25 tot 31 oktober 1917: 200.000 Italiaanse soldaten krijgsgevangen en de Canadezen vallen aan bij Passendale

Duitse en Oostenrijkse troepen maken 200.000 Italiaanse soldaten krijgsgevangen, Brazilië stapt in de oorlog, Canadezen vallen aan bij Passendale, ...

De doorbraak bij Caporetto is een groot succes geworden voor de Oostenrijks-Hongaarse en Duitse legers. Het Italiaanse front aan de Isonzo is ineengestort.

De speciaal getrainde stormtroepen van de Centrale Mogendheden toonden zich bijzonder efficiënt. Zo wist een Duitse compagnie onder bevel van de 25-jarige  luitenant Erwin Rommel in drie dagen 9000 Italianen met 81 kanonnen gevangen te nemen.

Dode Italiaanse soldaten op een berg in Fajtihrib, vandaag in Slovenië (Bildarchiv AT)

Generaal Luigi Capello, de bevelhebber van het Tweede Italiaanse Leger, dat de aanval moest verwerken,  wilde zijn troepen terugtrekken om ze aan vernietiging te doen ontkomen. Hij kreeg echter geen toestemming van zijn opperbevelhebber generaal Cadorna.

Het gevolg is dan ook een catastrofe. Hele Italiaanse regimenten sloegen op de vlucht of gaven zich over. Duitse bronnen spreken van bijna 200.000 krijgsgevangenen en 1500 kanonnen die zijn buitgemaakt.  Van het Tweede Leger schieten slechts splintergroepen over.  

Duitse en Oostenrijkse soldaten en tussen hen Italiaanse krijgsgevangenen in het oude centrum van Udine, 28 oktober 1917 (Bildarchiv AT)

Uiteindelijk heeft Cadorna de Italiaanse legers bevel gegeven zich terug te trekken tot aan de Tagliamento, zo’n 30 km naar het westen. Daardoor geven de Italianen in één klap alle gebied op dat ze in twee jaar oorlog hebben veroverd, zoals de stad Gorizia, en alle stellingen op de hoogplateaus.

De Oostenrijks-Duitse legers zijn daardoor doorgedrongen tot op Italiaans grondgebied doorgedrongen. Op 30 oktober marcheerden ze Udine binnen, waar tot enkele dagen daarvoor het Italiaanse hoofdkwartier was gevestigd.  

In het middeleeuwse stadje Cividale del Friuli, tussen de bergen en Udine, hebben de Italianen de vier eeuwen oude Ponte del Diavolo (Duivelsbrug) opgeblazen, in de hoop de Oostenrijks-Duitse opmars tegen te houden. Tevergeefs.

Politieke crisis en nieuwe premier in Italië

In Italië heeft minister-president Paolo Boselli (79) zijn ontslag ingediend.

Er was de laatste dagen voortdurend sprake van een regeringswissel. De ineenstorting van het front heeft de gebeurtenissen nog versneld.

Meteen daarop heeft Vittorio Emmanuele Orlando een nieuw kabinet gevormd. Orlando was tot nu toe minister van Binnenlandse Zaken en blijft dat in de nieuwe regering, die maar weinig van de vorige verschilt.  

De gewezen premier Paolo Boselli en karikatuur over zijn pijnlijke aftocht

De Siciliaan Orlando (58) is een prominent jurist en net als Boselli een liberaal, maar van meer linkse signatuur. Hij kreeg recent veel lof in de Kamer omdat hij hard was opgetreden tegen anti-oorlogsrellen in Turijn.

Orlando was aanvankelijk een “neutralist”, een tegenstander van de deelname van Italië aan de oorlog.. Als minister van Binnenlandse Zaken zei hij de orde te zullen handhaven, maar tegelijk de grondwettelijke vrijheden te willen respecteren.

De Italiaanse pers is opgelucht dat er snel een nieuwe regering is gevormd en roept op tot nationale eenheid nu het noordoosten van het land bedreigd wordt.

This content is subject to copyright.

De nieuwe premier Orlando tijdens een bezoek aan Londen

De Duitse adelaar peuzelt de kleine Italiaanse koning Victor Emmanuel op (de koning was echt klein en een dankbaar voorwerp voor karikaturisten) en een Duitse stormwind blaast het Italiaanse leger weg (uit het Duitse satirische weekblad Kladderadatsch, 11 november 1917)

Canadezen zetten aanval in op Passendale

Ten oosten van Ieper hebben twee Canadese divisies een aanval ingezet op de Duitse linies.

Doel van de aanval is het dorpje Passendale, een paar kilometer verder op een heuvelrug. Hun karwei is moeilijk en gevaarlijk. Door de aanhoudende regen is het gebied één grote modderpoel.  Zelfs de aanvoerwegen zijn vrijwel onbruikbaar geworden. De Duitse weerstand is bijzonder hevig.  

Zware kanonnen worden aangevoerd via een smalspoor, in de modder was het zeer moeilijk om ze op te zetten (Canadian War Museum)

Iets meer naar het noorden, in het halfoverstroomde gebied rond de Ieperlee, zijn de Fransen erin geslaagd het zogenaamde schiereiland van Luigem te veroveren, een Duitse voorpost van een sterke verdedigingslinie. De Fransen doorbraken de linie en bereikten de rand van het Bos van Houthulst.

Canadese troepen komen terug van het front, een groep lastpaarden vertrekt (Canadian War Museum)

Brazilië verklaart de oorlog aan Duitsland

Als eerste Zuid-Amerikaanse land heeft Brazilië de oorlog aan Duitsland verklaard. President Venceslau Brás bekrachtigde een resolutie van het Braziliaanse Congres die een  “door het Duitse Rijk geschapen staat van oorlog” vaststelt.

Sinds Rio de Janeiro in april de diplomatieke betrekkingen met Berlijn verbrak, zijn nog drie Braziliaanse koopvaardijschepen het slachtoffer van Duitse U-boten geworden.  De maat was vol toen de Macao op 23 oktober voor de Spaanse kust werd getorpedeerd.

De anti-Duitse stemming in het land is intussen fel toegenomen. De talrijke bedrijven en verenigingen van Duitse immigranten werden steeds meer het slachtoffer van geweld. Minister van Buitenlandse Zaken Lauro Müller moest al in mei ontslag nemen vanwege zijn Duitse afkomst.

Vroeger leverde Brazilië massaal koffie en rubber aan  Duitsland, maar die handel is door de Britse blokkade op zee al lang stilgevallen. Brazilië kan overigens zijn producten gemakkelijk kwijt aan de Geallieerde landen.

President Brás ondertekent de oorlogsverklaring, Braziliaanse militairen

De vakbonden en linkse partijen zijn tegen de oorlog. Ze vrezen dat de regering van de oorlogstoestand gaat gebruik maken om het leger te versterken en de vrijheden te beperken. De voorbije jaren is het leger ingezet om opstanden in het zuiden van Brazilië te onderdrukken. Daarbij zijn duizenden doden gevallen.

De Geallieerde pers juicht over het feit dat nu ook het grootste land van Zuid-Amerika een bondgenoot is.

Brazilië heeft 25 miljoen inwoners, maar het leger telt amper 54.000 man  en is helemaal niet uitgerust om een oorlog in Europa voeren. De vrij belangrijke oorlogsvloot zou wel een rol kunnen spelen in de strijd tegen de Duitse onderzeeërs en hulpkruisers die de Atlantische Oceaan onveilig maken.  

Het Braziliaanse O Epoca uit Rio de Janeiro brengt het nieuws van de oorlogsverklaring, het Franse Excelsior verwelkomt de nieuwe bondgenoot uitbundig

Britse overwinning in Palestina

Het Britse leger heeft in het zuiden van Palestina de stad Beersheba veroverd.

Daarmee breken de Britten de verdedigingslijn die het Turkse leger (onder bevel van de Duitse generaal Kress von Kressenstein) liet aanleggen in de woestijn tussen Beersheba en de havenstad Gaza.  De voorbije maanden vielen de Britten tot tweemaal toe het zwaar versterkte Gaza aan, maar werden steeds teruggedreven.  

Een kamelenkorps van het Ottomaanse leger in Beersheba (Library of Congress)

De nieuwe Britse bevelhebber generaal Sir Edmund Allenby liet nu enkele divisies een schijnaanval uitvoeren op Gaza.  De indruk van een aanval werd versterkt door valse informatie in de handen van de vijand te laten vallen.

Intussen stuurde hij het gros van zijn strijdmacht naar Beersheba in het binnenland voor een verrassingsaanval.

Gewonde Britse krijgsgevangenen in een hospitaal in Beersheba, twee dagen voor de val van de stad (Library of Congress)

De stad werd veroverd door een charge van een Australische brigade cavalerie. Daardoor bleven de belangrijke watervoorraden ongedeerd. De Turkse generaal Ismet Bey, had het garnizoen bevel gegeven de stad te ontruimen, maar tegelijk om de waterinstallaties te vernielen.

Zonder de voorraden water zou een verdere Britse opmars door de woestijn problematisch zijn geweest.  

Het grote waterreservoir in Beersheba (Library of Congress). Generaal Ismet Bey zal later als Ismet Inönü de tweede president van de Republiek Turkije worden

Vorming Militair-Revolutionair Comité in Petrograd

In de Russische hoofdstad Petrograd heeft de Sovjet van arbeiders- en soldatenafgevaardigden een “Militair-Revolutionair Comité” gevormd.

Formeel moet het Comité de hoofdstad verdedigen, zowel tegenover de naderende Duitsers als tegen de “contrarevolutie”. De bolsjewieken spreken al een tijd van een contrarevolutionair complot om de macht van de Sovjet te breken. Daarmee wordt de Voorlopige Regering van Kerenski geviseerd.

Het Comité komt er op voorstel van de bolsjewieken, die nu de Sovjet domineren. Voorzitter is de socialist-revolutionair Pavel Lazimir, maar onder de leden zijn er vooraanstaande bolsjewieken als Jakov Sverdlov, Feliks Dzerzjinski en Josif Stalin.

De Rode garde in Petrograd

Het Militair-Revolutionair Comité heeft onder zich de Rode Garde, een door de bolsjewieken gecontroleerde arbeidersmilitie die in Petrograd tienduizenden leden telt. Daarnaast trekt het Comité langzamerhand het bevel over het geregelde leger in de stad naar zich toe. Het stuurt commissarissen naar de garnizoenen die de commandanten vervangen.

De meeste soldaten weigerden al om nog bevelen van de officieren te volgen. Op soldatenvergaderingen zeggen ze bereid te zijn het op te nemen tegen de voorlopige regering als de Sovjet daartoe oproept. Dit alles gebeurt in een opgewonden sfeer van revolutionaire geestdrift.  

Russische en Oostenrijks-Hongaarse soldaten verbroederen aan het front (Bildarchiv AT)

Prmier Kerenski heeft in de hoofdstad nauwelijks nog betrouwbare troepen. Zelfs de zo loyale kozakken lijken zich nu afzijdig te houden. 

Vechten in de oorlog is zowat het laatste waar de troepen nog aan denken. Aan het front is er steeds meer sprake van informele bestanden en verbroederingen.  

Premier Kerenski, in het midden, schouwt kozakken in de hoofdstad. Volgens de fotograaf, de Amerikaanse kapitein Donald Thompson, was het een slecht voorteken dat het lijkt dat de menigte hem van de stoep heeft geduwd (uit: From Czar to Kaiser, the betrayal of Russia, 1918)

Omdat de paarden voor de Russische koets in verschillende richtingen trekken is ze onbestuurbaar (Le Rire Rouge, oktober 1917, BnF Gallica)

Meest gelezen