land in vlammen kon opgaan, dat het op de rand van een burgeroorlog stond. Hij heeft dan op televisie een zeer verzoenende  speech gegeven, die de toestand kalmeerde en iedereen het gevoel gaf dat hij de man van het moment was. Als hij dat niet had gedaan, had de geschiedenis van Zuid-Afrika er heel anders kunnen uitzien."

"Mandela was er heel goed in om een crisis om te bouwen in een kans", zegt Langa. Hij plukte het moment, ook toen". Terwijl verkiezingen meermaals waren uitgesteld, zag Mandela de moord op Chris Hani als een mijlpaal. "Een jaar later hadden we verkiezingen."  

Hoewel Mandela, zeker ook in het Westen, bijna mythische proporties heeft aangenomen, is in Zuid-Afrika ook een beweging ontstaan die zijn rol bekritiseert, en "Mandela ziet als een zondebok voor wat verkeerd loopt in Zuid-Afrika", zoals Tom Lanoye het omschrijft. Maar Langa is ervan overtuigd dat die kritiek van voorbijgaande aard is.

"De structuren die Mandela in Zuid-Afrika heeft opgebouwd zijn zo sterk dat ze deze storm zullen doorstaan. Zuid-Afrika beweegt zich altijd op de rand van de catastrofe, maar doordat we een leider als Mandela hebben gehad, die toonde hoe de toekomst er kan uitzien, zullen we die demonisering opzij zetten. We weten dat er zonder Mandela geen Zuid-Afrika zou zijn. Zonder Mandela was het een woestenij geweest."

Meest gelezen