Video player inladen...

Het creatieve lab van Malin-Sarah Gozin: tabula rasa in het hoofd

Wist je dat je creatief kunt zijn volgens het drieslagstelsel? Een deel van je tijd braak liggen, dat helpt om nadien een rijkere oogst binnen te halen. Deze wijsheid uit de middeleeuwen sprokkelde het creatieve lab bij Malin-Sarah Gozin (42). Zij is de vrouw achter de VTM-series Clan en Connie en Clyde. En zopas schreef ze samen met Veerle Baetens en Christophe Dirickx de nieuwe Eén-reeks Tabula Rasa. Een inkijk in  het mysterieuze universum van een gedreven TV-maker. (en wie niet lezen wil, die kan kijken, hierboven, of luisteren, hieronder)

Malin-Sarah, het creatieve lab gaat een dag in je leven aflopen, beginnend bij de ochtend. Wanneer sta je op?

Alles hangt ervan af waar ik zit in mijn creatief proces. Het ontwikkelen van een reeks, de reeks schrijven, is volledig anders dan de reeks opnemen en monteren. Als je op set staat, dat zijn heel vroege uren, dan leef je een beetje volgens de call-sheet. Maar tijdens de creatie en het schrijfproces, ja, ik ben niet echt een ochtendmens. Ik begin rond negen uur, en dan probeer ik min of meer kantooruren aan te houden. Dan hangt het er ook nog van af, zit ik in het begin van het schrijfproces, of schurk ik tegen de deadline aan? Dan kan dat al gauw oplopen tot tien uur per dag. Helemaal in het begin van je creatieproces kun je dat niet zo goed timen, dan komt het creatief proces op onbewaakte momenten. Dan probeer ik vooral even niets te doen. De beste ideeën komen als je in de auto zit, of in het bad, bij mij dikwijls een nacht dat ik niet kan slapen. Ik weet niet of je uit de middeleeuwen het drieslagstelsel nog kent? 

Jaja, één stukje braak, één stukje met patatten, en één stukje met graan.

Exact.  Je moet iets braak laten liggen of afbranden, om nadien te zaaien, dat dat goed groeit, en nadien te oogsten. Ik vind dat voor mijn werk net hetzelfde. Als ik net de hele rit erop heb zitten zoals nu, heb ik een ongelofelijke drang om braak te gaan liggen. Dat ik mij eerst kan laten leeglopen, zodat de spons zich opnieuw kan volzuigen. 

Dat is interessant, hoe ziet zo een braakligproces eruit? 

Dat is een luxe, ik heb zelden de tijd, maar ik hou wel van niks doen en de dingen op je laten afkomen. Dan wil ik de dag niet te vol steken, of 's avonds eens thuisblijven. En in plaats van mij dan vol te proppen met TV kijken kan ik hier echt naar de haard zitten kijken, een muziekje opzetten, en in iets bladeren. Soms ook: tijd nemen om een goeie film te zien, of een goed boek te lezen. Er zijn ook periodes dat je effectief aan het schrijven bent en dat je zo opgeslorpt bent in dat ene verhaal, dat er ook niks anders meer binnen kan. Dan kan ik ook niet veel series kijken of boeken lezen, dan wordt het teveel. 

Welke films bekijk je om inspiratie op te doen?

In het braakligmoment kan dat van alles zijn, omdat je alles op je laat afkomen. Maar als je in een project zit, of je hebt een idee voor een reeks, in een bepaald genre, dan ga je daar wel een bad in willen nemen. Dan probeer ik zoveel mogelijk te kijken: wat is er al gemaakt qua referenties? Om je te laten inspireren, maar ook om te zien wat er al verteld is geweest, en daar van afblijven om iets nieuws te kunnen doen. 

Wat er al over Tabula Rasa doorgedruppeld is in de pers, de naam The Exorcist is al genoemd. Heb je die met een vergrootglas bekeken?

Nee, niet echt. Het is een psychologische thriller, over een vrouw die verloren loopt in haar eigen hoofd. Ze lijdt aan geheugenverlies, en probeert de gaten in te vullen met haar eigen verbeelding. Op de duur gaat ze aan het twijfelen: wat ik mij herinner, is dat echt of beeld ik mij dat in? Ze heeft dan last van psychoses. Het is een subjectieve vertelling, dus als kijker zie je wat zij meemaakt, je krijgt alleen de puzzelstukjes die ze zelf weet te vinden. Je ziet wat zij ziet, je weet wat zij weet, en je weet vooral niet wat zij niet weet. Het leuke is dat je visueel en qua fantasie een stapje verder kunt gaan. 

Ik heb vooral films bekeken en boeken gelezen over geheugenverlies. Bijvoorbeeld Memento (van Christopher Nolan, JH) opnieuw bekeken, Voor ik ga slapen van Watson gelezen. Vooral om te kijken: wat doen ze met het verhaal, wat soort reveals zitten erin, om niet hetzelfde verhaal te vertellen dat al verteld is geweest. En qua sfeer hebben we ons vooral laten inspireren door bijvoorbeeld Guillermo del Torro, Pan’s Labyrinth, en The Shining. Je noemt The Exorcist, er gaan zeker referenties in zitten van dat genre, maar au fond blijft Tabula Rasa een psychologische thriller, een familiedrama. Er is niets supernatural, er zitten geen bezetenduivelmomenten in. 

Als je aan het schrijven gaat, voel je dan dat je zelf die vrouw met geheugenverlies bent?

Ik zal het altijd een beetje zijn, ik heb niet het beste geheugen. Als je in mijn bureau gaat piepen, alles hangt vol met post-its. Dat is een van de redenen waarom ik dat verhaal heb willen vertellen. De angst om te vergeten, de angst om controle te verliezen. En wat als dat nog grotere proporties aanneemt? Alzheimer, jong-dementie, ik heb dat van niet zover  meegemaakt in de familie. Iedereen kent wel zo iemand.

Toen Veerle Baetens me contacteerde omdat ze graag mee een reeks wou schrijven en ontwikkelen, hebben we eerst bekeken: welk verhaal willen we vertellen? Welk personage wil je graag spelen? Zij was heel hard getriggerd door een vrouw die psychologisch vertroebeld was. En ik was zeer gefascineerd door geheugenverlies. Dat hebben we samen gegooid. We hebben tijdens het schrijven gemerkt dat de thematiek van de reeks, de angst om de controle te verliezen en te vergeten, bij iedereen heel herkenbaar is. Ik denk dat dat je dierbaarste bezit is, herinneringen. 

Het is ook de tijdsgeest nu:  de angst om controle te verliezen. Er zijn heel veel zekerheden weggevallen en we leven toch in een angstiger klimaat dan pakweg een paar jaar geleden. Ten tijde van de Koude Oorlog heeft de science fiction bijzonder hard geboomd. De angst voor de Russen, dat was de angst voor de Marsmannekes. En je merkt nu ook dat de psychologische thriller en het horrorgenre op een gelijkaardige manier gigantisch aan het boomen zijn. 

Komt dat door het terrorisme?

Ja, absoluut. Ik denk dat dat de Marsmannekes of de Russen van vroeger zijn. We zoeken altijd iets, in verhalen, in boeken, in films, in TV-series, om die angst te bezweren, om dat een gezicht te geven, om over die gevoelens te kunnen praten. 

Heb je methoden om je hoofd leeg te maken? Je sprak al over de braakligmethode. Er zijn ook mensen die mediteren, of sport doen, of op reis gaan. Doe je dat?

Ja, voor mij is het heel belangrijk om mijn hoofd even stil te krijgen. Dat is niet zo gemakkelijk. Wat bij mij meestal helpt is naar de sauna gaan. Ik kan daar uren in de hitte alles even stil leggen, lichamelijk en mentaal, alles even uitzweten. Sporten doe ik ook wel, ik doe yoga. Dat is voor mij een moment om te zeggen: hoofd uitzetten, aan niets denken, leegmaken, ik voel dat ik dat nodig heb.

Zijn er dingen die je aan jezelf zou willen verbeteren?

Ik weet waar ik absoluut niet goed in ben, dat is relativeren. Dat is niet mijn sterkste kant. Ik heb heel veel geleerd met mindfulness, en het is een schone uitdrukking: de soep wordt nooit zo heet gegeten als ze wordt opgediend. Dat klopt allemaal. Maar als je ergens in het midden zit van een moeilijk proces, slaag ik er nog altijd niet in om dat instant toe te passen. Iemand heeft ooit tegen mij gezegd: als je de tijd hebt zou je drie keer per dag mindfulness moeten doen. En als je géén tijd hebt, moet je het veel méér dan drie keer doen, dat is de truuk. Maar ik slaag daar niet in.

Heb je een levensmotto?

Ik heb er verschillende denk ik. Als ik er echt eentje moet kiezen, dat is moeilijk. Dan zou ik zeggen: altijd je buikgevoel volgen. Dat is misschien geen levensmotto, dat is meer iets waar je naar leeft. 

Dat kan een deel van een levensmotto zijn, je hoofd uitschakelen en je gevoel volgen. 

Vooral je gevoel volgen, ik denk dat je je hoofd niet volledig mag uitschakelen. Dat is een methode waar ik nog nooit spijt van gehad heb. Ik heb het al een paar keer omgekeerd geprobeerd, en dan dacht ik: damned, ik had toch mijn buikgevoel moeten volgen. 

We zijn begonnen bij de ochtend, laat ons bij de avond eindigen. Wat doe je als laatste op een dag?

Mijn tanden poetsen. Nee, ik hou er wel van om mij af te kappen in de zetel en nog een reeks te bekijken, een paar afleveringen. 

Binge kijken?

Ja, ik probeer … vroeger lukte het me om te bingen, en om drie uur te zeggen:  nu moet ik echt gaan slapen. Maar tegenwoordig: een of twee afleveringen. Eén is te weinig, eentje is geentje. Ik probeer er twee, en dan is het discussie: nog een halfke. Het probleem is: een aflevering eindigt op een cliffhanger meestal. En dan wil je het vervolg zien. En de truuk is om er dan nog een halfje bij te zien en de volgende dag met de andere helft in te pikken.

En hoe laat gaat het licht uit?

Dat hangt er ook van af. Meestal ben ik wel gulzig in mijn dag. Ik ben niet echt een early bird. Dus ik heb dan ’s avonds nog wat in te halen, ik probeer het te rekken. ‘t Zal tussen elf en één zijn, afhankelijk. 

Foto's: Alex Vanhee, montage podcast: Gunter Joosen

Het creatieve lab doet twee weken de deur dicht. Heropening op 19 november, samen met de creatiefste vis van het moment, Spinvis.