Centers for Disease Control and Prevention

H7N9, een nieuw griepvirus waar we bang voor moeten zijn?

We moeten waakzaam zijn voor H7N9, een griepvirus dat in Azië toeslaat bij pluimvee, maar ook in grotere mate bij mensen. Dat zeggen enkele Amerikaanse wetenschappers. Het virus kan zich snel verspreiden, is in sommige gevallen dodelijk en bovendien bestaat er een variant die resistent is tegen bestaande griepmiddelen. Al is er op dit moment nog geen reden tot paniek.

De griep is een besmettelijke ziekte, veroorzaakt door een influenza-virus. Er ontwikkelen zich telkens opnieuw nieuwe types. Denk aan H5N1, de zogenoemde vogelgriep die een tiental jaar geleden een pandemie veroorzaakte, en aan H1N1, de zogenoemde Mexicaanse griep of varkensgriep in 2009. Het virustype waarover wetenschappers zich nu zorgen maken, is H7N9.

In 2013 werd het H7N9-virus voor het eerst vastgesteld bij pluimvee in China. Ook mensen raakten besmet, de meesten met een variant van H7N9 die geen grote gevolgen had. Door voortdurende genetische veranderingen in het virus verspreidt de ziekte zich echter sneller en maakt het hen ook zieker. Sinds eind 2016 is het aantal besmettingen ook bij mensen in China sterk gestegen. Tot nu zijn bijna 1.600 gevallen geteld, 39 procent van de patiënten is overleden.

Resistent tegen Tamiflu

Een team onder leiding van professor Yoshihiro Kawaoka van de University of Wisconsin startte een onderzoek naar de ernst en besmettelijkheid van het virus. Hij isoleerde deeltjes van het virus bij een Chinees die eerder dit jaar overleed aan die "nieuwe" H7N9. De patiënt was behandeld met het antivirale middel Tamiflu.

De wetenschappers ontdekten dat het virus bij de patiënt gemuteerd was in twee groepen: eentje die resistent was tegen Tamiflu en eentje dat dat niet was. Een belangrijk inzicht, omdat het niet alleen aantoont hoe H7N9 erg snel kan muteren, maar ook welk gevaar het kan stellen voor mensen als het zo snel weerstand kan bieden aan onze bestrijdingsmiddelen.

Centers for Disease Control and Prevention

Groot potentieel om zich te verspreiden

Verder onderzoek bij fretten (het dier dat grotendeels dezelfde gevoeligheid vertoont door griepvirussen als mensen) toonde aan dat het virus zich snel onder de fretten kon verspreiden. Bovendien was het ook dodelijk, zowel voor fretten die door de wetenschappers geïnfecteerd werden, als voor gezonde fretten die ziek werden nadat ze in contact gekomen waren met zieke dieren.

De H7N9-variant die nog reageerde op Tamiflu, was dodelijk, de resistente variant was zwakker. Anders gezegd: de resistente variant heeft een veel groter potentieel om zich naar veel gastheren te verspreiden dan de variant die snel doodt.

De resistente variant is momenteel nog niet overdraagbaar van mens op mens, maar volgens wetenschappers is dat scenario niet onrealistisch. Een van de vervelende eigenschappen van influenzavirussen is namelijk dat ze voortdurend muteren, hetzij geleidelijk aan, hetzij plots.

Meteen ook de reden waarom elk jaar een nieuw vaccin wordt samengesteld, op basis van eerdere data en verwachtingen over varianten die sterk zouden kunnen toeslaan, en waarom het vaccin niet altijd even effectief is.

"Nog geen reden tot paniek"

Het is en blijft ook moeilijk te voorspellen of en wanneer er een uitbraak van een bepaalde variant kan zijn en of en hoe die variant zich tussen landen en continenten kan verspreiden. De kans dat een griepvirus zich ontwikkelt tot een wereldwijde epidemie is klein, gemiddeld komt het eens in de 20 tot 30 jaar voor. Maar als het gebeurt zijn de gevolgen ook groot.

Kawaoka en zijn team benadrukt dat er op dit moment nog geen sprake is van een pandemie. Het virus is zoals gezegd moeilijk overdraagbaar van mens tot mens. Al heeft H7N9 wel veel eigenschappen die het op een "watch list" zetten: het verspreidt zich door de lucht, het maakte geïnfecteerde dieren erg ziek en er zijn varianten die resistent zijn tegen geneesmiddelen. We moeten waakzaam zijn, maar op dit moment is er nog geen reden tot paniek, zeg Kawaoka.   

Meer lezen?

Board of Regents of the University of Wisconsin System